IV KK 417/25Wyłączenie sędziego wadliwa procedura nominacyjna 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW niniejszej sprawie obrońcy skazanych E. B. i A. B. złożyli wnioski o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Małgorzaty Bednarek od udziału w postępowaniu kasacyjnym. Głównym argumentem podniesionym przez obrońców była wadliwość procedury nominacyjnej, w ramach której sędzia została powołana na urząd, co miało wynikać z nowelizacji ustawy o KRS z 2017 roku. Obrońcy powoływali się na liczne orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz uchwały i postanowienia Sądu Najwyższego, które kwestionowały prawidłowość procedur nominacyjnych. Jeden z obrońców argumentował również, że sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio, zgodnie z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., ze względu na zarzut wadliwej obsady sądu niższej instancji, w której orzekał sędzia powołany w podobnej procedurze. Sąd Najwyższy, rozpoznając wnioski na posiedzeniu bez udziału stron, postanowił ich nie uwzględnić. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego (art. 41 § 1 k.p.k.) wymagają istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, co odnosi się do konkretnych faktów lub zdarzeń procesowych, a nie do ogólnych kwestii ustrojowo-prawnych związanych z trybem powoływania sędziów. Sąd wskazał, że uchwały Sądu Najwyższego dotyczące wadliwości procedur nominacyjnych mogą być oceniane jedynie w ramach względnych przyczyn odwoławczych (art. 438 pkt 2 k.p.k.), a nie jako bezwzględne przyczyny uchylenia orzeczenia (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Ponadto, Sąd odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów dopuszczających rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania na podstawie uchwał KRS ukształtowanych w trybie z 2017 roku. Sąd uznał również, że zarzut bezpośredniego dotyczenia sprawy przez sędziego (art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.) nie został spełniony, gdyż dotyczył on sędziów sądu odwoławczego, a nie sędziego rozpoznającego kasację. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił wnioski jako bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii braku możliwości wyłączenia sędziego z powodu wadliwości procedury nominacyjnej na gruncie art. 41 § 1 k.p.k. oraz interpretacji art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosków o wyłączenie sędziego SN w kontekście wadliwości procedur nominacyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wadliwość procedury powołania sędziego na urząd, wynikająca z ustrojowych rozwiązań prawnych, może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwość procedury powołania sędziego na urząd, wynikająca z ustrojowych rozwiązań prawnych, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. Przepis ten dotyczy okoliczności faktycznych lub zdarzeń procesowych, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego, a nie abstrakcyjnych kwestii prawno-ustrojowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 41 § 1 k.p.k. wymaga istnienia wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie, co odnosi się do konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych, a nie do ogólnych kwestii ustrojowych związanych z trybem powoływania sędziów. Powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które wyklucza możliwość opierania wniosku o wyłączenie na wadliwości procedury nominacyjnej w kontekście uchwał KRS ukształtowanych w trybie z 2017 roku. Sąd uznał, że kwestie ustrojowe nie mogą być przedmiotem oceny w ramach wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
Czy zarzut wadliwej obsady sądu niższej instancji, wynikający z wadliwej procedury nominacyjnej sędziego, może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego rozpoznającego kasację na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut wadliwej obsady sądu niższej instancji nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., ponieważ przepis ten wymaga, aby sprawa dotyczyła sędziego bezpośrednio, a nie pośrednio poprzez zarzuty dotyczące innych sędziów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (iudex inhabilis) wymaga bezpośredniego związku sprawy z sędzią. W sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne dotyczą sędziów sądu odwoławczego, a nie sędziego rozpoznającego kasację, nie można mówić o bezpośrednim dotyczeniu sprawy przez sędziego w rozumieniu tego przepisu. Wykładnia tego przepisu powinna być restrykcyjna.
Czy wcześniejsze pełnienie funkcji prokuratora przez sędziego Sądu Najwyższego, którego prokuratura nadzorowała postępowanie przygotowawcze w danej sprawie, może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności sprzed powołania sędziego na urząd, takie jak wcześniejsze pełnienie funkcji prokuratora, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., gdyż są to kwestie ustrojowe, a nie faktyczne dotyczące konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że instytucje procesowe uregulowane w ustawie o Sądzie Najwyższym (dotyczące np. testu niezawisłości i bezstronności) i w ustawie postępowania karnego (art. 41 § 1 k.p.k.) są rozłączne. Okoliczności ustrojowe mogą być badane tylko na podstawie ustawy o Sądzie Najwyższym, a nie w ramach wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., który dotyczy kwestii faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. B. | osoba_fizyczna | skazany |
| A. B. | osoba_fizyczna | skazany |
| K. K. | inne | obrońca |
| J. G. | inne | obrońca |
Przepisy (10)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczy okoliczności faktycznych lub zdarzeń procesowych, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Nie obejmuje kwestii ustrojowo-prawnych związanych z trybem powoływania sędziów.
k.p.k. art. 40 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymaga, aby sprawa dotyczyła sędziego bezpośrednio, co nie jest spełnione, gdy zarzuty dotyczą sędziów sądu niższej instancji.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wspomniany w kontekście zarzutu nienależytej obsady sądu.
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Potencjalne naruszenie standardu rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd może być oceniane jedynie w pryzmacie względnych powodów odwoławczych.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., której przepisy dotyczące KRS były podstawą zarzutów obrońców.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § § 5-25
Dotyczy testu niezawisłości i bezstronności sędziego, odrębnego od procedury wyłączenia na podstawie k.p.k.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 10
Dotyczy przeniesienia sędziego do innej izby.
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa art. 9a
Przepis dotyczący zasad powoływania członków KRS, kwestionowany przez TK.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS.
Konstytucja RP art. 144 § ust. 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy kompetencji Prezydenta RP.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestie ustrojowo-prawne dotyczące trybu powoływania sędziów nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. • Art. 41 § 1 k.p.k. wymaga istnienia wątpliwości co do bezstronności w danej sprawie, opartych na okolicznościach faktycznych lub procesowych. • Zarzut bezpośredniego dotyczenia sprawy przez sędziego (art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.) nie jest spełniony, gdy dotyczy on sędziów sądu niższej instancji. • Orzecznictwo TK wyklucza możliwość opierania wniosku o wyłączenie na wadliwości procedury nominacyjnej w kontekście uchwał KRS ukształtowanych w trybie z 2017 roku.
Odrzucone argumenty
Wadliwość procedury powołania sędziego na urząd stanowi podstawę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. • Sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. ze względu na zarzut wadliwej obsady sądu niższej instancji. • Wcześniejsze pełnienie funkcji prokuratora przez sędziego, którego prokuratura nadzorowała postępowanie, może budzić wątpliwości co do bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
jak tego wymaga ustawa ⎯ na stosunek do stron w danej sprawie, nie mogą być traktowane jako przesądzające o zmaterializowaniu się stanu faktycznego, o którym mowa w art. 41 § 1 k.p.k. • chodzi tutaj o stronniczość s k o n k r e t y z o w a n ą, tj. odnoszącą się do danej sprawy • wątpliwości podnoszone przez stronę nie mają charakteru ściśle wiążącego się z istotą sprawy, tj. gdy nie odnoszą się do konkretnych elementów sprawy (tj. zaszłości natury faktycznej, przebiegu procesowego sprawy itp.), stanowiąc jedynie wypadkową krytycznej oceny przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań legislacyjnych • w regulacji z art. 41 § 1 k.p.k. chodzi o okoliczności natury faktycznej, względnie zdarzenia procesowe, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Do okoliczności takich nie należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa • wnioski składane na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. mogą bowiem dotyczyć li tylko określonych kwestii f a k t y c z n y c h, nie zaś p r a w n y c h (prawno-ustrojowych).
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
przewodniczący
Małgorzata Bednarek
sędzia SN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii braku możliwości wyłączenia sędziego z powodu wadliwości procedury nominacyjnej na gruncie art. 41 § 1 k.p.k. oraz interpretacji art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosków o wyłączenie sędziego SN w kontekście wadliwości procedur nominacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie prawników i opinii publicznej. Interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w kontekście wadliwych procedur nominacyjnych ma istotne znaczenie praktyczne.
“Czy wadliwa nominacja sędziego oznacza jego wyłączenie? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.