IV KK 464/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku J.B. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie. Sąd Okręgowy w Białymstoku zasądził na jego rzecz 141 zł odszkodowania i 600 zł zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, rozpoznając apelację pełnomocnika wnioskodawcy, podwyższył te kwoty do 204 zł odszkodowania i 1000 zł zadośćuczynienia. Pełnomocnik J.B. wniósł kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym nieadekwatność przyznanych kwot oraz nieodniesienie się do wszystkich zarzutów apelacji. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., uznał ją za oczywiście bezzasadną. Sąd Najwyższy stwierdził, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a sądy niższych instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały przepisy prawa materialnego, w tym art. 445 k.c. i art. 552 k.p.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją i nie służy do ponownej kontroli ustaleń faktycznych. W konsekwencji oddalono kasację, a wnioskodawcę zwolniono od kosztów sądowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie granic kognicji sądu karnego w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie, a także zasady kontroli kasacyjnej w zakresie oceny wysokości zadośćuczynienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji niesłusznego zatrzymania i nie obejmuje szerszego zakresu szkód związanych z postępowaniem karnym. Interpretacja 'odpowiedniego' zadośćuczynienia pozostaje w gestii sądu.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przyznane odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie są adekwatne do doznanej krzywdy i poniesionej szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przyznane kwoty są adekwatne, a sądy niższych instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały przepisy prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji prawidłowo oceniły przesłanki z art. 445 k.c. i art. 552 k.p.k., uwzględniając wszystkie istotne okoliczności sprawy przy ustalaniu wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia. Kontrola kasacyjna nie obejmuje ponownej oceny swobodnego uznania sędziowskiego co do wysokości zadośćuczynienia, chyba że doszło do rażącego naruszenia zasad jego ustalania.
Czy sąd odwoławczy prawidłowo odniósł się do wszystkich zarzutów apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy ustosunkował się do wszystkich kwestii podniesionych w apelacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny odniósł się do wszystkich zarzutów apelacji, a podwyższenie kwot odszkodowania i zadośćuczynienia było wynikiem uwzględnienia części argumentów pełnomocnika.
Czy sąd karny jest właściwy do orzekania o wszystkich szkodach wynikających z postępowania karnego, czy tylko tych związanych z pozbawieniem wolności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd karny orzeka o odszkodowaniu i zadośćuczynieniu jedynie za szkody powstałe na skutek pozbawienia wolności, a nie za inne negatywne konsekwencje postępowania karnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 552 k.p.k., odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługują za szkody wynikające z pozbawienia wolności, a nie za szkody wynikające z samego faktu toczącego się postępowania karnego. Sąd karny nie jest właściwy do orzekania o roszczeniach niezwiązanych bezpośrednio z zatrzymaniem.
Czy sąd karny powinien przekazać sprawę do sądu cywilnego w zakresie nierozpoznanych merytorycznie roszczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie karne nie zna instytucji przekazania sprawy sądowi cywilnemu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd karny nie ma kompetencji do przekazywania spraw sądowi cywilnemu, a nierozpoznane merytorycznie roszczenia powinny pozostać poza zakresem jego kognicji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny |
Przepisy (20)
Główne
k.p.k. art. 552 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Określa zasady przyznawania odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne zatrzymanie lub tymczasowe aresztowanie.
k.c. art. 445 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Reguluje zasady przyznawania zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
k.p.k. art. 535 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej na posiedzeniu.
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki uwzględnienia kasacji (rażące naruszenie prawa).
Pomocnicze
k.c. art. 361 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Określa zakres odszkodowania.
k.c. art. 363 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy ustalania wysokości odszkodowania według cen z daty ustalenia.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy oceny materiału dowodowego.
k.p.k. art. 424 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 558
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy przekazania sprawy do postępowania cywilnego.
k.p.k. art. 35 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy właściwości sądu.
k.p.c. art. 16
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy właściwości sądu.
k.p.c. art. 17
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy właściwości sądu.
k.p.c. art. 67 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wskazania organu zobowiązanego do wypłaty.
k.p.k. art. 433 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 624 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zakresu kasacji.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy bezwzględnych przyczyn odwoławczych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja jest oczywiście bezzasadna. • Sądy niższych instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały prawo. • Nie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego ani procesowego. • Sąd odwoławczy ustosunkował się do wszystkich zarzutów apelacji. • Sąd karny orzeka jedynie za szkody związane z pozbawieniem wolności, a nie inne konsekwencje postępowania karnego. • Postępowanie karne nie przewiduje przekazania sprawy do sądu cywilnego.
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów prawa materialnego (art. 445 § 1-2 k.c., art. 361 § 1-2 k.c., art. 363 § 2 k.c.) w wyniku przyznania nieadekwatnego zadośćuczynienia i odszkodowania. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 433 § 1 k.p.k., art. 457 § 3 k.p.k.) poprzez częściowe odniesienie się do zarzutów apelacji. • Naruszenie art. 410 k.p.k. w wyniku pominięcia ważkich okoliczności. • Naruszenie art. 35 § 1 k.p.k. i art. 16, 17 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k. z powodu zaaprobowania rozstrzygnięcia o oddaleniu wniosku zamiast przekazania sprawy do sądu cywilnego. • Naruszenie art. 552 § 4 k.p.k. w zw. z art. 67 § 2 k.p.c. i art. 558 k.p.k. na skutek niewskazania jednostki Prokuratury zobowiązanej do wypłaty.
Godne uwagi sformułowania
kasacja wniesiona przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 11 lipca 2024 r., sygn. akt II AKa 227/23, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt III Ko 111/22 • kasację pełnomocnika jako oczywiście bezzasadną • nie można było uznać, że doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, zwłaszcza w postaci art. 552 § 4 k.p.k. na skutek przyznania J. B. zadośćuczynienia w kwestionowanej kwocie • nie można się też zgodzić ze skarżącym, że Sąd odwoławczy „jedynie częściowo” odniósł się do zarzutów apelacyjnych • nie można było uznać, że doszło do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 445 § 1-2 k.c. (w zw. z art. 552 § 4 k.p.k.) • ustalenie, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest „odpowiednia”, należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego • celem kasacji jest jedynie wyeliminowanie z obrotu prawnego już prawomocnych orzeczeń dotkniętych poważnymi wadami w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych rażących naruszeń prawa o podobnej randze • Postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją, nie służy zatem do inicjowania powtórnej kontroli w zakresie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ani ponownej kontroli poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych
Skład orzekający
Andrzej Stępka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie granic kognicji sądu karnego w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie, a także zasady kontroli kasacyjnej w zakresie oceny wysokości zadośćuczynienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niesłusznego zatrzymania i nie obejmuje szerszego zakresu szkód związanych z postępowaniem karnym. Interpretacja 'odpowiedniego' zadośćuczynienia pozostaje w gestii sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odszkodowania za niesłuszne zatrzymanie, ale rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ma charakter proceduralny i potwierdza utrwalone linie orzecznicze, co czyni ją mniej interesującą dla szerszej publiczności.
“Czy kwota 1000 zł zadośćuczynienia za niesłuszne zatrzymanie jest wystarczająca? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 204 PLN
zadośćuczynienie: 1000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.