Orzeczenie · 2014-05-08

SK 13/13

Sąd

Trybunał Konstytucyjny

Data

2014-05-08

SAOSinneprawa konstytucyjneWysokakonstytucyjny

prawo do obronydozór policyjnydostęp do aktpostępowanie karneśrodki zapobiegawczeTrybunał Konstytucyjnyk.p.k.konstytucja

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Skarga konstytucyjna Grzegorza Kaźmierczaka dotyczyła zgodności przepisów Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) z Konstytucją. Skarżący kwestionował art. 275 § 2 k.p.k. w zakresie, w jakim pozwalał na zobowiązanie osoby oddanej pod dozór policyjny do powstrzymywania się od kontaktów z określonymi osobami i przebywania w danym miejscu, a także art. 156 § 5 w zw. z art. 156 § 5a i art. 159 k.p.k. w zakresie, w jakim umożliwiał arbitralną odmowę udostępnienia akt sprawy podejrzanemu i jego obrońcy, w tym części akt będących podstawą zastosowania środków zapobiegawczych, przy braku sądowej kontroli tej decyzji. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, postanowił umorzyć postępowanie w zakresie badania zgodności art. 275 § 2 k.p.k. z Konstytucją, uznając, że przepis ten utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia, a jego nowelizacja przewiduje podobne środki zapobiegawcze. W odniesieniu do art. 156 § 5 w zw. z art. 159 k.p.k., Trybunał uznał go za zgodny z zasadą określoności prawa (art. 2 Konstytucji). Jednakże, w zakresie, w jakim przepis ten nie określa przesłanek odmowy dostępu do materiałów postępowania przygotowawczego uzasadniających postanowienie prokuratora o zastosowaniu dozoru Policji połączonego z zakazem kontaktowania się z określonymi osobami oraz zakazem przebywania w określonych miejscach, uznał go za niezgodny z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji (prawo do obrony). Trybunał podkreślił, że brak precyzyjnie określonych ustawowo przesłanek odmowy dostępu do akt stanowi nadmierne ograniczenie prawa do obrony. Postępowanie w zakresie badania zgodności art. 156 § 5a k.p.k. umorzono z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku, gdyż przepis ten nie stanowił podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach skarżącego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja prawa do obrony w kontekście dostępu do akt postępowania przygotowawczego, zwłaszcza w przypadku stosowania środków zapobiegawczych innych niż tymczasowe aresztowanie.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji art. 156 § 5 k.p.k. z 2013 r., która wprowadziła bardziej liberalne zasady dostępu do akt.

Zagadnienia prawne (5)

Czy art. 275 § 2 k.p.k. w zakresie, w jakim pozwala na zobowiązanie osoby oddanej pod dozór policyjny do powstrzymywania się od kontaktów z określonymi osobami i przebywania w danym miejscu, jest zgodny z art. 2, art. 41 ust. 1 oraz art. 52 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji?

Odpowiedź sądu

Umorzono postępowanie w tym zakresie z uwagi na utratę mocy obowiązującej przepisu.

Uzasadnienie

Trybunał umorzył postępowanie, ponieważ przepis utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia, a jego nowelizacja przewiduje podobne środki zapobiegawcze, co czyni dalsze badanie niecelowym dla ochrony praw skarżącego.

Czy art. 156 § 5 w związku z art. 159 k.p.k. w zakresie, w jakim umożliwia arbitralną odmowę udostępnienia akt sprawy podejrzanemu i jego obrońcy, jest zgodny z art. 2 Konstytucji (zasada określoności prawa)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepis jest zgodny z zasadą określoności prawa.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że przepis jest precyzyjny, jasny i poprawny legislacyjnie, a zarzuty skarżącego dotyczyły braku treści normatywnej, a nie braku określoności.

Czy art. 156 § 5 w związku z art. 159 k.p.k. w zakresie, w jakim nie określa przesłanek odmowy dostępu do materiałów postępowania przygotowawczego uzasadniających zastosowanie dozoru policyjnego z dodatkowymi obowiązkami, jest zgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji (prawo do obrony)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepis jest niezgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji w tym zakresie.

Uzasadnienie

Brak ustawowo określonych przesłanek odmowy dostępu do akt uzasadniających zastosowanie dozoru policyjnego z zakazem kontaktów i przebywania w określonych miejscach stanowi nadmierne ograniczenie prawa do obrony, naruszając zasadę proporcjonalności.

Czy art. 156 § 5 w związku z art. 159 k.p.k. jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu)?

Odpowiedź sądu

Umorzono postępowanie w tym zakresie.

Uzasadnienie

Postępowanie umorzono z powodu braku precyzyjnego uzasadnienia zarzutu przez skarżącego.

Czy art. 156 § 5a k.p.k. jest zgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji?

Odpowiedź sądu

Umorzono postępowanie w tym zakresie.

Uzasadnienie

Przepis nie stanowił podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach skarżącego, gdyż dotyczył tymczasowego aresztowania, a nie innych środków zapobiegawczych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Częściowo uwzględniono skargę, częściowo umorzono postępowanie

Strona wygrywająca

skarżący (w części)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Grzegorz Kaźmierczak	osoba_fizyczna	skarżący

Przepisy (12)

Główne

k.p.k. art. 156 § § 5

Kodeks postępowania karnego

W brzmieniu nadanym przez ustawę z 10 stycznia 2003 r. umożliwiał odmowę udostępnienia akt postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym, a także innym osobom za zgodą prokuratora. Nie określał jednak przesłanek odmowy, co prowadziło do arbitralności.

Konstytucja art. 2