V KK 601/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść oskarżonego D. M., który został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 19 lutego 2019 r. za przestępstwo niealimentacji (art. 209 § 1 i 1a k.k.) w okresie od 6 lipca 2016 r. do 25 stycznia 2018 r. Sąd Rejonowy wymierzył mu karę 10 miesięcy ograniczenia wolności. Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na skazaniu za czyn, który był już przedmiotem wcześniejszego, prawomocnego postępowania. Prokurator Generalny wskazał, że D. M. został już wcześniej skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 14 lutego 2019 r. (sygn. akt II K (...)) za przestępstwo niealimentacji popełnione na szkodę tych samych pokrzywdzonych dzieci w okresach od 6 lipca 2016 r. do 29 grudnia 2016 r. oraz od 6 stycznia 2017 r. do 9 czerwca 2018 r. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdził, że Sąd Rejonowy w Z. naruszył zakaz ne bis in idem, ponieważ okres objęty zaskarżonym wyrokiem (6 lipca 2016 r. - 25 stycznia 2018 r.) niemal w całości mieści się w czasokresie przestępstw przypisanych w wyroku Sądu Rejonowego w Ż. (6 lipca 2016 – 29 grudnia 2016 r. oraz 6 stycznia 2017 r. - 9 czerwca 2018 r.). Pomimo niewielkich różnic w okresach, Sąd Najwyższy podkreślił, że w kontekście znamion przestępstwa niealimentacji (wymagających równowartości co najmniej 3 świadczeń okresowych lub opóźnienia co najmniej 3 miesięcy), krótkie okresy nieobjęte wcześniejszym wyrokiem nie mogą stanowić podstawy do odrębnego postępowania. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umorzył postępowanie, obciążając kosztami procesu Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie zasady ne bis in idem w sprawach o przestępstwa zbiorowe, w szczególności niealimentację, gdy okresy czynów częściowo się pokrywają.
Dotyczy specyfiki przestępstwa niealimentacji i oceny tożsamości czynu w kontekście jego wieloczynowego charakteru.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skazanie za przestępstwo niealimentacji w określonym okresie, gdy wcześniejszy wyrok obejmował częściowo ten sam okres, narusza zasadę ne bis in idem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, narusza.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że okres przestępstwa niealimentacji wskazany w zaskarżonym wyroku niemal w całości mieści się w czasokresie przestępstw przypisanych w wcześniejszym wyroku. Nawet niewielkie różnice w okresach nie mogą prowadzić do stwierdzenia, że nie występuje pełna tożsamość podmiotowo-przedmiotowa, jeśli krótkie wycinki czasowe nie mogłyby być potraktowane jako odrębny czyn zabroniony.
Jak stosować zasadę ne bis in idem w przypadku przestępstw zbiorowych, takich jak niealimentacja, gdy okresy czynów częściowo się pokrywają?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy badać, czy krótkie wycinki czasowe nieobjęte wcześniejszym wyrokiem mogłyby stanowić odrębny czyn zabroniony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że niepokrywanie się lub nieobejmowanie badanych okresów nie zawsze stanowi przeszkodę do stwierdzenia tożsamości podmiotowo-przedmiotowej. Kluczowe jest, czy te nieobjęte okresy mogłyby być potraktowane jako odrębny czyn zabroniony w świetle znamion przestępstwa, uwzględniając jego wieloczynowy charakter.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| L. M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| O. M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 209 § § 1 i 1a
Kodeks karny
Przestępstwo niealimentacji w typie kwalifikowanym, polegające na uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego, gdzie zaległości stanowią równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych lub opóźnienie wynosi co najmniej 3 miesiące.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
Przesłanka procesowa negatywna - powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), która stanowi podstawę do umorzenia postępowania.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 8
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna podstawa uchylenia orzeczenia, w tym naruszenie zasady ne bis in idem.
Pomocnicze
k.p.k. art. 413 § § 2 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Wymóg dokładnego określenia przypisanego czynu w wyroku skazującym.
k.k. art. 34 § § 3
Kodeks karny
Dotyczy zobowiązania do wykonywania obowiązków nałożonych na sprawcę.
k.k. art. 72 § § 1 pkt 3
Kodeks karny
Dotyczy zobowiązania do wykonywania ciążącego obowiązku alimentacyjnego.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron w przypadku oczywistej zasadności.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów procesu w sprawach o przestępstwa.
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obciążenia kosztami procesu Skarb Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady ne bis in idem poprzez skazanie za czyn, który był już przedmiotem wcześniejszego, prawomocnego postępowania. • Okresy czynów przypisanych w obu postępowaniach częściowo się pokrywają, a krótkie wycinki czasowe nie mogą stanowić podstawy do odrębnego postępowania w kontekście przestępstwa zbiorowego.
Godne uwagi sformułowania
naruszył wynikający z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. zakaz ne bis in idem • negatywna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) • niepokrywanie się lub nieobejmowanie badanych okresów nie w każdym przypadku będzie stanowiło przeszkodę do stwierdzenia tożsamości podmiotowo-przedmiotowej • pojęcie czynu, wyznaczajacego przedmiot procesu, musi być rozumiane w sposób swoisty, uwzględniający wieloczynowy charakter tego występku
Skład orzekający
Eugeniusz Wildowicz
przewodniczący
Kazimierz Klugiewicz
sprawozdawca
Paweł Wiliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie zasady ne bis in idem w sprawach o przestępstwa zbiorowe, w szczególności niealimentację, gdy okresy czynów częściowo się pokrywają."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki przestępstwa niealimentacji i oceny tożsamości czynu w kontekście jego wieloczynowego charakteru.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady procesowej ne bis in idem w kontekście przestępstwa niealimentacji, co jest istotne dla praktyków prawa karnego. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje tożsamość czynu w przypadku przestępstw zbiorowych.
“Sąd Najwyższy: Nie można skazać dwa razy za to samo – kluczowa zasada ne bis in idem w sprawie niealimentacji.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.