I ACa 212/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa L. i B. S. przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego oraz o zapłatę nienależnie spełnionych świadczeń. Sąd Okręgowy w Kielcach ustalił, że umowa jest nieważna z powodu abuzywnych postanowień określających mechanizm indeksacji, a także zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 94.648,01 zł tytułem zwrotu spełnionych świadczeń. Bank złożył apelację, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych (m.in. błędne pominięcie wniosków dowodowych) oraz materialnych (m.in. nieprawidłową wykładnię art. 189 kpc, art. 353[1] kc, art. 385[1] kc i Dyrektywy 93/13/EWG). Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację banku, uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, w tym dotyczące braku indywidualnego uzgodnienia klauzul indeksacyjnych, ich abuzywnego charakteru oraz naruszenia dobrych obyczajów i rażącego naruszenia interesów konsumentów. Sąd Apelacyjny podkreślił, że mechanizm indeksacji pozwalał bankowi na jednostronne kształtowanie kursów walut, co naruszało zasadę równorzędności stron. Stwierdzono, że umowa, po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul, nie mogła być dalej wykonywana, co uzasadniało jej nieważność. Sąd odwoławczy oddalił również zarzuty procesowe banku, uznając, że ewentualne błędy proceduralne nie miały wpływu na treść orzeczenia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego nastąpiło na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, ochrona konsumentów w umowach z bankami, zasady ustalania interesu prawnego w sprawach o ustalenie nieważności umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznego mechanizmu indeksacji i może wymagać analizy indywidualnych umów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, zawierająca klauzule określające mechanizm indeksacji według kursów walut ustalanych przez bank, może być uznana za nieważną z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, zawierająca klauzule określające mechanizm indeksacji według kursów walut ustalanych przez bank, może być uznana za nieważną z powodu abuzywności tych klauzul, jeśli naruszają one dobre obyczaje i rażąco naruszają interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm indeksacji oparty na tabelach kursów banku, który nie był indywidualnie uzgadniany z konsumentem, pozwalał bankowi na jednostronne kształtowanie kursów walut, co naruszało zasadę równorzędności stron i dobre obyczaje. Brak przejrzystości i jasności klauzul uniemożliwiał konsumentowi oszacowanie konsekwencji ekonomicznych umowy. Po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul, umowa nie mogła być dalej wykonywana, co prowadziło do jej nieważności.
Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytowej, mimo możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń w drodze powództwa o zapłatę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytowej, nawet jeśli przysługuje mu powództwo o zapłatę, gdy umowa zawarta jest na długi okres i jej nieważność pozwala na definitywne rozstrzygnięcie niepewnej sytuacji prawnej oraz zapobieżenie przyszłym sporom, w tym dotyczącym zabezpieczeń.
Uzasadnienie
Umowa kredytowa zawarta na długi okres (24 lata) generuje stan niepewności co do dalszego obowiązywania umowy i praw akcesoryjnych (np. hipoteka). Ustalenie nieważności umowy ex tunc definitywnie rozstrzyga spór i zapobiega przyszłym sporom, zaspokajając tym samym interes prawny konsumenta.
Od kiedy należy liczyć termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń w przypadku umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, uznanej za nieważną z powodu abuzywności klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń powinien być liczony od daty, w której konsument złoży drugiej stronie umowy wyraźne oświadczenie co do swojej woli co do dalszego utrzymania umowy lub jej nieważności, co eliminuje stan niepewności co do obowiązku zwrotu środków przez bank.
Uzasadnienie
Do momentu złożenia przez konsumenta wyraźnego oświadczenia o woli wyeliminowania abuzywnych postanowień lub stwierdzenia nieważności umowy, strony nie znają swojej ostatecznej sytuacji prawnej. Dopiero takie oświadczenie eliminuje stan niepewności, a roszczenie staje się wymagalne.
Czy zarzut zatrzymania podniesiony przez bank w sprawie "frankowej" jest skuteczny, gdy bank może skorzystać z zarzutu potrącenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie jest uprawniony do korzystania z zarzutu zatrzymania w sytuacji, gdy może skutecznie powołać się na zarzut potrącenia wierzytelności wzajemnej wobec konsumenta.
Uzasadnienie
W relacji bank-konsument, bank może skorzystać z zarzutu potrącenia. Zarzut zatrzymania, oparty na tej samej wierzytelności, nie jest dopuszczalny, gdy bank nie skorzystał z możliwości potrącenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. S. | osoba_fizyczna | powód |
| B. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 353[1]
Kodeks cywilny
k.c. art. 385[1]
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
u.p.b. art. 69 § ust. 1 i 3
Ustawa Prawo bankowe
Pomocnicze
k.p.c. art. 327[1] § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 22[1]
Kodeks cywilny
k.c. art. 98
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 233 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § §1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 411 § pkt 4
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 203[1]
Kodeks postępowania cywilnego
rozp. MS art. 2 § pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
rozp. MS art. 10 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu hipotecznego. • Nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul. • Interes prawny konsumenta w ustaleniu nieważności umowy kredytowej. • Nienależne świadczenia spełnione przez konsumenta na podstawie nieważnej umowy.
Odrzucone argumenty
Brak naruszenia przepisów proceduralnych przez sąd pierwszej instancji. • Brak naruszenia przepisów materialnych przez sąd pierwszej instancji. • Skuteczność zarzutu zatrzymania podniesionego przez bank. • Przedawnienie roszczeń powodów. • Możliwość utrzymania umowy po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny rozważył: Środek odwoławczy banku nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu. • Nie ma racji Bank (...) S.A., podnosząc zarzuty procesowe. • Nieuzasadniony jest sformułowany przez apelujący bank zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów. • Wbrew rozbudowanej redakcyjnie ponad rzeczywista potrzebę, argumentacji strony pozwanej, Sąd I instancji nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania art. 385[1] §1-3 kc, trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron oraz Regulaminu. • Niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta.
Skład orzekający
Grzegorz Krężołek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, ochrona konsumentów w umowach z bankami, zasady ustalania interesu prawnego w sprawach o ustalenie nieważności umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego mechanizmu indeksacji i może wymagać analizy indywidualnych umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Kredyt frankowy: Sąd Apelacyjny potwierdza nieważność umowy z powodu abuzywnych klauzul!”
Dane finansowe
WPS: 94 648,01 PLN
zwrot świadczeń: 94 648,01 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 4050 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.