Orzeczenie · 2025-03-05

IV KK 342/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-03-05
SNKarneprzestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwościWysokanajwyższy
korupcjaart. 228 k.k.art. 229 k.k.art. 231 k.k.kasacjanienależyta obsada sąduniezależność sądownictwapraworządnośćpostępowanie karne

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasacje wniesione przez obrońców skazanych M.L., M.M. i M.Ś. od wyroku Sądu Okręgowego w Sosnowcu, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Będzinie skazujący oskarżonych za przestępstwa korupcyjne. Sąd Najwyższy uznał zarzuty kasacji za zasadne. Po pierwsze, stwierdzono naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. dotyczące braku wydania postanowienia o ustaniu obligatoryjnej obrony dla oskarżonego M.L., mimo że jego poczytalność była badana. Po drugie, zidentyfikowano bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. związaną z nienależytą obsadą Sądu Okręgowego w Sosnowcu, gdzie zasiadali sędziowie powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w sposób budzący wątpliwości co do jej niezależności i bezstronności. Sąd Najwyższy, odwołując się do orzecznictwa ETPCz i uchwał własnych, przeprowadził analizę procedury powoływania sędziów, stwierdzając naruszenie prawa krajowego i brak wystarczających gwarancji niezależności. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej M.M. i M.Ś., a także w odniesieniu do G.S., S.C. i A.G. (na podstawie art. 435 k.p.k.), przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Wyrok Sądu Rejonowego został również uchylony w odniesieniu do M.L. i przekazany do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, ze względu na uchybienia popełnione już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Zarządzono zwrot opłat od kasacji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących bezwzględnych przyczyn odwoławczych, w szczególności nienależytej obsady sądu i braku obligatoryjnej obrony, a także ocena zgodności procedur powoływania sędziów z konstytucyjnymi i europejskimi standardami praworządności.

Ograniczenia stosowania

Konkretne ustalenia dotyczące nienależytej obsady sądu wymagają indywidualnej analizy procesu powoływania sędziego w oparciu o testy wypracowane w orzecznictwie.

Zagadnienia prawne (2)

Czy naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. (rozpoznanie sprawy w nieobecności obrońcy bez wydania postanowienia o ustaniu obligatoryjnej obrony) stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie to stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że od 2015 roku obrona obligatoryjna ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia o jej nieobowiązkowości, a jej brak stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą.

Czy nienależyta obsada sądu drugiej instancji, wynikająca z udziału sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w sposób budzący wątpliwości co do jej niezależności, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, w określonych okolicznościach stanowi to bezwzględną przyczynę odwoławczą.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy, odwołując się do uchwały trzech połączonych Izb SN oraz orzecznictwa ETPCz (w tym sprawy Guðmundur Andri Ástráðsson przeciwko Islandii i Reczkowicz przeciwko Polsce), przeprowadził analizę procedury powoływania sędziów. Stwierdzono naruszenie prawa krajowego (Konstytucji RP) w procesie tworzenia KRS i powoływania sędziów, co w konkretnych przypadkach może prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, stanowiąc tym samym bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
M.L.osoba_fizycznaoskarżony
M.M.osoba_fizycznaoskarżony
M.Ś.osoba_fizycznaoskarżony
G.S.osoba_fizycznaoskarżony
S.C.osoba_fizycznaoskarżony
A.G.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (14)

Główne

k.k. art. 228 § § 3

Kodeks karny

k.k. art. 229 § § 3

Kodeks karny

k.k. art. 231 § § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 10

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

k.k. art. 91 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 79 § § 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 536

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 435

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 518

Kodeks postępowania karnego

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

k.p.k. art. 41

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. (brak postanowienia o ustaniu obligatoryjnej obrony). • Nienależyta obsada sądu drugiej instancji z uwagi na wadliwą procedurę powoływania sędziów.

Godne uwagi sformułowania

bezwzględna przesłanka odwoławcza • nienależyta obsada sądu • instytucjonalna bezstronność sędziego • naruszenie prawa krajowego musi być oczywiste • naruszenie to miało dostatecznie poważny charakter • sędziowie powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Skład orzekający

Tomasz Artymiuk

przewodniczący

Jerzy Grubba

sprawozdawca

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezwzględnych przyczyn odwoławczych, w szczególności nienależytej obsady sądu i braku obligatoryjnej obrony, a także ocena zgodności procedur powoływania sędziów z konstytucyjnymi i europejskimi standardami praworządności."

Ograniczenia: Konkretne ustalenia dotyczące nienależytej obsady sądu wymagają indywidualnej analizy procesu powoływania sędziego w oparciu o testy wypracowane w orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 9/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa w Polsce, odwołując się do orzecznictwa ETPCz i SN, co czyni ją niezwykle istotną dla prawników i obywateli.

Sąd Najwyższy: Wadliwie powołani sędziowie mogą unieważnić wyroki. Kluczowa decyzja dla praworządności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst