I ACa 266/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód K.C., skazany na dożywotnie pozbawienie wolności, wniósł o zadośćuczynienie od Skarbu Państwa, twierdząc, że warunki odbywania kary naruszały jego dobra osobiste. Zarzucał przeludnienie cel, złe warunki sanitarne, zagrzybienie, brak odpowiedniej wentylacji i opieki medycznej. Sąd Okręgowy w Siedlcach oddalił powództwo, uznając, że choć w niektórych okresach występowało przeludnienie, to było ono zgodne z prawem (art. 248 § 1 kkw, który później został uznany za niezgodny z Konstytucją, ale obowiązywał w okresie objętym roszczeniem) i nie stanowiło podstawy do zasądzenia zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny w Lublinie podzielił to stanowisko, oddalając apelację powoda. Podkreślono, że nawet przebywanie w celach poniżej normy powierzchniowej nie zawsze automatycznie oznacza naruszenie dóbr osobistych, a w tym przypadku okresy te były stosunkowo krótkie. Sąd uznał również, że powód nie udowodnił niewłaściwej opieki medycznej ani związku między warunkami bytowania a pogorszeniem stanu zdrowia, zwłaszcza że odmówił badania psychiatrycznego. Apelacja powoda została uznana za gołosłowną i nieprzedstawiającą konkretnych zarzutów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących warunków odbywania kary pozbawienia wolności, przeludnienia cel, naruszenia dóbr osobistych w kontekście penitencjarnym oraz stosowania art. 248 § 1 kkw w okresie przejściowym po wyroku TK.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego (obowiązywanie art. 248 § 1 kkw) i konkretnych okoliczności faktycznych. Wartość precedensowa ograniczona przez późniejsze zmiany prawne i orzecznictwo.
Zagadnienia prawne (3)
Czy warunki odbywania kary pozbawienia wolności, w tym przeludnienie cel, złe warunki sanitarne i opieka medyczna, mogą stanowić podstawę do zasądzenia zadośćuczynienia od Skarbu Państwa za naruszenie dóbr osobistych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli działania Skarbu Państwa były zgodne z prawem obowiązującym w danym okresie, a niedogodności nie przekraczały nieuniknionego elementu cierpienia związanego z karą pozbawienia wolności i nie były skierowane na poniżenie czy szykanowanie osadzonego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo pewnych okresów przeludnienia, które były zgodne z ówcześnie obowiązującym prawem (art. 248 § 1 kkw), oraz innych niedogodności, nie doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda. Brak było dowodów na celowe działania Skarbu Państwa mające na celu poniżenie czy szykanowanie, a także na pogorszenie stanu zdrowia wynikające z warunków bytowych.
Czy przebywanie w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m² na osobę, nawet jeśli zgodne z art. 248 § 1 kkw, może stanowić podstawę do zasądzenia zadośćuczynienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przebywanie w celi o powierzchni mniejszej niż minimum ustawowe może stanowić przesłankę naruszenia dóbr osobistych, ale nie jest to automatyczne i wymaga uwzględnienia innych okoliczności, w tym czasu trwania takiego stanu.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazujące, że samo przeludnienie może być podstawą do stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych, jednakże należy brać pod uwagę czas trwania takiego stanu i inne okoliczności sprawy. W tym przypadku okresy przeludnienia były stosunkowo krótkie.
Czy odmowa poddania się badaniu przez biegłego lekarza psychiatry przez powoda pozbawia go możliwości dowodzenia wpływu warunków bytowych na jego stan psychiczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa poddania się badaniu przez biegłego uniemożliwia obiektywne ustalenie stanu psychicznego i jego związku z warunkami bytowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odmowa powoda poddania się badaniu psychiatrycznemu uniemożliwiła ustalenie obiektywnego stanu jego zdrowia psychicznego i ewentualnego wpływu warunków penitencjarnych na ten stan, co stanowiło brak dowodowy po stronie powoda.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. C. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Pomocnicze
kkw art. 110 § § 2
Kodeks karny wykonawczy
Norma powierzchni mieszkalnej na jednego skazanego wynosi nie mniej niż 3 m².
kkw art. 248 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m' kw. i o takim umieszczeniu musi bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem TK z dnia 26.05.2008 r. (SK 25/07), tracąc moc z dniem 6.12.2009 r., jednakże do tego dnia mógł być stosowany.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony o zapłatę całości lub części kosztów należnych innej stronie albo wzajemnie je znieść lub ograniczyć ich wysokość.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Warunki odbywania kary pozbawienia wolności, mimo pewnych niedogodności, były zgodne z prawem obowiązującym w danym okresie. • Nie udowodniono bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda. • Nie udowodniono niewłaściwej opieki medycznej ani związku między warunkami bytowymi a pogorszeniem stanu zdrowia. • Odmowa poddania się badaniu psychiatrycznemu uniemożliwiła dowodzenie wpływu warunków na stan psychiczny. • Okresy przeludnienia były stosunkowo krótkie i zgodne z ówczesnymi przepisami. • Niedogodności związane z warunkami bytowania nie przekraczały nieuniknionego elementu cierpienia związanego z karą pozbawienia wolności.
Odrzucone argumenty
Zarzuty o przeludnieniu cel, złych warunkach sanitarnych, zagrzybieniu, braku wentylacji i opieki medycznej jako podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia. • Twierdzenie o naruszeniu dóbr osobistych, godności i prawa do intymności. • Zarzut pogorszenia stanu zdrowia w związku z warunkami bytowymi w zakładzie karnym.
Godne uwagi sformułowania
nie oznacza to jednak, że zawsze, bezwzględnie i automatycznie należy kwalifikować je jako naruszenie dóbr, bo uwzględnione być mogą w konkretnej sprawie także inne istotne okoliczności faktyczne, jak chociażby czas przebywania w tych niewłaściwych warunkach. • nie można uznać, aby takie warunki miały na celu poniżenie czy upokorzenie osadzonego. • nie odbiegają w drastyczny sposób od warunków mieszkaniowych dużej części naszego społeczeństwa. • nie można uznać, aby umieszczenie powoda w zakładzie karnym w opisywanych przez niego warunkach miało na celu szykanowanie jego osoby czy poniżenie. • Do naruszenia dóbr osobistych dochodzi jedynie wówczas, gdy cierpienie i upokorzenie, jakiego doznaje pozbawiony wolności przekraczają nieunikniony element cierpienia wpisanego w karę pozbawienia wolności. • sama zła sytuacja majątkowa powoda nie jest tutaj wystarczająca [do zastosowania art. 102 kpc w postępowaniu apelacyjnym].
Skład orzekający
Alicja Surdy
przewodniczący
Zbigniew Grzywaczewski
sprawozdawca
Ewa Popek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących warunków odbywania kary pozbawienia wolności, przeludnienia cel, naruszenia dóbr osobistych w kontekście penitencjarnym oraz stosowania art. 248 § 1 kkw w okresie przejściowym po wyroku TK."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego (obowiązywanie art. 248 § 1 kkw) i konkretnych okoliczności faktycznych. Wartość precedensowa ograniczona przez późniejsze zmiany prawne i orzecznictwo.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw człowieka w kontekście odbywania kary, co zawsze budzi zainteresowanie. Pokazuje, jak sądy oceniają granice między dolegliwością kary a naruszeniem godności.
“Czy warunki w więzieniu zawsze naruszają prawa skazanego? Sąd rozstrzyga o granicach cierpienia.”
Dane finansowe
WPS: 2 500 000 EUR
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.