IV Pa 28/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania szkoły zwrotu części wynagrodzenia wypłaconego nauczycielowi z góry za wrzesień 2018 r., które obejmowało godziny dydaktyczne, których nauczyciel nie podjął w innej szkole, do której został skierowany przez organ prowadzący w celu uzupełnienia pensum. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, zasądzając całą kwotę. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację nauczyciela, zmienił wyrok jedynie w punkcie dotyczącym kosztów zastępstwa procesowego, obniżając je. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, uznając, że sporna kwota stanowiła świadczenie nienależne, ponieważ nauczyciel nie podjął pracy w uzupełnianym wymiarze. Sąd uznał, że nauczyciel miał prawo nie podjąć pracy w innej szkole, ale jednocześnie powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu nadpłaconego wynagrodzenia, ponieważ nie zaszły przesłanki wyłączające ten obowiązek (art. 411 kc, art. 409 kc). Sąd podkreślił, że nauczyciel otrzymał informację o zmniejszonym wymiarze godzin w szkole macierzystej i pouczenie o proporcjonalnym obniżeniu wynagrodzenia w przypadku częściowej realizacji pensum, co wykluczało możliwość przyjęcia, że nie musiał liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu nienależnego wynagrodzenia w kontekście uzupełniania pensum nauczyciela oraz stosowania art. 409 i 411 k.c.
Dotyczy specyficznej sytuacji nauczyciela i przepisów Karty Nauczyciela.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownik, który otrzymał wynagrodzenie z góry za pełne pensum, ale nie podjął pracy w części uzupełniającej pensum w innej szkole, ma obowiązek zwrotu tej części wynagrodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik ma obowiązek zwrotu tej części wynagrodzenia, ponieważ stanowi ono świadczenie nienależne, a nie zachodzą przesłanki wyłączające ten obowiązek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pracownik powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu wynagrodzenia za pracę niewykonaną, zwłaszcza że otrzymał informację o zmniejszeniu wymiaru godzin i pouczenie o proporcjonalnym obniżeniu wynagrodzenia. Nie zastosowano przepisów wyłączających obowiązek zwrotu, gdyż pracownik miał wiedzę o potencjalnym braku obowiązku zapłaty lub powinien był się z nim liczyć.
Czy nauczyciel ma prawo odmówić podjęcia pracy w innej szkole w celu uzupełnienia pensum, jeśli stanowisko jest takie samo?
Odpowiedź sądu
Zgodnie z art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela, w przypadku uzupełniania pensum na tym samym stanowisku, zgoda nauczyciela nie jest wymagana i musi on poddać się dyspozycji przełożonych.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, które wskazuje, że zgoda nauczyciela nie jest wymagana na pracę w innej szkole w celu uzupełnienia pensum na tym samym stanowisku, chyba że jest to inne stanowisko. W przypadku braku zgody, następuje zmniejszenie wymiaru zatrudnienia i wynagrodzenia.
Czy sąd jest związany ustaleniami faktycznymi sądu niższej instancji w poprzedniej sprawie, nawet jeśli uzasadnienia wyroków się różnią?
Odpowiedź sądu
Sąd jest związany prawomocnym wyrokiem sądu niższej instancji w zakresie rozstrzygnięcia i ustaleń faktycznych, które były podstawą tego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy był związany prawomocnym wyrokiem w sprawie IV P 107/18, który ustalił, że pozwany nie poinformował o braku zgody na uzupełnienie etatu. Sąd Okręgowy przyjął te ustalenia, mimo że apelacja pozwanego podnosiła, że ustalenia Sądu Okręgowego w innej sprawie (IV Pa 35/19) były odmienne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zespół Szkół (...) w E. | instytucja | powód |
| D. Ł. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
KN art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Organ prowadzący szkołę lub placówkę może nałożyć na nauczyciela obowiązek podjęcia pracy w innej szkole lub szkołach na tym samym lub, za jego zgodą, na innym stanowisku, w celu uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, w wymiarze nie większym niż ½ obowiązkowego wymiaru zajęć.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu świadczenia wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
k.c. art. 411
Kodeks cywilny
Nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli: 1) spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej; 2) spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocny wyrok sądu wiąże strony oraz sąd, który wydał wyrok, jak również inne sądy oraz inne organy państwowe, gdy prawomocny wyrok stanowił podstawę wpisu do rejestru albo gdy przepis prawa tego wymaga.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać strony przegrywającej w ogóle kosztami.
k.p.c. art. 350 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sprostowanie błędów, o omyłkach pisarskich, rachunkowych lub innych oczywistych omyłkach albo pozbawieniu lub ograniczeniu prawa strony, sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy na podstawie stosunku pracy, do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.
KN art. 42
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Dotyczy wymiaru zajęć nauczycieli.
Dz.U. z 2020r., poz. 755 art. 13 § pkt 3
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Określa wysokość opłaty od pozwu.
Dz.U. z 2018r., poz. 265 art. § 2 § pkt 2 i 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Określa stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych w zależności od wartości przedmiotu sporu.
Dz.U. z 2018r., poz. 265 art. § 9 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Określa zasady ustalania opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nauczyciel powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu nadpłaconego wynagrodzenia, gdyż nie zaszły przesłanki wyłączające ten obowiązek. • Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zwrotu nienależnego świadczenia. • Wypłata wynagrodzenia za pełne pensum nie oznaczało, że powód uznał racje pozwanego co do odmowy uzupełnienia etatu.
Odrzucone argumenty
Nauczyciel nie miał obowiązku zwrotu wynagrodzenia, gdyż spełnienie świadczenia czyniło zadość zasadom współżycia społecznego (art. 411 pkt 2 kc). • Nauczyciel nie musiał liczyć się z obowiązkiem zwrotu, ponieważ powód wypłacił wynagrodzenie za pełen etat, co mogło sugerować uznanie jego racji. • Sąd I instancji dokonał nadinterpretacji wyroku Sądu Najwyższego z 20 marca 1991r., I PR 6/91, który nie zabrania odmowy przyjęcia nakazu uzupełniania etatu.
Godne uwagi sformułowania
Powód nie był bowiem zobowiązany do zapłaty części wynagrodzenia za pracę, która nie została przez pozwanego wykonana. • Pozwany powinien był liczyć się z tym obowiązkiem. • Wątpliwości co do obowiązku spełnienia świadczenia nie mogą być bowiem utożsamiane z wymaganą w art. 411 pkt 1 kc pozytywną wiedzą dłużnika o braku powinności spełnienia świadczenia.
Skład orzekający
Tomasz Koronowski
przewodniczący
Alicja Romanowska
sędzia
Renata Żywicka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nienależnego wynagrodzenia w kontekście uzupełniania pensum nauczyciela oraz stosowania art. 409 i 411 k.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nauczyciela i przepisów Karty Nauczyciela.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o zwrocie nienależnego świadczenia w kontekście prawa pracy, a także złożoność interpretacji przepisów dotyczących uzupełniania pensum nauczyciela.
“Nauczyciel dostał pensję za pracę, której nie wykonał – czy musiał ją zwrócić?”
Dane finansowe
WPS: 1304,74 PLN
zwrot nienależnego świadczenia: 1304,74 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 202,5 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.