IV KK 437/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego T.R. od wyroku Sądu Okręgowego w B., który z kolei zmienił wyrok Sądu Rejonowego w B. skazujący oskarżonego za szereg przestępstw, w tym oszustwa ubezpieczeniowe, fałszerstwa dokumentów i wyłudzenia kredytu. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji, znosząc jedynie obowiązek naprawienia szkody w jednym punkcie. Obrońca skazanego w kasacji zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 450 § 3 k.p.k. w zw. z art. 117 § 1 i § 2 k.p.k. oraz art. 134 § 2 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu rozpraw apelacyjnych pod nieobecność oskarżonego, który nie został prawidłowo powiadomiony o ich terminach. Kluczowe było ustalenie, że skazany od stycznia 2016 roku przebywał w zakładzie karnym na terenie Republiki Federalnej Niemiec, co wymagało stosowania art. 134 § 2 k.p.k. do doręczeń, a nie art. 138 k.p.k. Sąd Najwyższy podzielił ten zarzut, uznając, że zaniechanie prawidłowego zawiadomienia skazanego o terminach rozpraw apelacyjnych stanowiło rażące naruszenie jego prawa do obrony (art. 6 k.p.k.) i mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi, podkreślając konieczność prawidłowego zawiadomienia skazanego o terminie rozprawy apelacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNależytość doręczeń w postępowaniu karnym wobec osób pozbawionych wolności, w tym przebywających za granicą, oraz ochrona prawa do obrony.
Dotyczy specyficznej sytuacji przebywania oskarżonego w zakładzie karnym za granicą i stosowania przepisów k.p.k. w kontekście prawa UE.
Zagadnienia prawne (2)
Czy doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej osobie pozbawionej wolności, przebywającej w zakładzie karnym za granicą, może nastąpić w trybie art. 138 k.p.k., czy też wymaga zastosowania art. 134 § 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej osobie pozbawionej wolności, przebywającej w zakładzie karnym za granicą, powinno nastąpić za pośrednictwem administracji zakładu karnego zgodnie z art. 134 § 2 k.p.k. Ograniczenie się do trybu z art. 138 k.p.k. jest nieskuteczne i narusza prawo do obrony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 134 § 2 k.p.k. nakazuje doręczenie pism osobom pozbawionym wolności za pośrednictwem administracji zakładu karnego, bez rozróżnienia na zakłady krajowe i zagraniczne. Zastosowanie fikcji doręczenia z art. 138 k.p.k. w sytuacji, gdy organ procesowy zna miejsce pobytu skazanego w zakładzie karnym za granicą, jest sprzeczne z zasadą rzetelnego procesu i prawem do obrony, a także z dyrektywami prawa unijnego.
Czy przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej pod nieobecność oskarżonego, który nie został prawidłowo powiadomiony o jej terminie z powodu przebywania w zakładzie karnym za granicą, stanowi rażące naruszenie prawa do obrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej pod nieobecność oskarżonego, który nie został prawidłowo powiadomiony o jej terminie z powodu przebywania w zakładzie karnym za granicą i nie zastosowano właściwego trybu doręczenia (art. 134 § 2 k.p.k.), stanowi rażące naruszenie prawa do obrony (art. 6 k.p.k.) i może mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Uzasadnienie
Niewłaściwe zawiadomienie o terminie rozprawy apelacyjnej, wynikające z niezastosowania art. 134 § 2 k.p.k. wobec skazanego przebywającego w zakładzie karnym za granicą, uniemożliwiło mu realizację prawa do obrony, w tym przedstawienia swojego stanowiska. Jest to uchybienie, które obliguje do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T.R. | osoba_fizyczna | skazany |
| J.F. | osoba_fizyczna | współsprawca/kierowany |
| A.K. | osoba_fizyczna | współsprawca/kierowany |
| J.Z. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony/właściciel pojazdu |
| A.D. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony/właściciel pojazdu/podpis |
| J.D. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony/właściciel pojazdu |
| P.R. | osoba_fizyczna | współsprawca/kierowany |
| M.K. | osoba_fizyczna | współsprawca/kierowany |
| M.M. | osoba_fizyczna | współsprawca/kierowany |
| I.B. | osoba_fizyczna | właściciel pojazdu |
| R.S. | osoba_fizyczna | współsprawca/kierowany |
| P.Ś. | osoba_fizyczna | współsprawca/kierowany |
| S.P. | osoba_fizyczna | właściciel pojazdu |
| Jerzy Engelking | osoba_fizyczna | prokurator Prokuratury Krajowej |
| J. S. | osoba_fizyczna | obrońca |
| A. S. | osoba_fizyczna | obrońca |
Przepisy (46)
Główne
k.p.k. art. 286 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 298 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 11 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 297 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 270 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 18 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 272
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 13 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 298 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 297 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 270 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 18 § 3
Kodeks karny
k.k. art. 272
Kodeks karny
k.k. art. 13 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 450 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 117 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 117 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 134 § 2
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 366 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 374
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 46 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 138
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 451
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 447 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 447 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 447 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 117 § 2a
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 377 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 453 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 91 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 33 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 19 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 14 § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe doręczenie zawiadomień o terminach rozpraw apelacyjnych skazanemu przebywającemu w zakładzie karnym za granicą, co stanowi naruszenie art. 134 § 2 k.p.k. i prawa do obrony. • Przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej pod nieobecność skazanego, który nie został prawidłowo powiadomiony.
Odrzucone argumenty
Argumentacja prokuratora Rejonowego w B. o bezzasadności kasacji.
Godne uwagi sformułowania
nie ulega żadnej wątpliwości, że od dnia 3 lutego 2016 r. organy procesowe (...) dysponowały udokumentowaną informacją (...) że T. R. został (...) pozbawiony wolności (...) i przebywa w zakładzie karnym położonym na terenie Republiki Federalnej Niemiec. • nie jest skuteczne ograniczenie się do instytucji doręczenia w trybie przewidzianym w art. 138 zd. drugie k.p.k. • ograniczenie się do zastosowania fikcji doręczenia z art. 138 k.p.k., pozbawia oskarżonego możliwości realnego uczestniczenia (...) w istotnej fazie procesu, jakim jest postępowanie odwoławcze, przez co cały proces traci walor procesu rzetelnego. • TSUE uznał za sprzeczne z zasadą rzetelnego procesu i prawem do obrony.
Skład orzekający
Henryk Gradzik
przewodniczący
Przemysław Kalinowski
sprawozdawca
Piotr Mirek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Należytość doręczeń w postępowaniu karnym wobec osób pozbawionych wolności, w tym przebywających za granicą, oraz ochrona prawa do obrony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przebywania oskarżonego w zakładzie karnym za granicą i stosowania przepisów k.p.k. w kontekście prawa UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do obrony w kontekście międzynarodowym i proceduralnych uchybień sądu, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Niewłaściwe doręczenie zawiadomienia o rozprawie skazanemu za granicą. Sąd Najwyższy uchyla wyrok, chroniąc prawo do obrony.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.