XVI GC 181/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. S. wniósł pozew o zapłatę 101 764,07 zł od (...) Bank (...) AG, domagając się zwrotu nienależnie wpłaconych rat kredytu indeksowanego kursem franka szwajcarskiego. Powód argumentował, że umowa kredytu zawarta w 2008 roku jest nieważna z powodu sprzeczności z przepisami prawa bankowego i kodeksu cywilnego, w szczególności z uwagi na brak określenia kwoty kredytu oraz dowolne kształtowanie oprocentowania i ryzyka walutowego. Sąd Okręgowy w Warszawie, po analizie umowy i przepisów, uznał umowę za nieważną. Sąd stwierdził, że choć kredyty indeksowane są dopuszczalne, to klauzule pozwalające bankowi na jednostronne i arbitralne ustalanie kursu waluty naruszają zasady współżycia społecznego i swobodę umów (art. 353¹ KC), co prowadzi do nieważności całej umowy ex tunc. W związku z nieważnością umowy, wpłaty dokonane przez powoda zostały uznane za świadczenie nienależne (art. 405 i 410 KC) i podlegały zwrotowi. Sąd zasądził od banku na rzecz powoda kwotę 101 764,07 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 5 października 2021 roku oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda koszty procesu w wysokości 10 506 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych kursem CHF z powodu klauzul niedozwolonych, zasady zwrotu nienależnego świadczenia i przedawnienia roszczeń w takich sprawach.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i umowy, ale jego argumentacja dotycząca klauzul niedozwolonych ma szersze zastosowanie. Dotyczy przedsiębiorcy, co może wpływać na ocenę niektórych aspektów w sprawach konsumenckich.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, w której bank ma swobodę w ustalaniu kursu waluty, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa jest nieważna z powodu naruszenia art. 353¹ Kodeksu cywilnego, gdyż klauzule pozwalające bankowi na jednostronne i arbitralne ustalanie kursu waluty przekraczają granice swobody umów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule pozwalające bankowi na jednostronne ustalanie kursu waluty, bez obiektywnych kryteriów, naruszają zasady współżycia społecznego i równość stron, prowadząc do nieważności umowy.
Czy wpłaty dokonane na podstawie nieważnej umowy kredytu podlegają zwrotowi jako świadczenie nienależne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpłaty dokonane na podstawie nieważnej umowy kredytu stanowią świadczenie nienależne i podlegają zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Uzasadnienie
Skoro umowa kredytu została uznana za nieważną od początku, świadczenia spełnione na jej podstawie są nienależne i podlegają zwrotowi, chyba że wystąpiły przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu (np. zużycie korzyści bez możliwości zwrotu).
Kiedy przedawniają się roszczenia o zwrot rat wpłaconych na podstawie nieważnej umowy kredytu indeksowanego kursem CHF?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenia o zwrot wpłaconych rat stają się wymagalne od momentu świadomego zakwestionowania umowy kredytowej.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego, zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia roszczeń o zwrot rat z nieważnej umowy kredytu rozpoczyna się od momentu, gdy kredytobiorca świadomie zakwestionował umowę, np. poprzez wezwanie do zapłaty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) AG | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
KC art. 353 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Zasada swobody umów; strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
KC art. 58 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
KC art. 405
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową, ten obowiązany jest do jej zwrotu w naturze, stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
KC art. 410 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Pomocnicze
pr. bank. art. 69
Ustawa - Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
pr. bank. art. 69 § 2
Ustawa - Prawo bankowe
Określa elementy umowy kredytu, w tym kwotę i walutę kredytu, zasady i termin spłaty, wysokość oprocentowania i warunki jego zmiany.
pr. bank. art. 75b
Ustawa - Prawo bankowe
Dotyczy kredytów lub pożyczek pieniężnych zaciągniętych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (tzw. antyspreadowej), w części pozostałej do spłacenia.
pr. bank.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
Podstawa prawna dla umowy kredytu bankowego.
KPC art. 235 § 2
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija dowód, gdy okoliczności, których miał dotyczyć, nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
KPC art. 98 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
KPC art. 455
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
KPC art. 481
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy kredytu z powodu klauzul niedozwolonych (jednostronne ustalanie kursu waluty przez bank). • Wpłaty dokonane na podstawie nieważnej umowy są świadczeniem nienależnym i podlegają zwrotowi. • Roszczenie o zwrot nie uległo przedawnieniu, gdyż bieg terminu rozpoczął się od świadomego zakwestionowania umowy.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu jest ważna, ponieważ kredyty indeksowane są dopuszczalne, a powód był świadomy ryzyka. • Roszczenie powoda jest przedawnione. • Powód nie wykazał, że bank uzyskał bezpodstawne wzbogacenie.
Godne uwagi sformułowania
klauzule pozwalające bankowi na jednostronne ustalanie kursu waluty naruszają zasady współżycia społecznego i swobodę umów • wpłaty dokonane na podstawie nieważnej umowy kredytu stanowią świadczenie nienależne • roszczenia o zwrot wpłaconych rat stają się wymagalne od momentu świadomego zakwestionowania umowy kredytowej
Skład orzekający
Arkadiusz Piotrowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych kursem CHF z powodu klauzul niedozwolonych, zasady zwrotu nienależnego świadczenia i przedawnienia roszczeń w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i umowy, ale jego argumentacja dotycząca klauzul niedozwolonych ma szersze zastosowanie. Dotyczy przedsiębiorcy, co może wpływać na ocenę niektórych aspektów w sprawach konsumenckich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu klauzul niedozwolonych, co jest nadal gorącym tematem dla wielu osób i prawników.
“Bank przegrał sprawę o zwrot rat kredytu CHF! Klauzula kursowa okazała się nieważna.”
Dane finansowe
WPS: 101 764,07 PLN
zwrot nienależnego świadczenia: 101 764,07 PLN
zwrot kosztów procesu: 10 506 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.