Orzeczenie · 2019-12-13

XXVII CA 3480/16Abuzywne klauzule kredytu CHF bank odpowiada

Sąd
Sąd Okręgowy w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2019-12-13
SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaokręgowy
kredyt hipotecznyCHFklauzula abuzywnaubezpieczenie niskiego wkładuindeksacjaoprocentowanieochrona konsumentaSąd OkręgowySąd Rejonowy

Sprawa dotyczyła roszczenia powodów B. H. (1) i B. H. (2) przeciwko (...) S.A. o zapłatę kwoty wynikającej z umowy kredytu hipotecznego denominowanego w CHF. Powodowie domagali się zasądzenia od banku kwoty 27.132,72 zł wraz z odsetkami, argumentując, że postanowienia umowne dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, oprocentowania i waloryzacji kursem CHF są klauzulami niedozwolonymi (abuzywnymi) na mocy art. 385¹ § 1 k.c. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 2016 r. zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 1.492,95 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Sąd Rejonowy uznał klauzulę dotyczącą ubezpieczenia niskiego wkładu własnego za abuzywną, powołując się na wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz dokonując kontroli incydentalnej. Jednocześnie Sąd Rejonowy nie uznał za abuzywne klauzul dotyczących zmiany oprocentowania i waloryzacji walutowej, uznając, że powodowie byli świadomi ryzyka związanego z kredytem walutowym i że postanowienia te nie naruszają rażąco ich interesów ani dobrych obyczajów. Od wyroku Sądu Rejonowego apelacje wnieśli zarówno powodowie, jak i pozwany bank. Powodowie domagali się zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa w całości, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o ocenie dowodów i błędną wykładnię przepisów o klauzulach abuzywnych. Pozwany bank wnosił o zmianę wyroku w zakresie punktów zasądzających świadczenie na rzecz powodów i oddalenie powództwa, zarzucając m.in. brak podstaw do zastosowania skutku analogicznego do art. 479⁴³ k.p.c. oraz wadliwą wykładnię przepisów o abuzywności. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2019 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 25.639,77 zł wraz z odsetkami, a także zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów procesu w obu instancjach. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, ale dokonał odmiennej oceny prawnej. Uznano, że klauzula dotycząca zmiennego oprocentowania (§ 10 ust. 2 umowy) jest abuzywna, ponieważ nie jest jednoznaczna i zrozumiała dla konsumenta, oddaje kompetencję do zmiany oprocentowania wyłącznie bankowi, a kryteria tej zmiany nie są jasno określone. Podobnie uznano klauzule dotyczące indeksacji (§ 7 ust. 1, § 11 ust. 5, § 13 ust. 5 umowy) za abuzywne, gdyż nie są rzetelne, przejrzyste, jednoznaczne i zobiektywizowane, a bank posiada nadmierną swobodę w ich stosowaniu. Sąd Okręgowy stwierdził, że po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień umowa nie może dalej obowiązywać, ponieważ dotyczą one głównego przedmiotu umowy (oprocentowania i kapitału), a powodowie domagali się stwierdzenia nieważności całej umowy. W związku z tym zastosowano przepisy o bezpodstawnie uzyskanej korzyści (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c.), zasądzając od banku na rzecz powodów kwotę stanowiącą część świadczenia uiszczonego przez powodów z tytułu nieobowiązującej umowy. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego banku.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uznanie klauzul dotyczących oprocentowania i indeksacji w umowach kredytów walutowych za abuzywne, skutki upadku umowy kredytowej w wyniku eliminacji klauzul abuzywnych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umownej i może wymagać analizy w kontekście konkretnych postanowień umownych i okoliczności zawarcia umowy.

Zagadnienia prawne (4)

Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, sposobu ustalania oprocentowania oraz mechanizmu indeksacji do waluty obcej mogą być uznane za klauzule niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, zmiennego oprocentowania oraz mechanizmu indeksacji do waluty obcej zostały uznane za abuzywne.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał klauzule dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego za abuzywne ze względu na brak indywidualnego uzgodnienia i niejednoznaczność. Klauzule dotyczące oprocentowania i indeksacji uznano za abuzywne z powodu braku transparentności, jednoznaczności i oddania nadmiernej swobody bankowi w kształtowaniu świadczenia, co rażąco narusza interes konsumenta.

Jaki jest skutek prawny uznania klauzul umownych za abuzywne w umowie kredytu hipotecznego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Uznanie klauzul za abuzywne powoduje, że nie wiążą one konsumenta, a umowa obowiązuje w pozostałym zakresie, o ile jest to możliwe. W przypadku, gdy abuzywne klauzule dotyczą głównego przedmiotu umowy, może dojść do upadku całej umowy.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy stwierdził, że w niniejszej sprawie, ze względu na abuzywność klauzul dotyczących oprocentowania i indeksacji, które stanowią główny przedmiot umowy, cała umowa kredytu upadła. W związku z tym zastosowano przepisy o bezpodstawnie uzyskanej korzyści w celu rozliczenia świadczeń stron.

Czy bank może jednostronnie zmieniać oprocentowanie kredytu hipotecznego na podstawie postanowień umownych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jednostronna zmiana oprocentowania przez bank jest niedopuszczalna, jeśli postanowienia umowne nie określają jednoznacznych i obiektywnych kryteriów takiej zmiany.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał klauzulę § 10 ust. 2 umowy za abuzywną, ponieważ oddawała bankowi kompetencję do zmiany oprocentowania bez jasnego określenia kryteriów, co naruszało zasadę transparentności i równowagi kontraktowej.

Czy mechanizm indeksacji kredytu do waluty obcej, oparty na tabelach kursowych banku, jest zgodny z prawem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Mechanizm indeksacji sam w sobie nie jest niedozwolony, jednak sposób jego ukształtowania w umowie, jeśli daje bankowi nadmierną swobodę i nie jest przejrzysty, może być uznany za abuzywny.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał klauzule dotyczące sposobu indeksacji za abuzywne, ponieważ nie były one rzetelne, przejrzyste, jednoznaczne i zobiektywizowane, a bank miał nadmierną swobodę w ich stosowaniu, co rażąco naruszało interes konsumenta.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
Strona wygrywająca
B. H. (1) i B. H. (2)

Strony

NazwaTypRola
B. H. (1)osoba_fizycznapowód
B. H. (2)osoba_fizycznapowód
(...) S.A. w W.spółkapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowne, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem, kształtujące jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszający jego interesy, są niedozwolone i nie wiążą konsumenta.

Pomocnicze

k.c. art. 385¹ § § 3

Kodeks cywilny

Za uzgodnione indywidualnie nie uważa się postanowienia, które zostało zaproponowane konsumentowi przez jego kontrahenta (przedsiębiorcę) w sytuacji, gdy konsument nie miał realnego wpływu na jego treść.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Przepis regulujący zasady zwrotu świadczenia nienależnego w przypadku bezpodstawnego wzbogacenia.

k.c. art. 410 § § 2

Kodeks cywilny

Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna, z której wynikało, była nieważna lub nie wywołała skutków prawnych.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji zmienia zaskarżony wyrok lub postanowienie, albo uchyla je w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o prawa majątkowe, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, strona wygrywająca sprawę w tym zakresie, może żądać zwrotu części kosztów poniesionych przy udziale w sprawie.

Prawo bankowe art. 69 § ust. 2 pkt 4a

Ustawa Prawo bankowe

W przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, umowa powinna zawierać szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut.

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, ograniczona przez właściwości (naturę) stosunku prawnego, ustawy oraz zasady współżycia społecznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Klauzule dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, oprocentowania i indeksacji są abuzywne. • Abuzywność klauzul dotyczących oprocentowania i indeksacji prowadzi do upadku całej umowy kredytowej. • Nawet po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul, umowa nie może dalej obowiązywać, ponieważ dotyczą one głównego przedmiotu umowy, a powodowie domagali się stwierdzenia nieważności całej umowy.

Odrzucone argumenty

Umowa kredytowa była ważna i wiążąca, a powodowie byli świadomi ryzyka związanego z kredytem walutowym. • Klauzule dotyczące oprocentowania i indeksacji nie są abuzywne, ponieważ zostały sformułowane zgodnie z prawem i nie naruszają rażąco interesów konsumenta. • Uznanie klauzul za abuzywne nie prowadzi do upadku całej umowy, a jedynie do ich wyeliminowania.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienia umowne dotyczące oprocentowania i indeksacji nie były indywidualnie uzgadniane, pozwany bank w myśl art. 385¹ § 4 k.c. nie wykazał, że konsument miał realny wpływ na jego treść. • W ocenie Sądu Okręgowego przedmiotowe postanowienia umowne są sprzeczne z dobrymi obyczajami jak i rażąco narusza interes konsumenta. • Po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień umowa nie może dalej obowiązywać, ponieważ dotyczą one głównego przedmiotu umowy (oprocentowania i kapitału).

Skład orzekający

Katarzyna Parczewska

przewodniczący

Adam Malinowski

sędzia

Joanna Karczewska

sędzia (del.)

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uznanie klauzul dotyczących oprocentowania i indeksacji w umowach kredytów walutowych za abuzywne, skutki upadku umowy kredytowej w wyniku eliminacji klauzul abuzywnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umownej i może wymagać analizy w kontekście konkretnych postanowień umownych i okoliczności zawarcia umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywnych klauzul w umowach kredytów walutowych, co ma duże znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów. Wyrok Sądu Okręgowego jest istotny, ponieważ uznaje klauzule dotyczące oprocentowania i indeksacji za abuzywne, co prowadzi do upadku całej umowy.

“Bank przegrywa w sądzie: klauzule oprocentowania i indeksacji w kredytach CHF uznane za abuzywne, umowa upada!”

Dane finansowe

WPS: 27 132,72 PLN

zwrot świadczenia z nieważnej umowy: 25 639,77 PLN

zwrot kosztów procesu: 3791 PLN

zwrot kosztów procesu w instancji odwoławczej: 3400 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst