IV SAB/PO 44/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga O.V. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wniosek wpłynął 31 marca 2023 r., a Wojewoda wszczął postępowanie tego samego dnia. Pomimo upływu ustawowego terminu 6 miesięcy (art. 210 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach), sprawa nie została załatwiona. Skarżący wniósł ponaglenie, które Wojewoda pozostawił bez rozpoznania, powołując się na art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który zawieszał bieg terminów. Sąd uznał, że przepisy te nie mogą skutecznie wyłączać prawa do sądu i prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, naruszając Konstytucję RP, Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz dyrektywę UE 2003/109/WE. Sąd podkreślił, że przepisy unijne nie przewidują tak szerokiego zawieszenia terminów, a polskie przepisy krajowe w tym zakresie są z nimi sprzeczne. W związku z tym, sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy od doręczenia prawomocnego wyroku, stwierdził bezczynność organu, ale uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę błędne przekonanie organu o stosowaniu przepisów ustawy specjalnej oraz zwiększone obciążenie pracą. Skargę w pozostałym zakresie, dotyczącym zasądzenia sumy pieniężnej, oddalono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o zawieszeniu terminów w sprawach pobytowych cudzoziemców w kontekście prawa UE i Konstytucji RP; ochrona prawa do sądu w przypadku bezczynności organów administracji.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej wpływem na inne postępowania dotyczące cudzoziemców. Ocena rażącego naruszenia prawa jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100d) mogą skutecznie wyłączyć prawo do skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mogą skutecznie wyłączyć prawa do sądu i prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, gdyż są sprzeczne z Konstytucją RP, EKPC oraz dyrektywą UE 2003/109/WE.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy krajowe zawieszające biegi terminów w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt, w tym rezydenta długoterminowego UE, naruszają konstytucyjne i konwencyjne gwarancje prawa do sądu oraz prawa do skutecznego środka prawnego. Powołano się na zasadę pierwszeństwa prawa UE i orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE (zasada Simmenthal).
Czy Wojewoda dopuścił się bezczynności w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, pomimo przepisów o zawieszeniu biegu terminów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Wojewoda dopuścił się bezczynności, ponieważ przekroczył ustawowy termin załatwienia sprawy, a przepisy o zawieszeniu biegu terminów nie mogły skutecznie wyłączyć prawa do skargi.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że wniosek wpłynął 31 marca 2023 r., a termin 6 miesięcy na jego rozpatrzenie upłynął 30 września 2023 r. Ponaglenie zostało wniesione po tym terminie, a Wojewoda nie załatwił sprawy. Mimo błędnego przekonania o stosowaniu przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, organ pozostawał w zwłoce.
Czy bezczynność Wojewody w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE miała charakter rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć doszło do bezczynności, nie nosiła ona cech ciężkiego naruszenia prawa. Wzięto pod uwagę błędne przekonanie organu o stosowaniu przepisów ustawy specjalnej, brak lekceważenia prawa strony oraz znane z urzędu okoliczności zwiększonej liczby wniosków i uwarunkowania kadrowe organu.
Przepisy (23)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie.
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi w pozostałym zakresie.
u.c. art. 210 § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Termin 6 miesięcy na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
u.c. art. 223
Ustawa o cudzoziemcach
Przepis stosowany do udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Konstytucja art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa kognicję sądów administracyjnych w zakresie kontroli bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania.
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa rolę sądów administracyjnych w sprawowaniu kontroli nad działalnością administracji publicznej.
k.p.a. art. 35
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Określa terminy załatwiania spraw administracyjnych.
k.p.a. art. 36 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Określa możliwość przedłużenia terminu załatwiania spraw.
k.p.a. art. 37 § 1 pkt 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja bezczynności organu.
k.p.a. art. 37 § 1 pkt 2
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja przewlekłego prowadzenia postępowania.
k.p.a. art. 6
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów administracji na podstawie i w granicach prawa.
k.p.a. art. 61 § 3 i 4
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania.
u.p.o.U. art. 100d § 1 pkt 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis zawieszający bieg terminów w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę.
u.p.o.U. art. 100d § 3
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Wyłączenie stosowania przepisów o bezczynności i przewlekłości oraz zakaz wymierzania grzywny lub zasądzania sum pieniężnych.
u.p.o.U. art. 100d § 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zakaz wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Konstytucja art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności przy ograniczaniu praw i wolności.
Konstytucja art. 91 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada pierwszeństwa prawa UE w przypadku kolizji z prawem krajowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie mogą skutecznie wyłączać prawa do sądu i prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. • Polskie przepisy krajowe dotyczące zawieszenia terminów w sprawach pobytowych są sprzeczne z prawem UE i Konstytucją RP. • Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Odrzucone argumenty
Argument Wojewody o zawieszeniu biegu terminów na mocy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który uniemożliwiałby wniesienie skargi na bezczynność. • Argument Wojewody o braku podstaw do zasądzenia sumy pieniężnej od organu z uwagi na brak rażącego naruszenia prawa i nieuzasadnienie krzywdy przez stronę.
Godne uwagi sformułowania
przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.U. znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nich spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy, ale do także do spraw z udziałem wszystkich cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo • komentowana regulacja w tej konkretnej sprawie stanowi pośrednie wyłączenie konstytucyjnego prawa do sądu • przepisy art. 100d ust. 1 i 3 u.p.o.U. stoją w sprzeczności z art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 u.c., ale przede wszystkim z art. 7 ust. 2 i art. 19 ust. 1 dyrektywy 2003/109/WE • nie można uznać, że na podstawie przepisów krajowych decyzja w tej materii nie zostanie wydana, skoro przepisy unijne nie przewidują mechanizmu powszechnego zawieszenia biegu terminów • przepisy art. 100d ust. 1 i 3 u.p.o.U. w istocie pozbawiają cudzoziemca możliwości skutecznego uzyskania w rozsądnym terminie zezwolenia na pobyt • niezasadne jest zatem twierdzenie Wojewody, przedstawione w odpowiedzi na skargę, że przepisów o bezczynności i przewlekłości nie stosuje się tak, jak stanowi o tym aktualnie art. 100d ust. 3 u.p.o.U. Sąd nie akceptuje tego stanowiska, ponieważ powołany przepis wyłączałby w takiej sytuacji prawo do sądu.
Skład orzekający
Jacek Rejman
sprawozdawca
Józef Maleszewski
członek
Wojciech Rowiński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o zawieszeniu terminów w sprawach pobytowych cudzoziemców w kontekście prawa UE i Konstytucji RP; ochrona prawa do sądu w przypadku bezczynności organów administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej wpływem na inne postępowania dotyczące cudzoziemców. Ocena rażącego naruszenia prawa jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji przepisów krajowych z prawem UE i konstytucyjnymi gwarancjami, co ma znaczenie dla ochrony praw cudzoziemców i funkcjonowania administracji publicznej. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w sytuacjach kryzysowych.
“Czy ustawa o pomocy Ukraińcom blokuje prawo do sądu? WSA w Poznaniu odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.