IV KK 142/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego J. C. od postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach, które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skazany, pozbawiony wolności, złożył wniosek o uzasadnienie wyroku przed jego wydaniem, co zostało uznane za przedwczesne. Następnie nie złożył wniosku o przywrócenie terminu, twierdząc, że został wprowadzony w błąd przez pracownika sądu co do terminu rozprawy i zapadłego wyroku. Sądy obu instancji uznały, że niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn zależnych od skazanego. Sąd Najwyższy, uwzględniając kasację, stwierdził, że sądy niższych instancji nie podjęły próby weryfikacji twierdzeń skazanego i nieprawidłowo zastosowały przepis art. 126 § 1 k.p.k., który wymaga jedynie uprawdopodobnienia przyczyn niezależnych od strony. Sąd Najwyższy podkreślił, że przekonanie o zapadłym wyroku, powstałe wskutek mylących informacji od pracownika sądu, stanowi przyczynę niezależną od strony, a pozbawienie prawa do kontroli odwoławczej musi opierać się na wykazaniu zawinienia. Ponadto, sąd odwoławczy nie wziął pod uwagę wcześniejszego wniosku skazanego o sporządzenie uzasadnienia oraz orzecznictwa ETPCz w podobnych sprawach. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Wysokainterpretacja art. 126 § 1 k.p.k. w kontekście przyczyn niezależnych od strony, znaczenie informacji udzielanych przez pracowników sądu, prawo do obrony, stosowanie orzecznictwa ETPCz w polskim postępowaniu karnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o uzasadnienie wyroku i przywróceniem terminu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy błędne pouczenie przez pracownika sądu o terminie rozprawy i zapadłym wyroku może stanowić przyczynę niezależną od strony w rozumieniu art. 126 § 1 k.p.k. uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przekonanie o zapadłym wyroku, powstałe wskutek mylących informacji uzyskanych od pracownika sądu, stanowi przyczynę niezależną od strony w rozumieniu art. 126 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sądy obu instancji nie zweryfikowały twierdzeń skazanego o błędnym pouczeniu przez pracownika sądu i nieprawidłowo zastosowały art. 126 § 1 k.p.k., wymagając udowodnienia, a nie uprawdopodobnienia przyczyn niezależnych. Zaniechanie sądu odwoławczego w uwzględnieniu tych okoliczności naruszyło prawo do obrony.
Czy wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożony przed jego wydaniem, który został uznany za przedwczesny, powinien zostać potraktowany przez sąd jako podstawa do pouczenia strony o konsekwencjach prawnych lub przyjęty po wydaniu wyroku, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa ETPCz?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powinien był rozważyć pouczenie strony lub przyjąć wniosek po wydaniu wyroku, uwzględniając orzecznictwo ETPCz dotyczące nadmiernego formalizmu.
Uzasadnienie
Sąd nie pouczył skazanego o bezskuteczności wniosku złożonego przed wydaniem wyroku, a postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku zostało wydane po ogłoszeniu wyroku. Sąd Najwyższy odwołał się do wyroku ETPCz (Witkowski vs. Polska), który uznał naruszenie prawa do rzetelnego procesu z powodu nieuwzględnienia wniosku złożonego przed wydaniem wyroku, uznając wykładnię przepisów za nadmiernie formalistyczną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. C. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 126 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymaga jedynie uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych.
Pomocnicze
k.p.k. art. 422 § § 1, 2a i § 3
Kodeks postępowania karnego
Przepisy dotyczące wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego przedwczesności.
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku wszechstronnej kontroli odwoławczej.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku uchylenia orzeczenia w przypadku rażącego naruszenia prawa.
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy prawa do obrony.
k.k. art. 278 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący kradzieży.
k.k. art. 64 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący recydywy.
k.p.k. art. 120 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wezwania do uzupełnienia braku formalnego pisma.
k.p.k. art. 16 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku pouczenia strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne pouczenie przez pracownika sądu jako przyczyna niezależna od strony. • Niewłaściwe zastosowanie art. 126 § 1 k.p.k. przez sądy obu instancji. • Nierzetelna kontrola instancyjna sądu okręgowego. • Naruszenie prawa do obrony skazanego. • Niewzięcie pod uwagę orzecznictwa ETPCz w sprawie Witkowski vs. Polska. • Wniosek o uzasadnienie złożony przed wydaniem wyroku powinien być uwzględniony lub strona powinna zostać pouczona.
Odrzucone argumenty
Niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło z przyczyn zależnych od skazanego. • Skazany nie wykazał należytej dbałości o swoje interesy procesowe.
Godne uwagi sformułowania
O powyższym zdały się zapomnieć sądy obu instancji orzekające w sprawie. • Nie budzi bowiem wątpliwości, że przekonanie o zapadłym wyroku, powstałe wskutek mylących informacji uzyskanych od pracownika sądu, stanowi „przyczynę niezależną od strony” w rozumieniu wskazanego przepisu. • Prawo do poddania orzeczenia sądu pierwszej instancji kontroli odwoławczej ma swe zakotwiczenie w art. 78 Konstytucji RP, co oznacza, że pozbawienie strony tego prawa musi opierać się na wykazaniu jej zawinienia w dotrzymaniu terminu zawitego. • Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r., 21497/14 (Witkowski przeciwko Polsce) uznał, że Polska naruszyła prawo skarżącego do rzetelnego procesu w sprawie karnej właśnie z uwagi na nieuwzględnienie wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem złożonego przed wydaniem tego wyroku. • Trybunał przy tym stwierdził, że zaprezentowana w tej sprawie wykładnia przepisów prawa krajowego była nadmiernie formalistyczna tym bardziej, iż skutek w postaci odmowy przyjęcia takiego wniosku zanim zapadł wyrok nie znajduje oparcia wprost w art. 422 § 3 k.p.k.
Skład orzekający
Paweł Kołodziejski
przewodniczący, sprawozdawca
Dariusz Kala
członek
Igor Zgoliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja art. 126 § 1 k.p.k. w kontekście przyczyn niezależnych od strony, znaczenie informacji udzielanych przez pracowników sądu, prawo do obrony, stosowanie orzecznictwa ETPCz w polskim postępowaniu karnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o uzasadnienie wyroku i przywróceniem terminu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i jak błędy proceduralne mogą naruszyć fundamentalne prawo do obrony. Odwołanie do orzecznictwa ETPCz dodaje jej międzynarodowego kontekstu.
“Czy pracownik sądu może zniweczyć prawo do obrony? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.