VI Ca 737/24Bank nie moze wyegzekwowac pożyczki z oszukanej transakcji
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Częstochowie rozpoznał apelację banku od wyroku Sądu Rejonowego w Lublińcu, który oddalił powództwo banku o zapłatę kwoty z tytułu umowy pożyczki. Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany padł ofiarą profesjonalnie przygotowanego przestępstwa w cyberprzestrzeni, gdzie oszust uzyskał dostęp do jego bankowości internetowej i zawarł umowę pożyczki bez jego wiedzy i zgody. Mimo użycia danych uwierzytelniających pozwanego, sąd uznał, że nie doszło do złożenia przez niego skutecznego oświadczenia woli. Sąd Rejonowy podkreślił, że bank nie wdrożył odpowiednich zabezpieczeń, aby zapobiec takim sytuacjom. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, podzielił ustalenia i ocenę Sądu Rejonowego. Oddalił zarzut braku legitymacji czynnej powoda, wskazując na stabilizację postępowania po doręczeniu pozwu. Stwierdził, że bank nie wykazał, aby pozwany świadomie zawarł umowę pożyczki, a działania te zostały zainicjowane przez osoby trzecie. Sąd Okręgowy uznał, że powództwo nie mogło być oparte na przepisach o usługach płatniczych, ponieważ bank nie wskazywał takiej podstawy faktycznej żądania, a zmiana podstawy prawnej w trakcie postępowania byłaby niedopuszczalna. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oddalił apelację banku jako niezasadną i zasądził koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności banku za skutki oszustwa w bankowości elektronicznej i brak skuteczności umowy zawartej bez świadomej woli klienta.
Dotyczy specyficznych okoliczności oszustwa i braku należytej staranności banku. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa pożyczki zawarta za pośrednictwem bankowości internetowej, do której doszło w wyniku oszustwa i bez świadomej zgody klienta, jest ważna i wiążąca dla klienta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa pożyczki zawarta w wyniku oszustwa, gdzie klient nie wyraził świadomie woli jej zawarcia, nie jest ważna i wiążąca dla klienta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest świadome oświadczenie woli klienta. W sytuacji, gdy dostęp do bankowości internetowej uzyskała osoba trzecia i zawarła umowę bez wiedzy i zgody klienta, nie można mówić o skutecznym zawarciu umowy. Bank nie dopełnił obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa danych uwierzytelniających.
Czy bank ponosi odpowiedzialność za skutki oszustwa, jeśli nie zapewnił odpowiednich zabezpieczeń w systemie bankowości elektronicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank ponosi odpowiedzialność, jeśli nie wdrożył wystarczających rozwiązań technicznych i organizacyjnych, aby zapobiec dostępowi osób nieuprawnionych do danych uwierzytelniających i zawarciu umowy wbrew woli klienta.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że bank jako dostawca usług płatniczych ma obowiązek zapewnić bezpieczeństwo danych uwierzytelniających. Brak odpowiednich zabezpieczeń, które umożliwiły osobie trzeciej zawarcie umowy pożyczki w imieniu klienta, stanowi naruszenie należytej staranności.
Czy sąd może z urzędu zmienić podstawę faktyczną żądania pozwu, jeśli powód reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest zobowiązany do zmiany podstawy faktycznej żądania pozwu z urzędu, jeśli powód jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, gdyż mogłoby to zakłócić równowagę procesową stron.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że powód ma obowiązek precyzyjnie określić podstawę faktyczną i prawną swojego żądania, co pozwala pozwanemu na obronę i zakreśla granice kognicji sądu. Zmiana tej podstawy z urzędu byłaby naruszeniem zasad procesowych.
Czy zbycie wierzytelności w trakcie postępowania wpływa na legitymację czynną powoda?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zbycie wierzytelności w trakcie postępowania nie powoduje oddalenia powództwa z powodu braku legitymacji czynnej, zgodnie z art. 192 pkt 3 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i doktrynę, zgodnie z którą podmiotowa stabilizacja postępowania następuje z chwilą doręczenia pozwu, a sąd jest zobowiązany rozstrzygnąć sprawę bez względu na późniejsze zbycie rzeczy lub prawa objętego sporem.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank (...) S.A. w K. | spółka | powód |
| Z. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| R. F. | osoba_fizyczna | interwenient uboczny |
Przepisy (23)
Główne
k.c. art. 720
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania zapłaty kwoty wynikającej z umowy pożyczki.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie ujawniające ją w sposób dostateczny, w tym w postaci elektronicznej.
p.b. art. 7 § ust. 1 i 3
Prawo bankowe
Prawo bankowe dopuszcza składanie oświadczeń woli związanych z czynnościami bankowymi w postaci elektronicznej, spełniając wymagania formy pisemnej.
u.u.p. art. 46 § ust. 1
Ustawa o usługach płatniczych
Obowiązek zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej przez dostawcę.
Pomocnicze
u.k.k.
Ustawa o kredycie konsumenckim
Znajduje zastosowanie w relacjach przedsiębiorca – konsument.
k.c. art. 355 § § 2
Kodeks cywilny
Naruszenie obowiązku należytej staranności przez stronę powodową.
u.u.p. art. 32i § ust. 1 pkt 1 lub pkt 3
Ustawa o usługach płatniczych
Obowiązek stosowania silnego uwierzytelnienia klienta przez dostawcę usług płatniczych.
u.u.p. art. 2 § pkt 33
Ustawa o usługach płatniczych
Definicja indywidualnych danych uwierzytelniających.
u.u.p. art. 40 § ust. 1
Ustawa o usługach płatniczych
Zgoda płatnika na przeprowadzenie transakcji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Ustawa o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, R. F. i o Funduszu (...) art. 26
Możliwość żądania wszczęcia postępowania lub udziału R. F. w sprawach cywilnych na rzecz klientów.
k.p.c. art. 107
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty interwenienta ubocznego.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena wiarygodności i mocy dowodów.
k.c. art. 77 § 3
Kodeks cywilny
Złożenie zgodnych oświadczeń woli.
k.c. art. 384 § 1 i 4
Kodeks cywilny
Stosowanie wzorców umownych.
u.u.p. art. 46 § ust. 3
Ustawa o usługach płatniczych
Odpowiedzialność za nieautoryzowane transakcje płatnicze.
u.u.p. art. 42 § ust. 2
Ustawa o usługach płatniczych
Obowiązki kredytobiorcy związane z udzieleniem kredytu.
k.p.c. art. 192 § pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Skutki zbycia rzeczy lub prawa w toku sprawy.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie apelacyjne jako merytoryczne.
k.c. art. 61 § § 2
Kodeks cywilny
Skuteczność oświadczenia woli.
k.c. art. 385
Kodeks cywilny
Oddalenie apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa pożyczki nie została zawarta przez pozwanego, ponieważ nie wyraził on świadomie woli jej zawarcia, a doszło do oszustwa. • Bank nie zapewnił odpowiednich zabezpieczeń w systemie bankowości elektronicznej, co umożliwiło osobie trzeciej zawarcie umowy w imieniu pozwanego. • Powództwo nie mogło być oparte na przepisach o usługach płatniczych, ponieważ nie wskazano takiej podstawy faktycznej żądania.
Odrzucone argumenty
Bank argumentował, że umowa została zawarta prawidłowo przez pozwanego za pośrednictwem bankowości internetowej, a wydruk z autoryzacji PIN potwierdza zawarcie umowy. • Bank zarzucił pozwanemu rażące niedbalstwo w zabezpieczeniu danych uwierzytelniających, co skutkowało zawarciem umowy z pokrzywdzeniem powoda.
Godne uwagi sformułowania
Pozwany padł jednak ofiarą profesjonalnie przygotowanego przestępstwa w przestrzeni cybernetycznej. • Bank jako dostawca usług płatniczych, który wydał na rzecz klienta instrument płatniczy w postaci bankowości elektronicznej jest zobowiązany do zapewnienia, że indywidulane dane uwierzytelniające nie są dostępne dla innych osób niż użytkownik uprawniony. • Sąd nie może z urzędu zmienić podstawy odpowiedzialności pozwanego na inną, bowiem zakłóciłoby to równowagę procesową stron oraz naruszyło zasadę bezstronności sądu.
Skład orzekający
Leszek Mazur
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności banku za skutki oszustwa w bankowości elektronicznej i brak skuteczności umowy zawartej bez świadomej woli klienta."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności oszustwa i braku należytej staranności banku. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak łatwo można paść ofiarą oszustwa w bankowości elektronicznej i jakie są konsekwencje dla banków, które nie zapewniają odpowiednich zabezpieczeń. Jest to ważna lekcja dla konsumentów i ostrzeżenie dla instytucji finansowych.
“Oszustwo w bankowości online: czy Twój bank ochroni Cię przed utratą pieniędzy?”
Dane finansowe
WPS: 74 010,77 PLN
zwrot kosztów procesu apelacyjnego: 2700 PLN
zwrot kosztów procesu apelacyjnego: 2700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.