I ACa 1675/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku na podstawie umowy kredytu na cele mieszkaniowe, która została uznana za nieważną z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 199.262,31 zł wraz z odsetkami. Pozwany bank złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego, oddalił apelację. Sąd Apelacyjny szczegółowo analizował zarzuty apelacji, w tym dotyczące naruszenia art. 233 § 1 kpc (ocena dowodów) oraz art. 58 § 1 kc w zw. z art. 353 1 kc i art. 385 1 § 1 kc (abuzywność klauzul). Potwierdzono, że klauzule indeksacyjne, uzależniające wysokość świadczeń od kursów waluty obcej ustalanych przez bank w tabelach kursowych bez obiektywnych kryteriów, były niejednoznaczne i abuzywne. Sąd podkreślił, że bank nie wykonał należycie obowiązku informacyjnego wobec konsumentów co do ryzyka związanego z kredytem indeksowanym. Eliminacja abuzywnych klauzul skutkowała nieważnością umowy w całości, co uzasadniało zastosowanie teorii dwóch kondykcji i zwrot nienależnie spełnionych świadczeń przez powodów. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące prawa zatrzymania i potrącenia przez bank. W konsekwencji apelacja pozwanego została oddalona, a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów hipotecznych i skutków nieważności umowy.
Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w zakresie części niespłaconej po jej wejściu w życie, jeśli klauzule były abuzywne w momencie zawarcia umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu bankowego, uzależniające wysokość świadczeń od kursu waluty obcej ustalanej przez bank w tabeli kursowej bez obiektywnych kryteriów, są abuzywne w rozumieniu art. 385 1 § 1 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, nie określają głównych świadczeń stron w sposób jednoznaczny i naruszają równowagę kontraktową, kształtując prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne, które odwołują się do kursów z tabeli banku bez wskazania obiektywnych mierników, są niejednoznaczne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku. Brak należytego wykonania obowiązku informacyjnego przez bank dodatkowo potwierdza abuzywność tych postanowień.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu bankowego dla ważności całej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych, które stanowią istotny element umowy kredytu, prowadzi do nieważności całej umowy, jeśli po ich wyeliminowaniu umowa nie może być dalej wykonywana lub jej dalsze wykonywanie byłoby sprzeczne z celem umowy i zamiarem stron.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych, umowa kredytu nie mogłaby być dalej wykonywana w sposób zgodny z pierwotnym zamiarem stron i jej celem gospodarczym, co uzasadnia stwierdzenie nieważności całej umowy.
Czy świadczenia spełnione przez kredytobiorcę na podstawie nieważnej umowy kredytu podlegają zwrotowi na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenia spełnione na podstawie nieważnej umowy kredytu podlegają zwrotowi na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu (art. 410 kc w zw. z art. 405 kc) zgodnie z teorią dwóch kondykcji.
Uzasadnienie
W przypadku nieważności umowy kredytu, obie strony mają wzajemne roszczenia o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń: bank o zwrot wypłaconego kapitału, a kredytobiorca o zwrot uiszczonych rat.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. R. | osoba_fizyczna | powód |
| R. R. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej z powodu sprzeczności z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która nie może być sprzeczna z właściwością (naturą) stosunku prawnego.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definicja i skutki stosowania klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
Prawo bankowe art. 69
Ustawa Prawo bankowe
Ogólne zasady umowy kredytu bankowego.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu bezpodstawnie uzyskanej korzyści.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o nienależnym świadczeniu stosuje się do zwrotu świadczeń z nieważnej czynności prawnej.
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Potrącenie wzajemnych wierzytelności.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Prawo zatrzymania.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 387 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Sposób sporządzania uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji po nowelizacji.
ustawa antyspreadowa
Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw
Nowelizacja Prawa bankowego dotycząca kredytów denominowanych i indeksowanych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych z uwagi na brak indywidualnego uzgodnienia i niejednoznaczność. • Niewykonanie przez bank obowiązku informacyjnego wobec konsumenta. • Nieważność całej umowy kredytu po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Możliwość dochodzenia zwrotu świadczeń na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 233 § 1 kpc (błędna ocena dowodów). • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczących ważności umowy kredytu. • Zarzut naruszenia art. 411 pkt 1 kc (świadomość spełnienia świadczenia). • Zarzut naruszenia art. 498 kc (potrącenie) i art. 496 kc (prawo zatrzymania).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne oraz ich prawną ocenę Sądu Okręgowego. • Kwestia zastrzeżenia wypłaty i spłaty kredytu w walucie krajowej dotyczyła wyłącznie sposobu wykonania zobowiązania i nie powodowała zmiany waluty wierzytelności. • Zastosowanie waluty obcej jako miernika wartości świadczenia strony umowy o kredyt, dla określenia w umowie kursów przeliczeń, wprowadza związek kredytu, którego kwotę wyrażono w polskim złotym z walutą obcą. • Sporne postanowienia umowne nie były z powodami indywidualnie uzgodnione w znaczeniu wynikającym z art. 385 1 § 3 k.c. • Postanowienia dotyczące indeksacji zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny. • Utrwalona w orzecznictwie jest wykładnia, zgodnie z którą postanowienia umowne, uzależniające warunki waloryzacji (indeksacji) świadczenia pieniężnego wyłącznie od woli banku należy uznać za nieuczciwe (niedozwolone, abuzywne) w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. • Nietransparentne, pozostawiające pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarczające kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszające równorzędność stron. • Ocena czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. • Eliminacja abuzywnych klauzul skutkowała nieważnością umowy w całości. • Świadczenia spełnione na podstawie nieważnej umowy kredytu powinny być postrzegane jako świadczenia nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c.
Skład orzekający
Mikołaj Tomaszewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów hipotecznych i skutków nieważności umowy."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w zakresie części niespłaconej po jej wejściu w życie, jeśli klauzule były abuzywne w momencie zawarcia umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywności klauzul w umowach kredytów hipotecznych, co ma ogromne znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i banków.
“Bank przegrał w sądzie apelacyjnym: klauzule indeksacyjne w kredycie hipotecznym uznane za abuzywne!”
Dane finansowe
WPS: 199 262,31 PLN
koszty procesu: 4050 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.