XXVII CA 2375/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF zawartej między powodami (konsumentami) a pozwanym bankiem. Sąd Rejonowy uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne ze względu na brak indywidualnego uzgodnienia, nieprzejrzystość i rażące naruszenie interesów konsumentów, co skutkowało stwierdzeniem nieważności umowy. Zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 45.723,19 zł. Pozwany bank złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, w tym błędną ocenę abuzywności klauzul. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, w dużej mierze podzielił ustalenia i ocenę Sądu Rejonowego co do abuzywności klauzul indeksacyjnych i braku przejrzystości informacji przekazanych konsumentom. Zmienił jednak zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym, zasądzając od banku na rzecz powodów kwotę 45.723,19 zł, ale jednocześnie zastrzegł, że wykonanie tego świadczenia będzie uzależnione od jednoczesnej zapłaty przez powodów kwoty 172.781,93 zł stanowiącej kapitał kredytu lub zabezpieczenia roszczenia banku o zwrot tej kwoty. W pozostałym zakresie apelacja została oddalona. Sąd Okręgowy podkreślił, że mimo stwierdzenia abuzywności klauzul, umowa nie mogła zostać utrzymana w mocy w pierwotnym kształcie, a próby jej sanowania poprzez podstawienie innych przepisów lub zwyczajów były niedopuszczalne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF, skutków stwierdzenia nieważności umowy, możliwości modyfikacji rozstrzygnięcia przez sąd odwoławczy poprzez uzależnienie wykonania świadczenia od spełnienia wzajemnych roszczeń.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące braku przejrzystości informacji i sposobu ustalania kursów walut.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, dotyczące sposobu przeliczenia wypłaconej kwoty i spłaty rat, są abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie negocjowane, nie były przejrzyste dla konsumentów, a bank jednostronnie ustalał kursy walut, co rażąco naruszało interesy konsumentów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bank nie wykonał należycie obowiązku informacyjnego, nie wyjaśniając konsumentom ryzyka kursowego i sposobu ustalania kursów walut. Brak przejrzystości i możliwość jednostronnego kształtowania kursów przez bank stanowiły o abuzywności klauzul.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu hipotecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu, ponieważ eliminacja tych klauzul deformuje umowę w takim stopniu, że nie można odtworzyć treści praw i obowiązków stron.
Uzasadnienie
Usunięcie klauzul indeksacyjnych, które stanowią główne świadczenie stron i są kluczowe dla mechanizmu kredytu indeksowanego, powoduje, że umowa traci swój pierwotny charakter i nie można jej utrzymać w mocy.
Czy bankowi przysługuje roszczenie o zwrot kapitału kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bankowi przysługuje roszczenie o zwrot kapitału kredytu jako świadczenia nienależnego na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Uzasadnienie
Po stwierdzeniu nieważności umowy, bank ma prawo do zwrotu wypłaconego kapitału, a powodowie mają prawo do zwrotu spłaconych rat jako świadczeń nienależnych.
Czy wykonanie zasądzonego przez sąd odwoławczy świadczenia przez bank na rzecz powodów może być uzależnione od jednoczesnej zapłaty przez powodów kapitału kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy może uzależnić wykonanie zasądzonego świadczenia od jednoczesnej zapłaty przez powodów kapitału kredytu lub zabezpieczenia tego roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, modyfikując wyrok Sądu Rejonowego, zastosował mechanizm mający na celu przywrócenie równowagi między stronami w sytuacji stwierdzenia nieważności umowy, uwzględniając wzajemne roszczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | powód |
| G. G. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (26)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Dotyczy uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Sąd ocenił klauzule indeksacyjne jako abuzywne.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna zasądzenia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia po stwierdzeniu nieważności umowy.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do świadczeń nienależnych, w tym wykonanych na podstawie nieważnej umowy.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Sąd ocenił klauzule indeksacyjne jako abuzywne.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Pr. bank. art. 69
Ustawa Prawo bankowe
k.c. art. 358¹ § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 3
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Pr. bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
u.NBP art. 24
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
u.NBP art. 32
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 411 § pkt. 1, 2, 4
Kodeks cywilny
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
k.c. art. 120
Kodeks cywilny
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 479⁴⁵ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
u.o.k.i.k. art. 9
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
k.c. art. 385 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych ze względu na brak przejrzystości i jednostronne ustalanie kursów przez bank. • Niewykonanie przez bank obowiązku informacyjnego wobec konsumentów. • Nieważność umowy kredytu jako konsekwencja stwierdzenia abuzywności klauzul.
Odrzucone argumenty
Kredyt został udzielony w PLN i jedynie indeksowany do CHF. • Pozwany mógł ustalać tabele kursowe w sposób dowolny, jednostronnie i arbitralnie. • Postanowienia umowy nie zostały uzgodnione indywidualnie, a powodowie nie mieli wpływu na treść umowy. • Zastosowanie postanowień kształtujących prawa i obowiązki kredytobiorców w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. • Przekazana kredytobiorcom przez Bank informacja o zawieranej umowie nie była wystarczająca. • Kwestionowane klauzule umowne mają charakter abuzywny. • Brak podstaw do zastąpienia nieważnych klauzul indeksacyjnych innymi przepisami dyspozytywnymi. • Klauzule indeksacyjne nie określają głównych świadczeń stron. • Naruszenie przepisów proceduralnych poprzez błędną ocenę dowodów i pominięcie wniosków dowodowych. • Naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędna wykładnia i zastosowanie art. 385¹ k.c. oraz dyrektywy 93/13/EWG.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy zmienia zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym w ten sposób, że zasądza od pozwanego Banku (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. łącznie na rzecz powodów M. G. i G. G. kwotę 45.723,19 zł (...) wraz z odsetkami (...) przy czym zastrzega, że wykonanie tego świadczenia będzie uzależnione od jednoczesnej zapłaty na rzecz Banku (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. łącznie przez M. G. i G. G. kwoty 172.781,93 zł (...) lub zabezpieczenia roszczenia Banku (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. o zwrot tej kwoty. • W ocenie Sądu Rejonowego klauzula indeksacyjna jako taka, w tym odnosząca się do innej waluty, nie powoduje sama w sobie nieważności umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem i jest zgodna z zasadą swobody umów. • Przedmiotowe klauzule indeksacyjne dotyczące wypłaty kwoty kredytu i spłaty rat nie były indywidualnie negocjowane między stronami. • W ocenie Sądu Rejonowego sprzeczności z dobrymi obyczajami należy upatrywać po pierwsze w stworzeniu klauzuli indeksacyjnej w taki sposób, który dał Bankowi prawo do jednostronnego, nieograniczonego sterowania kursem kupna a następnie sprzedaży CHF, co wpływało na wysokość salda zadłużenia wyrażonego w CHF i wysokość każdorazowej raty wyrażanej w PLN. • Wobec powyższego Sąd Rejonowy uznał, że niemożliwe jest pozostawienie w mocy umowy, w której świadczenia główne stają się nieekwiwalentne, niemierzalne i sprzeczne z jej pierwotnym brzmieniem (art. 58 § 3 k.c.). […]
Skład orzekający
Małgorzata Szymkiewicz-Trelka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF, skutków stwierdzenia nieważności umowy, możliwości modyfikacji rozstrzygnięcia przez sąd odwoławczy poprzez uzależnienie wykonania świadczenia od spełnienia wzajemnych roszczeń."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące braku przejrzystości informacji i sposobu ustalania kursów walut.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych i pokazuje, jak sąd odwoławczy modyfikuje wyrok sądu niższej instancji, wprowadzając mechanizm równoważący interesy stron po stwierdzeniu nieważności umowy.
“Sąd Okręgowy zmienia wyrok ws. kredytu CHF: bank musi zapłacić, ale konsument też oddaje kapitał!”
Dane finansowe
WPS: 45 723,19 PLN
zapłata: 45 723,19 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1800 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.