IX CA 69/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, na której pozwany (...) S.A. posadowił urządzenia przesyłowe. Sąd Rejonowy w Olsztynie zasądził na rzecz powodów kwotę 7.733 zł. Pozwany wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym nieuwzględnienie zarzutu nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu. Sąd Okręgowy w Olsztynie, rozpoznając apelację, uznał zarzut zasiedzenia za zasadny w odniesieniu do części nieruchomości (działki nr (...) ). Sąd ustalił, że urządzenia przesyłowe zostały wybudowane w 1989 r. na nieruchomości Skarbu Państwa, a następnie przeszły w zarząd przedsiębiorstw państwowych, a później pozwanego. Bieg terminu zasiedzenia rozpoczął się najwcześniej 1 lutego 1989 r., a faktyczne rozpoczęcie korzystania z urządzeń nastąpiło 17 listopada 1989 r. Sąd uznał, że posiadanie służebności odbywało się w dobrej wierze, co skutkowało zastosowaniem 20-letniego terminu zasiedzenia. W związku z tym, służebność została zasiedziana z dniem 17 listopada 2009 r. Sąd Okręgowy zmienił wyrok sądu pierwszej instancji, zasądzając na rzecz powodów kwotę 928,32 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z działki nr (...) , dla której zarzut zasiedzenia nie został podniesiony lub nie był skuteczny. Sąd odstąpił od obciążania powodów kosztami postępowania odwoławczego, biorąc pod uwagę charakter sprawy i poczucie sprawiedliwości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie początku biegu terminu zasiedzenia służebności przesyłu w przypadku urządzeń posadowionych na nieruchomościach Skarbu Państwa przed 1989 r. oraz ocena dobrej wiary posiadacza służebności.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości Skarbu Państwa i urządzeń posadowionych przed 1989 r. oraz oceny dobrej wiary przedsiębiorcy przesyłowego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przedsiębiorcy energetycznemu przysługuje prawo do zasiedzenia służebności przesyłu na nieruchomościach, na których posadowione są urządzenia przesyłowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedsiębiorcy energetycznemu może przysługiwać prawo do zasiedzenia służebności przesyłu, pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w przepisach prawa, w tym posiadania trwałego i widocznego urządzenia oraz upływu wymaganego przez ustawę terminu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zarzut zasiedzenia służebności przesyłu był zasadny, ponieważ urządzenia przesyłowe zostały wybudowane w 1989 r. na nieruchomości Skarbu Państwa, a następnie przeszły w zarząd przedsiębiorstw państwowych i pozwanego. Bieg terminu zasiedzenia rozpoczął się najwcześniej 1 lutego 1989 r., a faktyczne korzystanie z urządzeń od 17 listopada 1989 r. Sąd uznał posiadanie za dobrej wiary, co skutkowało zastosowaniem 20-letniego terminu zasiedzenia, który upłynął przed wniesieniem pozwu.
Czy właściciel nieruchomości ma prawo do wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorcę przesyłowego, jeśli ten drugi posiada służebność przesyłu nabytą przez zasiedzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli służebność przesyłu została nabyta przez zasiedzenie przed powstaniem roszczenia o wynagrodzenie, właścicielowi nie przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za okres poprzedzający zasiedzenie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że nabycie służebności przez zasiedzenie wyklucza możliwość dochodzenia przez byłego właściciela roszczeń o wynagrodzenie za okres poprzedzający zasiedzenie, gdyż funkcja zasiedzenia ma na celu stabilizację stosunków prawnych.
Jak ocenić dobrą lub złą wiarę posiadacza służebności przesyłu w kontekście zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dobra wiara występuje, gdy ingerencja w cudzą własność rozpoczęła się w okolicznościach usprawiedliwiających przekonanie o nie naruszaniu cudzego prawa, lub gdy posiadacz błędnie przypuszczał, że prawo mu przysługuje, jeśli to przypuszczenie było usprawiedliwione.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że przedsiębiorca przesyłowy był w dobrej wierze, ponieważ urządzenia zostały zbudowane na nieruchomości Skarbu Państwa za jego zgodą, a późniejsze zbycie nieruchomości nie zmieniało tej oceny. Zgoda poprzedników prawnych powodów na lokalizację urządzeń również potwierdzała dobrą wiarę.
Czy zarzut zasiedzenia służebności przesyłu, podniesiony w sprawie o zapłatę za bezumowne korzystanie, ma skutek erga omnes?
Odpowiedź sądu
Nie, uwzględnienie zarzutu zasiedzenia w sprawie o zapłatę ma skutek tylko w tej konkretnej sprawie i nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Aby uzyskać tytuł skuteczny erga omnes, należy wszcząć odrębne postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że uwzględnienie zarzutu zasiedzenia w procesie o zapłatę stanowi negatywną przesłankę uwzględnienia powództwa, ale nie jest orzeczeniem stwierdzającym zasiedzenie w rozumieniu art. 609 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. O. | osoba_fizyczna | powód |
| B. O. | osoba_fizyczna | powód |
| A. O. | osoba_fizyczna | powód |
| M. B. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. w G. Oddział w O. | spółka | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Określa dwudziestoletni termin zasiedzenia nieruchomości przez posiadacza samoistnego w dobrej wierze.
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Określa trzydziestoletni termin zasiedzenia nieruchomości przez posiadacza samoistnego w złej wierze.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Określa warunek zasiedzenia służebności - korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia.
Pomocnicze
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary.
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Obowiązek zapłaty wynagrodzenia przez posiadacza samoistnego od chwili wytoczenia powództwa o wydanie rzeczy.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Obowiązek zapłaty wynagrodzenia przez posiadacza samoistnego w złej wierze od chwili dowiedzenia się o wytoczeniu powództwa o wydanie rzeczy.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia kosztów procesu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Odstąpienie od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Zasada jednolitej własności państwowej (przepis uchylony).
k.c. art. 177
Kodeks cywilny
Zasiedzenie praw rzeczowych.
k.c. art. 285
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa.
k.c. art. 176
Kodeks cywilny
Doliczanie okresu posiadania poprzedników.
k.c. art. 348
Kodeks cywilny
Przeniesienie posiadania.
k.c. art. 305(1)-305(4)
Kodeks cywilny
Służebność przesyłu (przepisy wprowadzone w 2008 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut zasiedzenia służebności przesyłu przez pozwanego. • Posiadanie służebności przesyłu w dobrej wierze od początku biegu terminu zasiedzenia.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powodów o wynagrodzenie za cały okres bezumownego korzystania z nieruchomości. • Brak skutecznego prawa do władania nieruchomością przez pozwanego. • Zarzut przedawnienia roszczenia (nie był w pełni uwzględniony przez sąd I instancji, ale ograniczono okres dochodzenia roszczenia).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie kwestia istnienia trwałych i widocznych urządzeń na nieruchomości powodów jest całkowicie bezsporna. • Do zasiedzenia służebności w niniejszej sprawie należy stosować termin dwudziestoletni. • Funkcja zasiedzenia sprzeciwia się przyznaniu byłemu właścicielowi wobec posiadacza, który stał się właścicielem (uprawnionym z innego prawa rzeczowego) roszczeń, u których podstaw leży prawo własności. • Uwzględnienie przez sąd zasiedzenia w sprawie o zapłatę za bezumowne korzystanie różni się znacznie pod względem procesowym od uwzględnienia przez sąd wniosku o stwierdzenie zasiedzenia.
Skład orzekający
Beata Grzybek
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie początku biegu terminu zasiedzenia służebności przesyłu w przypadku urządzeń posadowionych na nieruchomościach Skarbu Państwa przed 1989 r. oraz ocena dobrej wiary posiadacza służebności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości Skarbu Państwa i urządzeń posadowionych przed 1989 r. oraz oceny dobrej wiary przedsiębiorcy przesyłowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zasiedzenia służebności przesyłu, które ma szerokie implikacje dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw energetycznych. Wyjaśnia zasady oceny dobrej wiary i skutki prawne uwzględnienia zarzutu zasiedzenia.
“Czy przedsiębiorca energetyczny może zasiedzieć służebność przesyłu na Twojej działce? Kluczowe orzeczenie Sądu Okręgowego.”
Dane finansowe
WPS: 15 047,4 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 928,32 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.