# Zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej (art. 446 § 4 k.c.) — kto i ile *Data publikacji: 2026-05-21 · obszar prawa: cywilne · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/zadoscuczynienie-smierc-osoby-najblizszej-art-446* ## Krótka odpowiedź (TL;DR) Zgodnie z [art. 446 § 4 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-446) sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Uprawnieni są małżonek, dzieci i rodzice zmarłego, a także inne osoby pozostające w silnej więzi emocjonalnej ze zmarłym. Wysokość zadośćuczynienia zależy od indywidualnych okoliczności — SN wielokrotnie podwyższał kwoty od 50 000 zł do 70 000–105 000 zł, uznając niższe sumy za rażąco zaniżone. Krzywda ta jest niezależna od pogorszenia sytuacji materialnej i ma charakter wyłącznie kompensacyjny. --- ## Kto jest „najbliższym członkiem rodziny" w rozumieniu [art. 446 § 4 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-446)? Przepis nie definiuje wprost kręgu uprawnionych, lecz orzecznictwo konsekwentnie wskazuje, że pojęcie to obejmuje osoby pozostające w szczególnej, silnej więzi emocjonalnej ze zmarłym — nie tylko małżonka, dzieci i rodziców, ale też rodzeństwo czy inne osoby, jeśli więź była rzeczywiście bliska. SN podkreślił, że „szczególna więź emocjonalna między członkami rodziny pozostaje pod ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 k.c." ([III CZP 76/10](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-76-10/zasadzenie-zadoscuczynienia-po-wypadku-komunikacyjnym-518372)). W uchwale [III CZP 32/11](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-32-11/zasadzenie-zadoscuczynienia-za-smierc-babci-ubezpieczyciel-592392) SN doprecyzował, że nie każdą więź rodzinną automatycznie zalicza się do dóbr osobistych, lecz jedynie taką, której zerwanie powoduje ból i poczucie krzywdy. Z kolei „uwzględnienie krzywdy wynikającej z zerwania więzi rodzinnej na skutek śmierci osób najbliższych jako samoistnej szkody o charakterze niemajątkowym" ([V CSK 607/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-607-16/zadoscuczynienie-za-zerwanie-wiezi-rodzinnych-po-smierci-bliskich-515294)). ## Czy zadośćuczynienie przysługuje za zdarzenia sprzed 3 sierpnia 2008 r.? [art. 446 § 4 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-446) wszedł w życie 3 sierpnia 2008 r., jednak SN w dwóch przełomowych uchwałach orzekł, że przed tą datą zadośćuczynienie było dochodzone na podstawie [art. 448 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-448) w zw. z [art. 24 § 1 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-24), ponieważ więź rodzinna stanowi dobro osobiste. [III CZP 32/11](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-32-11/zasadzenie-zadoscuczynienia-za-smierc-babci-ubezpieczyciel-592392) potwierdził, że śmierć osoby najbliższej powoduje naruszenie dobra osobistego osoby związanej emocjonalnie ze zmarłym. Potwierdził to wyrok „Najbliższy członek rodziny przeżywa, niekiedy bardzo nasilony, ból spowodowany śmiercią najbliższej mu osoby, o ile oczywiście łącząca ich więź była silna i rzeczywiście bliska" ([V CSK 320/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-320-13/zadoscuczynienie-po-smierci-najblizszego-art-448-kc-2149813)). „Zadośćuczynienie przewidziane w art. 448 k.c. jest roszczeniem samodzielnym, niezależnym od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego" ([II CSK 552/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-552-13/zadoscuczynienie-za-smierc-bliskiej-osoby-wypadek-komunikacyjny-480483)) — SN odrzucił tezę o jego jedynie posiłkowym charakterze. ## Jakie kryteria ustalania wysokości zadośćuczynienia? SN wypracował katalog czynników: wstrząs psychiczny, cierpienia moralne, poczucie osamotnienia, rodzaj i intensywność więzi, rola zmarłego w rodzinie, wiek pokrzywdzonego, zdolność adaptacji, wystąpienie zaburzeń. „na rozmiar krzywdy mają wpływ przede wszystkim: wstrząs psychiczny i cierpienia moralne wywołane śmiercią osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki po jej śmierci, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym" ([IV CSK 192/12](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-192-12/podwyzszenie-zadoscuczynienia-smierc-matki-854600)). „Zadośćuczynienie przewidziane w art. 446 § 4 k.c. nie jest więc zależne od pogorszenia sytuacji życiowej osoby bliskiej w wyniku śmierci bezpośrednio poszkodowanego, lecz ma na celu złagodzenie cierpienia psychicznego" ([I CSK 332/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-csk-332-13/podwyzszenie-zadoscuczynienia-za-smierc-syna-656746)). Klauzula „odpowiedniej sumy" daje sądowi margines uznaniowości, który jednak nie oznacza dowolności — „Zawodzą wszelkie porównania z innymi sprawami i mechaniczne przenoszenie dokonanej w nich oceny krzywdy" ([V CSK 445/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-445-13/zasadzenie-zadoscuczynienia-po-smierci-bliskiej-osoby-2078014)). ## Jakie kwoty zasądza SN w praktyce? Orzecznictwo wykazuje tendencję do podwyższania zaniżonych kwot. W [IV CSK 192/12](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-192-12/podwyzszenie-zadoscuczynienia-smierc-matki-854600) SN podwyższył zadośćuczynienie małoletniemu po śmierci matki z 50 000 zł do 105 000 zł, uznając pierwotną kwotę za rażąco zaniżoną. W [IV CSK 374/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-374-13/zasadzenie-odszkodowania-i-zadoscuczynienia-po-wypadku-samochodowym-1154866) SN zasądził 100 000 zł ojcu po śmierci syna, podkreślając, że krzywdę wyrządzoną śmiercią osoby bliskiej bardzo trudno ocenić i wyrazić w formie pieniężnej. W [I CSK 332/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-csk-332-13/podwyzszenie-zadoscuczynienia-za-smierc-syna-656746) SN podwyższył kwoty dla rodziców z 50 000 zł do 70 000 zł na osobę, a w [V CSK 445/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-445-13/zasadzenie-zadoscuczynienia-po-smierci-bliskiej-osoby-2078014) — z 30 000 zł do 70 000 zł dla matki i z 10 000 zł do 50 000 zł dla siostry. „wysokość zadośćuczynienia musi być obiektywnie znacząca, a więc w powszechnym wyobrażeniu i oczekiwaniu stanowić istotną kwotę pieniężną" ([IV CSK 389/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-389-15/uchylenie-wyroku-zadoscuczynienie-po-smierci-dziecka-415939)). ## Czy roszczenie z [art. 446 § 4 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-446) podlega dziedziczeniu? Tak — w uchwale [III CZP 74/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-74-13/dziedziczenie-roszczenia-o-zadoscuczynienie-po-smierci-bliskiej-osoby-522422) SN orzekł, że „art. 446 § 4 k.c. nie kreuje nowego dobra osobistego, które podlegać ma odmiennej regulacji, niż wszystkie inne dobra osobiste" ([III CZP 74/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-74-13/dziedziczenie-roszczenia-o-zadoscuczynienie-po-smierci-bliskiej-osoby-522422)) i dopuszczalne jest odpowiednie stosowanie [art. 445 § 3 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-445), co oznacza, że roszczenie to przechodzi na spadkobierców, jeśli powództwo zostało wytoczone za życia uprawnionego. Roszczenie ma charakter osobisty, lecz ustawa dopuszcza jego dziedziczenie w określonych okolicznościach. ## Czy przyczynienie się zmarłego ogranicza zadośćuczynienie? Tak — zgodnie z [art. 362 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-362) obowiązek naprawienia szkody ulega odpowiedniemu zmniejszeniu, jeśli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody. W [II CSK 1/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-1-18/zasadzenie-zadoscuczynienia-po-wypadku-rowerzystki-477721) SN utrzymał 70% przyczynienie się nietrzeźwej zmarłej do wypadku, ale jednocześnie podwyższył kwoty zadośćuczynienia dla jej bliskich, podkreślając, że „Zadośćuczynienie pieniężne przewidziane w art. 446 § 4 k.c. nie jest zależne od pogorszenia sytuacji materialnej osoby uprawnionej i poniesienia szkody majątkowej, a jego celem jest kompensacja krzywdy i złagodzenie cierpienia psychicznego" ([II CSK 1/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-1-18/zasadzenie-zadoscuczynienia-po-wypadku-rowerzystki-477721)). --- **Źródła:** III CZP 76/10, III CZP 32/11, III CZP 74/13, V CSK 445/13, IV CSK 374/13, IV CSK 192/12, I CSK 332/13, V CSK 607/16, V CSK 320/13, II CSK 552/13, IV CSK 389/15, II CSK 1/18; [art. 446 § 4 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-446), [art. 448 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-448), [art. 24 § 1 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-24), [art. 445 § 3 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-445), [art. 362 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-362) ## Źródła (orzeczenia) - [III CZP 76/10](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-76-10/zasadzenie-zadoscuczynienia-po-wypadku-komunikacyjnym-518372) — Sąd Okręgowy w Poznaniu — wyrok z 2016-05-06 > „szczególna więź emocjonalna między członkami najbliższej rodziny, której zerwanie przez śmierć jednego nich" - [III CZP 32/11](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-32-11/zasadzenie-zadoscuczynienia-za-smierc-babci-ubezpieczyciel-592392) — Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim — wyrok z 2016-02-02 - [V CSK 607/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-607-16/zadoscuczynienie-za-zerwanie-wiezi-rodzinnych-po-smierci-bliskich-515294) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2017-07-07 > „uwzględnienie krzywdy wynikającej z zerwania więzi rodzinnej na skutek śmierci osób najbliższych jako samoistnej szkody o charakterze niemajątkowym" - [V CSK 320/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-320-13/zadoscuczynienie-po-smierci-najblizszego-art-448-kc-2149813) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2014-04-16 > „Najbliższy członek rodziny przeżywa, niekiedy bardzo nasilony, ból spowodowany śmiercią najbliższej mu osoby, o ile oczywiście łącząca ich więź była silna i rzeczywiście bliska" - [II CSK 552/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-552-13/zadoscuczynienie-za-smierc-bliskiej-osoby-wypadek-komunikacyjny-480483) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2014-08-07 > „Zadośćuczynienie przewidziane w art. 448 k.c. jest roszczeniem samodzielnym, niezależnym od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego" - [IV CSK 192/12](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-192-12/podwyzszenie-zadoscuczynienia-smierc-matki-854600) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2012-12-20 > „§ 4 k.c., mają wpływ przede wszystkim: wstrząs psychiczny i cierpienia moralne wywołane śmiercią osoby bliskiej, poczucie osamotnienia 6 i pustki po jej śmierci, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, rola" - [I CSK 332/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-csk-332-13/podwyzszenie-zadoscuczynienia-za-smierc-syna-656746) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2014-05-28 > „Zadośćuczynienie przewidziane w art. 446 § 4 k.c. nie jest więc zależne od pogorszenia sytuacji życiowej osoby bliskiej w wyniku śmierci bezpośrednio poszkodowanego, lecz ma na celu złagodzenie cierpienia psychicznego" - [V CSK 445/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/v-csk-445-13/zasadzenie-zadoscuczynienia-po-smierci-bliskiej-osoby-2078014) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2014-06-27 > „Zawodzą wszelkie porównania z innymi sprawami i mechaniczne przenoszenie dokonanej w nich oceny krzywdy" - [IV CSK 374/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-374-13/zasadzenie-odszkodowania-i-zadoscuczynienia-po-wypadku-samochodowym-1154866) — Sąd Okręgowy w Nowym Sączu — wyrok z 2014-12-30 - [IV CSK 389/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/iv-csk-389-15/uchylenie-wyroku-zadoscuczynienie-po-smierci-dziecka-415939) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2016-04-06 > „wysokość zadośćuczynienia musi być obiektywnie znacząca, a więc w powszechnym wyobrażeniu i oczekiwaniu stanowić istotną kwotę pieniężną" - [III CZP 74/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-74-13/dziedziczenie-roszczenia-o-zadoscuczynienie-po-smierci-bliskiej-osoby-522422) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2013-12-12 > „art. 446 § 4 k.c. nie kreuje nowego dobra osobistego, które podlegać ma odmiennej regulacji, niż wszystkie inne dobra osobiste" - [II CSK 1/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-csk-1-18/zasadzenie-zadoscuczynienia-po-wypadku-rowerzystki-477721) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2019-02-07 > „Zadośćuczynienie pieniężne przewidziane w art. 446 § 4 k.c. nie jest zależne od pogorszenia sytuacji materialnej osoby uprawnionej i poniesienia szkody majątkowej, a jego celem jest kompensacja krzywdy i złagodzenie cierpienia psychicznego" ## Przepisy - [art. 446 § 4 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-446) — Kodeks cywilny - [art. 448 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-448) — Kodeks cywilny - [art. 24 § 1 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-24) — Kodeks cywilny - [art. 445 § 3 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-445) — Kodeks cywilny - [art. 362 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-362) — Kodeks cywilny --- **Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt