Kp 1/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dotyczący zgodności z Konstytucją ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw. Wnioskodawca zakwestionował szereg przepisów, w tym te wprowadzające lub modyfikujące tzw. test niezawisłości sędziów, a także przepisy dotyczące przeniesienia kompetencji w sprawach dyscyplinarnych i immunitetowych sędziów z Sądu Najwyższego na Naczelny Sąd Administracyjny. Trybunał Konstytucyjny, po analizie przepisów i stanowisk uczestników postępowania (Sejmu, Prokuratora Generalnego, Prezesa Rady Ministrów, Krajowej Rady Sądowniczej), orzekł, że art. 1 pkt 2 lit. b-e, art. 1 pkt 3 lit. b, art. 2 pkt 1 lit. b-d, art. 2 pkt 2 lit. b, art. 3 pkt 1 lit. a-c, art. 3 pkt 3 lit. b, art. 4 pkt 2 lit. a-c, art. 4 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. są niezgodne z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 178 i art. 180 ust. 1 Konstytucji. Ponadto, art. 1 pkt 1 lit. a, art. 1 pkt 2 lit. e-j, art. 1 pkt 4, art. 2 pkt 1 lit. e, art. 2 pkt 3 lit. a, art. 2 pkt 3 lit. b, art. 2 pkt 3 lit. c, art. 2 pkt 3 lit. d, art. 3 pkt 1 lit. d, art. 3 pkt 4 lit. a, art. 3 pkt 4 lit. b, art. 3 pkt 4 lit. c, art. 3 pkt 4 lit. d, art. 3 pkt 5, art. 3 pkt 6, art. 3 pkt 7, art. 4 pkt 3, art. 5, art. 6, art. 7, art. 9 i art. 10 ustawy są niezgodne z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji. Trybunał umorzył postępowanie w pozostałym zakresie, uznając je za zbędne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Konstytucji dotyczących ustroju sądownictwa, niezawisłości sędziowskiej, kompetencji Prezydenta oraz właściwości sądów.
Orzeczenie dotyczy konkretnej ustawy nowelizującej i jej przepisów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy ustawy nowelizującej dopuszczające badanie w teście niezawisłości wymogu 'ustanowienia na podstawie ustawy' są zgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 178 i art. 180 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że powołanie sędziego jest wyłączną prerogatywą Prezydenta, a próba kwestionowania tego aktu poprzez test niezawisłości narusza konstytucyjne zasady podziału władz, niezawisłości i nieusuwalności sędziów.
Czy przepisy ustawy nowelizującej dotyczące przeniesienia kompetencji w sprawach dyscyplinarnych i immunitetowych sędziów z Sądu Najwyższego na Naczelny Sąd Administracyjny są zgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że kompetencje w zakresie spraw dyscyplinarnych i immunitetowych sędziów należą do Sądu Najwyższego, a nie Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego właściwość ograniczona jest do kontroli działalności administracji publicznej.
Czy przepisy ustawy nowelizującej dotyczące możliwości wznowienia postępowań prawomocnie zakończonych są zgodne z Konstytucją?
Odpowiedź sądu
Postępowanie w tym zakresie zostało umorzone ze względu na zbędność wydania wyroku.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że stwierdzenie niezgodności z innymi przepisami Konstytucji czyni analizę pozostałych wzorców zbędną.
Czy okres vacatio legis ustawy nowelizującej jest odpowiedni?
Odpowiedź sądu
Postępowanie w tym zakresie zostało umorzone ze względu na zbędność wydania wyroku.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że stwierdzenie niezgodności z innymi przepisami Konstytucji czyni analizę pozostałych wzorców zbędną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Sejm | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prezes Rady Ministrów | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Krajowa Rada Sądownictwa | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (44)
Główne
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 1 pkt 2 lit. b
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 178 i art. 180 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 1 pkt 3 lit. b
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 178 i art. 180 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 2 pkt 1 lit. b
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 178 i art. 180 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 2 pkt 2 lit. b
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 178 i art. 180 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 3 pkt 1 lit. a
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 178 i art. 180 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 3 pkt 3 lit. b
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 178 i art. 180 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 4 pkt 2 lit. a
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 178 i art. 180 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 4 pkt 4 lit. b
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 oraz z art. 178 i art. 180 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 1 pkt 2 lit. e-j
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 1 pkt 4
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 2 pkt 1 lit. e
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 2 pkt 3 lit. a
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 2 pkt 3 lit. b
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 2 pkt 3 lit. c
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 2 pkt 3 lit. d
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 3 pkt 1 lit. d
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 3 pkt 4 lit. a
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 3 pkt 4 lit. b
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 3 pkt 4 lit. c
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 3 pkt 4 lit. d
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 3 pkt 5
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 3 pkt 6
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 3 pkt 7
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 4 pkt 3
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 5
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 6
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 7
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 9
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
ustawa z 13 stycznia 2023 r. art. 10
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Niezgodny z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji.
Konstytucja art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie poprzez przepisy ustawy nowelizującej.
Konstytucja art. 144 ust. 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie poprzez przepisy ustawy nowelizującej.
Konstytucja art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie poprzez przepisy ustawy nowelizującej.
Konstytucja art. 180 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie poprzez przepisy ustawy nowelizującej.
Konstytucja art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie poprzez przepisy ustawy nowelizującej.
Konstytucja art. 183 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie poprzez przepisy ustawy nowelizującej.
Pomocnicze
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada praworządności, zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasada odpowiedniej vacatio legis.
Konstytucja art. 10 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada podziału i równowagi władz.
Konstytucja art. 45 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja art. 77 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz zamykania drogi do sądu.
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Konstytucja art. 31 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunki dopuszczalności ograniczeń wolności i praw.
Konstytucja art. 175 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymiar sprawiedliwości.
Konstytucja art. 177
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Domniemanie właściwości sądów powszechnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy nowelizującej dotyczące testu niezawisłości naruszają konstytucyjne zasady powoływania sędziów i podziału władz. • Przeniesienie kompetencji w sprawach dyscyplinarnych sędziów na NSA jest niezgodne z Konstytucją. • Powołanie sędziego przez Prezydenta jest wyłączną prerogatywą, której nie można podważać w drodze testu niezawisłości.
Godne uwagi sformułowania
ustanowienie na podstawie ustawy • test niezawisłości • prerogatywa Prezydenta • podział i równowaga władz • nieusuwalność sędziego • kontrola działalności administracji publicznej
Skład orzekający
Julia Przyłębska
przewodniczący
Zbigniew Jędrzejewski
członek
Krystyna Pawłowicz
członek
Stanisław Piotrowicz
członek
Justyn Piskorski
członek
Piotr Pszczółkowski
członek
Bartłomiej Sochański
sprawozdawca
Bogdan Święczkowski
członek
Michał Warciński
członek
Rafał Wojciechowski
członek
Jarosław Wyrembak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Konstytucji dotyczących ustroju sądownictwa, niezawisłości sędziowskiej, kompetencji Prezydenta oraz właściwości sądów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnej ustawy nowelizującej i jej przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące kluczowych zmian w ustroju sądownictwa, w tym tzw. testu niezawisłości sędziów i podziału kompetencji między SN a NSA, ma ogromne znaczenie dla prawników i obywateli.
“Trybunał Konstytucyjny: Kluczowe przepisy reformujące sądownictwo niezgodne z Konstytucją!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.