I ACA 163/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. J. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa - Centralnemu Zarządowi Służby Więziennej o zapłatę 125.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (czci, nazwiska, godności) w okresie od marca 2000 r. do 25 marca 2009 r. przez pracowników służby więziennej. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo, stwierdzając skuteczność zarzutu przedawnienia podniesionego przez pozwanego. Sąd pierwszej instancji uznał, że roszczenie o zadośćuczynienie, mimo związku z niemajątkowym roszczeniem o ochronę dóbr osobistych, jest roszczeniem majątkowym podlegającym trzyletniemu terminowi przedawnienia zgodnie z art. 442(1) § 1 k.c. Przyjął, że powód miał świadomość szkody i osoby zobowiązanej przez cały okres naruszeń, a pozew złożony 3 sierpnia 2012 r. był wniesiony po upływie terminu przedawnienia. Sąd Okręgowy zasądził od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Powód wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym nieważność postępowania z powodu pozbawienia prawa do obrony (odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu, odbywanie kary pozbawienia wolności) oraz nierozpoznanie materiału dowodowego. Sąd Apelacyjny uznał zarzut nieważności postępowania za chybiony, stwierdzając, że powód nie został pozbawiony prawa do obrony, a sprawa nie była skomplikowana. Podtrzymał stanowisko Sądu Okręgowego co do przedawnienia roszczenia, uznając je za skuteczne i prowadzące do oddalenia powództwa bez potrzeby badania dowodów. Zmienił jednak zaskarżony wyrok w zakresie kosztów postępowania, obniżając kwotę z 3600 zł do 120 zł, uznając, że stawka minimalna wynagrodzenia za czynności w sprawach o zadośćuczynienie związane z warunkami odbywania kary wynosi 120 zł. Apelację oddalono w pozostałej części. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na zasadzie art. 100 zd. drugie k.p.c., zasądzając od powoda na rzecz pozwanego 120 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie przedawnienia roszczeń o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, zasady dotyczące prawa do obrony w postępowaniu cywilnym, ustalanie kosztów zastępstwa procesowego w specyficznych sprawach.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki spraw związanych z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Interpretacja stawek minimalnych za czynności procesowe.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, dochodzone na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c., podlega przedawnieniu, a jeśli tak, to jaki jest jego termin?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych jest roszczeniem majątkowym i podlega przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 442(1) § 1 k.c., który normuje trzyletni termin przedawnienia roszczeń o zadośćuczynienie, wskazując, że termin ten biegnie od dnia dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, nie dłużej jednak niż dziesięć lat od zdarzenia wywołującego szkodę.
Czy pozbawienie możliwości udziału w rozprawie z powodu odbywania kary pozbawienia wolności, przy jednoczesnej odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, stanowi naruszenie prawa do obrony i prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odbywanie kary pozbawienia wolności i odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie stanowiły pozbawienia prawa do obrony w tej konkretnej sprawie, zwłaszcza gdy powód precyzyjnie sformułował żądanie i nie wykazał procesowej nieporadności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sprawa nie była skomplikowana faktycznie ani prawnie, a powód podejmował stosowne czynności procesowe. Rozstrzygnięcie sprowadzało się do oceny zarzutu przedawnienia, co uzasadniało ograniczenie postępowania dowodowego i niecelowość ustanawiania pełnomocnika z urzędu.
Jaka jest minimalna stawka wynagrodzenia za czynności radcy prawnego (Prokuratorii Generalnej) w sprawach o zadośćuczynienie związane z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Minimalna stawka wynosi 120 zł.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego, zastosował stawkę minimalną wynagrodzenia radcy Prokuratorii Generalnej w sprawach o zadośćuczynienie związanych z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, która wynosi 120 zł, zamiast stawki liczonej od wartości przedmiotu sporu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Centralny Zarząd Służby Więziennej | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna | organ_państwowy | zastępstwo procesowe pozwanego |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych jest roszczeniem majątkowym podlegającym przedawnieniu.
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o ochronę dóbr osobistych.
k.p.c. art. 442 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Trzyletni termin przedawnienia roszczeń o zadośćuczynienie, bieg od dnia dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej, nie dłużej niż dziesięć lat od zdarzenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zastosowania zasady słuszności przy orzekaniu o kosztach.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres orzekania o kosztach procesu.
k.p.c. art. 379 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki nieważności postępowania.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 220
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenie postępowania dowodowego w przypadku skuteczności zarzutu przedawnienia.
tekst jedn. Dz.U. z 2010r., nr 90, poz. 594 ze zm. art. 108
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obowiązek zwrotu kosztów przeciwnikowi procesowemu mimo zwolnienia od kosztów sądowych.
Dz.U. z 2013r., poz. 490 art. § 6 pkt. 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Stawka minimalna kosztów zastępstwa procesowego.
tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 461 art. § 11 ust. 1 pkt. 25
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu
Minimalna stawka wynagrodzenia adwokata/radcy Prokuratorii Generalnej w sprawach o zadośćuczynienie związane z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania.
tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 461 art. § 13 ust. 1 pkt. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu
Stawka minimalna kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia o zadośćuczynienie podniesiony przez pozwanego. • Roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych jest roszczeniem majątkowym podlegającym przedawnieniu na podstawie art. 442(1) § 1 k.c. • Powód wiedział o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia przez cały okres naruszeń, a pozew został wniesiony po upływie terminu przedawnienia. • Stawka minimalna kosztów zastępstwa procesowego w sprawach o zadośćuczynienie związanych z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności wynosi 120 zł.
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania z powodu pozbawienia prawa do obrony (odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu, odbywanie kary pozbawienia wolności). • Naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego przez Sąd Okręgowy poprzez nierozpoznanie materiału dowodowego. • Obciążenie powoda kosztami procesu stanowi naruszenie art. 102 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
roszczenie powoda o zadośćuczynienie znajdujące oparcie w art. 448 k.c. , mimo iż związane z niemajątkowym roszczeniem o ochronę dóbr osobistych ( art. 24 k.c. ) jest roszczeniem majątkowym i jako takie ulega przedawnieniu • Skoro naruszenia dóbr osobistych powoda miały trwać do 25 marca 2009r. to nawet roszczenie związane z najpóźniejszym naruszeniem, mającym miejsce w ostatnim dniu wskazanego okresu przedawniło się, jako że pozew wpłynął 3 sierpnia 2012r. • Chybiony jest najdalej idący zarzut apelacji, dotyczący nieważności postępowania ( art. 379 pkt. 5 k.p.c. ) • Rozstrzygnięcie sprawy sprowadziło się do oceny zasadności i skuteczności podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczeń objętych pozwem. • stawka minimalna wynagrodzenia adwokata, a odpowiednio także radcy Prokuratorii Generalnej w sprawach o zadośćuczynienie związane z warunkami odbywania katy pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania (...) wynosi 120zł (nie jest liczona od wartości przedmiotu sporu).
Skład orzekający
Ewa Jastrzębska
przewodniczący
Joanna Kurpierz
sędzia
Joanna Naczyńska
sędzia (SO del.) (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie przedawnienia roszczeń o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, zasady dotyczące prawa do obrony w postępowaniu cywilnym, ustalanie kosztów zastępstwa procesowego w specyficznych sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki spraw związanych z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Interpretacja stawek minimalnych za czynności procesowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia roszczeń o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, a także kwestii proceduralnych związanych z prawem do obrony osób pozbawionych wolności. Obniżenie kosztów zastępstwa procesowego z 3600 zł do 120 zł jest również interesującym aspektem.
“Przedawnione roszczenie o zadośćuczynienie – czy zawsze przegrana? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 125 000 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 120 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.