VI ACa 1629/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka E. L. dochodziła wykonania zapisu testamentowego J. S., domagając się zobowiązania pozwanego M. S. do złożenia oświadczenia woli przenoszącego na nią własność lokalu mieszkalnego wraz z udziałami w nieruchomości wspólnej. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, zobowiązując pozwanego do złożenia oświadczenia woli i zasądzając koszty procesu. Pozwany w apelacji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 199 § 1 pkt 2 kpc (powaga rzeczy osądzonej), art. 981 kc (przedawnienie), art. 5 kc (zasady współżycia społecznego) oraz art. 217, 227, 230 kpc (naruszenie procedury dowodowej i uznanie twierdzeń za przyznane). Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd odwoławczy uznał, że nie zaszła tożsamość stron, przedmiotu i podstawy rozstrzygnięcia w stosunku do poprzedniej sprawy (XXV C 542/10), która została oddalona z uwagi na nieważność czynności prawnej. W obecnej sprawie przedmiotem było przeniesienie własności lokalu wraz z udziałami w nieruchomości wspólnej, co stanowiło odmienne roszczenie. Sąd Apelacyjny potwierdził, że roszczenie nie uległo przedawnieniu, gdyż wniesienie pozwu w poprzedniej sprawie przerwało bieg terminu, a nowy bieg rozpoczął się po uprawomocnieniu się tamtego orzeczenia. Zarzut naruszenia art. 5 kc został odrzucony, ponieważ pozwany nie wykazał swojej trudnej sytuacji mieszkaniowej, a nadto nadal pozostawał współwłaścicielem lokalu. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się również naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących dowodów i uznania twierdzeń za przyznane, wskazując, że pozwany nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a okoliczności takie jak powaga rzeczy osądzonej czy przedawnienie są kwestiami prawnymi podlegającymi ocenie sądu, a nie dowodzeniu faktów. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego nastąpiło na podstawie art. 98 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących powagi rzeczy osądzonej, przedawnienia roszczeń związanych z zapisem testamentowym dotyczącym nieruchomości, oraz stosowania art. 5 kc w kontekście wykonania zobowiązań majątkowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zapisem testamentowym i odrębną własnością lokalu, z uwzględnieniem wcześniejszego postępowania sądowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniesienie pozwu o wykonanie zapisu testamentowego, który został oddalony z powodu nieważności czynności prawnej, przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia o przeniesienie własności lokalu wraz z udziałami w nieruchomości wspólnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniesienie pozwu o wykonanie zapisu testamentowego, nawet jeśli został oddalony z powodu nieważności czynności prawnej, przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia o przeniesienie własności lokalu wraz z udziałami w nieruchomości wspólnej, pod warunkiem, że oba roszczenia dotyczą tego samego przedmiotu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że nieruchomość lokalowa i związane z nią udziały w nieruchomości wspólnej stanowią nierozerwalną całość prawną. Wniesienie pozwu o wykonanie zapisu, nawet jeśli dotyczyło tylko części składowych (lokalu bez udziałów), było czynnością zmierzającą do dochodzenia całości roszczenia i przerwało bieg przedawnienia dla całego zapisu. Termin przedawnienia rozpoczął bieg na nowo po uprawomocnieniu się orzeczenia w poprzedniej sprawie.
Czy zarzut powagi rzeczy osądzonej może być skutecznie podniesiony, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w poprzedniej sprawie różnił się od przedmiotu w sprawie obecnej, mimo podobieństwa stron i ogólnego celu postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut powagi rzeczy osądzonej nie jest skuteczny, gdy w poprzedniej sprawie przedmiot rozstrzygnięcia lub jego podstawa faktyczna lub prawna były inne niż w sprawie obecnej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że w poprzedniej sprawie (XXV C 542/10) powódka domagała się przeniesienia własności samego lokalu, co zostało oddalone z powodu nieważności czynności prawnej (art. 58 kc). W obecnej sprawie żądanie obejmowało przeniesienie własności lokalu wraz z udziałami w nieruchomości wspólnej, co stanowiło odmienne roszczenie, a podstawą rozstrzygnięcia był art. 64 kc w zw. z art. 1047 kpc. Brak tożsamości podstaw faktycznych i prawnych wyklucza powagę rzeczy osądzonej.
Czy żądanie wykonania zapisu testamentowego, którego przedmiotem jest prawo własności lokalu, może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie wykonania zapisu testamentowego nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jeśli pozwany nadal pozostaje współwłaścicielem lokalu i nie wykazał swojej trudnej sytuacji mieszkaniowej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany nie wykazał, aby wykonanie zapisu pozbawiło go możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, zwłaszcza że nadal pozostawał współwłaścicielem lokalu w udziale ½. Brak było również dowodów na trudną sytuację mieszkaniową pozwanego. Okoliczności dotyczące relacji między powódką a spadkodawczynią nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. L. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Jeżeli strona zobowiązana do złożenia oznaczonego oświadczenia woli nie uczyniła tego, aby wykonać umowę, sąd może orzec o obowiązku złożenia oświadczenia woli.
k.p.c. art. 1047
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje to oświadczenie woli.
k.c. art. 968 § § 1
Kodeks cywilny
Zapis zwykły jest zobowiązaniem spadkobiercy testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby.
Pomocnicze
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna.
k.c. art. 156
Kodeks cywilny
Jeżeli do przeniesienia własności nieruchomości potrzebne jest oświadczenie strony, oświadczenie to powinno być złożone w formie aktu notarialnego.
k.c. art. 123 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
k.c. art. 124 § § 1
Kodeks cywilny
Po przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo od dnia wyznaczonego przez sąd lub od dnia, w którym nastąpiło przerwanie.
k.c. art. 124 § § 2
Kodeks cywilny
W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można powoływać się na nieważność czynności prawnej z powodu jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, jeżeli czynność została spełniona.
k.c. art. 998 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli zapis uczyniony przez spadkodawcę w testamencie jest zapisem wyższego rzędu, spadkobierca może żądać zmniejszenia zapisu, jeżeli wykonanie zapisu obciąża go nadmiernie.
u.w.l. art. 3 § ust. 1
Ustawa o własności lokali
Z prawem odrębnej własności lokalu związany jest udział w nieruchomości wspólnej.
k.p.c. art. 199 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuci pozew, jeżeli jedna z przesłanek procesowych nie została spełniona.
k.p.c. art. 217
Kodeks postępowania cywilnego
Strony i ich pełnomocnicy mają obowiązek składać wyjaśnienia i dowody dotyczące okoliczności faktycznych, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest ona bezzasadna.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieskuteczność zarzutu powagi rzeczy osądzonej z uwagi na odmienność podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia w poprzedniej sprawie. • Przerwanie biegu przedawnienia roszczenia przez wniesienie pozwu w poprzedniej sprawie, mimo jego oddalenia. • Nieskuteczność zarzutu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego z uwagi na brak wykazania trudnej sytuacji mieszkaniowej pozwanego i jego nadal istniejący udział we współwłasności lokalu. • Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego i procesowego przez Sąd Okręgowy.
Odrzucone argumenty
Zarzut powagi rzeczy osądzonej. • Zarzut przedawnienia roszczenia. • Zarzut sprzeczności powództwa z zasadami współżycia społecznego. • Naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących dowodów i uznania twierdzeń za przyznane.
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotowa granica powagi rzeczy osądzonej wyznaczona przez przedmiot rozstrzygnięcia sądu oraz podstawę sporu pozwala na ocenę, czy zachodzi tożsamość roszczeń występujących w sprawie prawomocnie zakończonej i innych sprawach. • Nieruchomość lokalowa, jak i związane z nią prawa współwłasności w nieruchomości wspólnej oraz udział w prawie do użytkowania wieczystego gruntu, na którym znajduje się nieruchomość budynkowa są prawami ściśle ze sobą związanymi i w żaden sposób nie mogą stanowić odrębnego przedmiotu obrotu prawnego. • Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. • Okoliczności te są stanami prawnymi i podlegają ocenie przez Sąd, natomiast faktów, które miałyby zostać udowodnione pozwany we wnioskach dowodowych nie wskazał.
Skład orzekający
Urszula Wiercińska
przewodniczący
Maciej Kowalski
sędzia
Ewa Śniegocka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących powagi rzeczy osądzonej, przedawnienia roszczeń związanych z zapisem testamentowym dotyczącym nieruchomości, oraz stosowania art. 5 kc w kontekście wykonania zobowiązań majątkowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zapisem testamentowym i odrębną własnością lokalu, z uwzględnieniem wcześniejszego postępowania sądowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia wykonania zapisu testamentowego dotyczącego nieruchomości, z uwzględnieniem kwestii proceduralnych takich jak powaga rzeczy osądzonej i przedawnienie, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie spadkowym i nieruchomościach.
“Czy wcześniejsze oddalenie pozwu blokuje drogę do wykonania zapisu testamentowego? Sąd Apelacyjny wyjaśnia zasady powagi rzeczy osądzonej i przedawnienia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 5400 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.