I ACa 1381/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód R.K. wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w Ł., domagając się 150.000 zł zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, wynikające z osadzenia go w przeludnionych, nieodpowiednio wentylowanych celach, pozbawionych oddzielonego kącika sanitarnego, w okresie od marca 2006 r. do lipca 2009 r. Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 16 września 2011 r. oddalił powództwo, uznając część roszczenia za przedawnioną (na podstawie art. 442¹ § 1 k.c.) i stwierdzając brak podstaw do przyjęcia, że dobra osobiste powoda zostały naruszone. Sąd Okręgowy argumentował, że przeludnienie cel miało zasięg ogólnokrajowy, nie było nacechowane złą wolą, a przepisy kkw dopuszczały ograniczenia powierzchni w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Sąd Apelacyjny w Łodzi, rozpoznając apelację powoda, zmienił zaskarżony wyrok. Uzasadnił, że długotrwały pobyt (ok. 18 miesięcy w okresie nieprzedawnionym) w celach, gdzie przebywało do 16 skazanych na powierzchni ok. 33-34 m², znacznie przekraczał dopuszczalną normę i uzasadnione cierpienia związane z odbywaniem kary. Sąd Apelacyjny uznał, że takie warunki, pogłębione przez zły stan pomieszczeń i niewystarczającą wentylację, naruszyły dobra osobiste powoda, w tym prawo do godnego odbywania kary. Zasądził zadośćuczynienie w kwocie 4.000 zł z ustawowymi odsetkami, uznając, że odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 448 k.c. opiera się na przesłance bezprawności. Apelacja została oddalona w pozostałej części, a powód nie został obciążony kosztami postępowania ze względu na jego trudną sytuację materialną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie dóbr osobistych skazanych w wyniku przeludnienia cel i złych warunków bytowych w zakładach karnych, nawet przy braku winy i ogólnokrajowym problemie.
Dotyczy specyficznej sytuacji długotrwałego przebywania w przeludnionych celach, a nie incydentalnych niedogodności. Wartość zadośćuczynienia jest ustalana indywidualnie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy długotrwałe osadzenie w przeludnionej celi zakładu karnego, nawet jeśli nie było nacechowane złą wolą i wynikało z ogólnej sytuacji więziennictwa, stanowi naruszenie dóbr osobistych skazanego (godności i prawa do humanitarnego traktowania)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, długotrwały pobyt w przeludnionej celi, która nie spełnia podstawowych standardów sanitarnych i bytowych, może stanowić naruszenie dóbr osobistych skazanego, uzasadniające zasądzenie zadośćuczynienia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że okres około 18 miesięcy przebywania w celach 11-osobowych, w których znajdowało się do 16 skazanych, przy znacznym ograniczeniu przestrzeni życiowej, braku wystarczającego miejsca na sprzęt kwaterunkowy, niewystarczającej wentylacji oraz złym stanie technicznym pomieszczeń, przekracza zakres cierpień uzasadnionych odbywaniem kary pozbawienia wolności i narusza godność skazanego.
Czy odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 448 k.c. za naruszenie dóbr osobistych przez osadzenie w przeludnionej celi zależy od winy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 448 k.c. za krzywdę wyrządzoną osadzeniem w celach przeludnionych nie zależy od winy, lecz opiera się na przesłance bezprawności, zgodnie z konstytucyjną zasadą odpowiedzialności władzy publicznej.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego, wskazując, że szkoda pozostająca w normalnym związku przyczynowym z wykonywaniem władzy publicznej jest oparta na przesłance bezprawności, a utrzymanie czynnika winy naruszałoby konstytucyjną zasadę odpowiedzialności państwa.
Czy roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, wynikające z czynu niedozwolonego, przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 442¹ § 1 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy przyjął, że przedmiotem rozpoznania może być jedynie okres od dnia 5 stycznia 2008 r. do dnia 23 lipca 2009 r., ponieważ pozew wpłynął 5 stycznia 2011 r., a roszczenia z czynów niedozwolonych przedawniają się z upływem 3 lat od dowiedzenia się o szkodzie i zobowiązanym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Zakład Karny w Ł. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.
k.c. art. 442¹ § § 1
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń z czynów niedozwolonych.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji w pozostałej części.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do nieobciążania strony kosztami procesu.
k.k.w. art. 248 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
Dopuszczalność ograniczenia powierzchni celi na jednego osadzonego w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Pomocnicze
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Ochrona dóbr osobistych.
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Środki ochrony dóbr osobistych.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez dowolną ocenę materiału dowodowego.
k.p.c. art. 328
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez niewłaściwe przyjęcie stanu faktycznego.
k.p.c. art. 217 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut nieuwzględnienia wniosku dowodowego.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość pominięcia wniosku dowodowego w postępowaniu apelacyjnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. § 19
Podstawa do zasądzenia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. § 20
Podstawa do zasądzenia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długotrwały pobyt w przeludnionej celi, która nie spełnia podstawowych standardów sanitarnych i bytowych, narusza dobra osobiste skazanego (godność, prawo do humanitarnego traktowania). • Odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 448 k.c. opiera się na bezprawności, a nie winie. • Naruszenie dóbr osobistych nastąpiło w okresie nieprzedawnionym.
Odrzucone argumenty
Roszczenie w części dotyczącej okresu sprzed 5 stycznia 2008 r. jest przedawnione. • Przeludnienie cel i złe warunki bytowe nie stanowiły naruszenia dóbr osobistych, gdyż nie były nacechowane złą wolą i wynikały z ogólnej sytuacji więziennictwa. • Strona pozwana dopełniła warunków art. 248 § 1 kkw, ograniczając powierzchnię jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach i na czas określony. • Wniosek dowodowy o przesłuchanie wychowawców w apelacji był spóźniony i nieuzasadniony.
Godne uwagi sformułowania
zakres dolegliwości osadzonych w takiej celi znacznie przekraczał zakres ograniczeń i cierpień uzasadnionych odbywaniem kary pozbawienia wolności • nie sposób przyjąć, by na powierzchni 33,3 m² [...] lub 34,5 m² [...], w znacznym stopniu ograniczonej rozstawionymi łóżkami, można było zgromadzić sprzęt kwaterunkowy [...] pozostawiając im jeszcze przestrzeń do przemieszczania się • już samo nadmierne zagęszczenie celi może być kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne • prawo zaś do godnego odbywania kary pozbawienia wolności niewątpliwie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie • odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 448 kc za krzywdę wyrządzoną osadzeniem w celach przeludnionych, nie zależy od winy.
Skład orzekający
Lilla Mateuszczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Bożena Błaszczyk
sędzia
Krystyna Golinowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie dóbr osobistych skazanych w wyniku przeludnienia cel i złych warunków bytowych w zakładach karnych, nawet przy braku winy i ogólnokrajowym problemie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji długotrwałego przebywania w przeludnionych celach, a nie incydentalnych niedogodności. Wartość zadośćuczynienia jest ustalana indywidualnie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw człowieka w warunkach izolacji więziennej, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze. Pokazuje, jak sądy interpretują granice humanitarnego traktowania.
“Czy przeludniona cela więzienna to zawsze naruszenie godności? Sąd Apelacyjny przyznaje zadośćuczynienie.”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
zadośćuczynienie: 4000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.