IV KK 30/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW sprawie kasacyjnej IV KK 30/25, dotyczącej kasacji pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego na niekorzyść oskarżonych B.B. i M.N., obrońcy oskarżonych złożyli wnioski o wyłączenie sędziego P.K. od udziału w postępowaniu. Argumentowali, że sposób powołania sędziego P.K. na urząd, związany z ustawą o KRS z 2017 r., a także orzecznictwo ETPCz (Reczkowicz przeciwko Polsce) i TSUE, podważa jego niezawisłość i bezstronność. Sąd Najwyższy, rozpatrując te wnioski, stwierdził ich niedopuszczalność z mocy ustawy. Wskazał, że art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis i lex posterior wobec art. 41 § 1 k.p.k., ograniczając możliwość badania niezawisłości i bezstronności sędziego do określonych w nim przesłanek. Ponadto, Sąd odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r. (sygn. akt P 22/19), który stwierdził niezgodność art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie dotyczącym wadliwości powołania sędziego z Konstytucją. Sąd Najwyższy podkreślił również, że uchwała połączonych izb SN z 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20), na którą powoływali się wnioskodawcy, została pozbawiona mocy normatywnej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20), co oznacza, że Sąd nie był nią związany. W konsekwencji, Sąd Najwyższy pozostawił wnioski o wyłączenie sędziego bez rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w Sądzie Najwyższym, relacja między art. 41 § 1 k.p.k. a art. 29 § 5 uSN, wpływ orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na postępowanie sądowe, status uchwał połączonych izb SN.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją ustawy o KRS i ustawy o SN oraz orzecznictwem TK.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty na okolicznościach dotyczących jego powołania na urząd, powinien być rozpoznawany na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. czy art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wniosek taki powinien być rozpoznawany na podstawie art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, który stanowi lex specialis i lex posterior wobec art. 41 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 29 § 5 ustawy o SN reguluje w sposób szczególny badanie niezawisłości i bezstronności sędziego SN w kontekście okoliczności powołania, co czyni go przepisem nadrzędnym wobec ogólnego art. 41 § 1 k.p.k. w tym zakresie.
Czy orzecznictwo ETPCz i TSUE, a także uchwała połączonych izb SN z 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20), obligują Sąd Najwyższy do wyłączenia sędziego powołanego na podstawie przepisów ustawy o KRS z 2017 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie jest związany uchwałą połączonych izb SN z 23 stycznia 2020 r., która została pozbawiona mocy normatywnej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a wyroki ETPCz i TSUE nie prowadzą automatycznie do wyłączenia sędziego w tym konkretnym przypadku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że uchwała SN, której dotyczył wyrok TK, nie jest wiążąca. Sąd nie podzielił stanowiska, że sam fakt powołania sędziego na podstawie przepisów ustawy o KRS z 2017 r. zawsze prowadzi do nienależytej obsady sądu.
Czy art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie dopuszczającym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości jego powołania jest zgodny z Konstytucją RP?
Odpowiedź sądu
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 marca 2020 r. (sygn. akt P 22/19) stwierdził niezgodność tego przepisu z Konstytucją.
Uzasadnienie
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do pozostawienia wniosku o wyłączenie sędziego bez rozpoznania, jeśli opiera się on na wadliwości powołania sędziego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B.B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M.N. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| W.S. | osoba_fizyczna | oskarżyciel subsydiarny |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario
uSN art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Reguluje szczególne postępowanie w zakresie badania spełnienia przez sędziego SN wymogów niezawisłości i bezstronności, uwzględniając okoliczności towarzyszące jego powołaniu. Stanowi lex specialis i lex posterior wobec art. 41 § 1 k.p.k.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Niedopuszczalność zastosowania w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że dotyczy okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 uSN. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją w zakresie dopuszczającym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania.
ustawa o KRS z 2017 r.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Przepisy dotyczące sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa, na wniosek której powoływani są sędziowie SN.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy nienależytej obsady sądu.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
W związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP, dotyczy powoływania sędziów.
Konstytucja RP art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
pkt 17, dotyczy powoływania sędziów.
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedopuszczalność wniosku o wyłączenie sędziego z mocy ustawy. • Art. 29 § 5 ustawy o SN jako lex specialis i lex posterior wobec art. 41 § 1 k.p.k. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 22/19 stwierdzający niezgodność art. 41 § 1 k.p.k. z Konstytucją w zakresie dotyczącym wadliwości powołania sędziego. • Uchwała połączonych izb SN BSA I-4110-1/20 pozbawiona mocy normatywnej wyrokiem TK U 2/20.
Odrzucone argumenty
Argumenty obrońców oskarżonych o wyłączenie sędziego P.K. z powodu sposobu jego powołania i orzecznictwa ETPCz/TSUE.
Godne uwagi sformułowania
pozostawić wnioski bez rozpoznania • sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie • art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi względem niego lex specialis, a pod względem temporalnym lex posterior • Konsekwencją zaprezentowanej wykładni jest stwierdzenie niedopuszczalności zastosowania art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, w której z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 uSN. • uchwała ta pozbawiona została charakteru normatywnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. sygn. akt U 2/20, co powoduje, iż Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie, w świetle treści art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, nie był nią związany.
Skład orzekający
Ryszard Witkowski
sędzia
P.K.
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w Sądzie Najwyższym, relacja między art. 41 § 1 k.p.k. a art. 29 § 5 uSN, wpływ orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na postępowanie sądowe, status uchwał połączonych izb SN."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją ustawy o KRS i ustawy o SN oraz orzecznictwem TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezawisłości sędziowskiej i wpływu orzecznictwa międzynarodowego oraz krajowego na polski system prawny, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy sędzia powołany po zmianach w KRS może orzekać? Kluczowa decyzja dla praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.