IV KK 135/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich wniesioną na korzyść skazanego K. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 2 kwietnia 2019 r. Sąd Okręgowy, zmieniając wyrok Sądu Rejonowego w Chorzowie, ustalił, że oskarżony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, zamiast w celu wyrządzenia szkody, jak pierwotnie orzeczono. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylając zaskarżony wyrok. Głównym zarzutem było rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 434 § 1 k.p.k. (zakaz reformationis in peius), polegające na pogorszeniu sytuacji procesowej oskarżonego poprzez zmianę ustaleń faktycznych na jego niekorzyść, mimo że apelacja była wniesiona wyłącznie na jego korzyść. Sąd Najwyższy podkreślił, że uzasadnienie Sądu Okręgowego nie zawierało wystarczających argumentów merytorycznych dotyczących tej modyfikacji, zwłaszcza w kontekście zakazu orzekania na niekorzyść oskarżonego. Sąd Okręgowy nie dokonał również wystarczającej analizy ustaleń faktycznych, które uzasadniałyby zmianę celu działania oskarżonego, ani nie wykazał, w jaki sposób działanie to miało na celu osiągnięcie korzyści majątkowej. W związku z tym sprawa została przekazana Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie zakazu reformationis in peius w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście zmiany ustaleń faktycznych przez sąd odwoławczy.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie apelacja była wniesiona wyłącznie na korzyść oskarżonego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zmiana ustaleń faktycznych w zakresie celu działania oskarżonego (z wyrządzenia szkody na osiągnięcie korzyści majątkowej) przez sąd odwoławczy, w sytuacji gdy apelacja została wniesiona wyłącznie na korzyść oskarżonego, narusza zakaz reformationis in peius (art. 434 § 1 k.p.k.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zmiana ta stanowi rażące naruszenie zakazu reformationis in peius, ponieważ pogarsza sytuację procesową oskarżonego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zakaz reformationis in peius oznacza, iż sytuacja procesowa oskarżonego nie może ulec pogorszeniu w postępowaniu odwoławczym, gdy apelacja wniesiona jest tylko na jego korzyść. Zmiana celu działania z wyrządzenia szkody na osiągnięcie korzyści majątkowej jest zmianą na niekorzyść, a sąd odwoławczy nie wykazał jej dopuszczalności ani nie przeprowadził wystarczającej analizy faktycznej.
Czy uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego spełnia wymogi rzetelności i wyczerpującego ustosunkowania się do zarzutów apelacji, zgodnie z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie nie było rzetelne i wyczerpujące w odniesieniu do dokonanej modyfikacji wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie sądu odwoławczego nie zawierało konkretnych argumentów weryfikujących przyjęte stanowisko, zwłaszcza w kontekście zakazu reformationis in peius. Brak było analizy, dlaczego dokonana modyfikacja była dopuszczalna i na czym polegało działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | skazany |
| [...] Sp. J. | spółka | pokrzywdzony |
| [...] Sp. z o.o. | spółka | podmiot powiązany |
| [...] | spółka | podmiot powiązany |
| Prokuratura Okręgowa w Warszawie | organ_państwowy | prokurator |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
Przepisy (15)
Główne
k.k. art. 287 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy czynu zabronionego polegającego na zmianie danych informatycznych bez upoważnienia w celu wyrządzenia szkody.
k.p.k. art. 434 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zakazu reformationis in peius (zakazu orzekania na niekorzyść oskarżonego).
Pomocnicze
k.k. art. 12
Kodeks karny
Dotyczy popełnienia czynu zabronionego w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru.
k.k. art. 69 § § 1 i 2
Kodeks karny
Dotyczy warunkowego zawieszenia wykonania kary.
k.k. art. 70 § § 1 pkt 1
Kodeks karny
Dotyczy okresu próby przy warunkowo zawieszonej karze pozbawienia wolności.
k.k. art. 71 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy orzeczenia kary grzywny obok kary pozbawienia wolności.
k.k. art. 28 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy błędu co do znamienia stanowiącego znamię negatywne typu czynu zabronionego.
k.k. art. 1 § § 1 i 2
Kodeks karny
Dotyczy zasady legalizmu, odpowiedzialności karnej i społecznej szkodliwości czynu.
k.k. art. 115 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zasady swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zasady obiektywizmu.
k.p.k. art. 424 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy umorzenia postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zakazu reformationis in peius przez Sąd Okręgowy. • Brak rzetelnego uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego. • Niewystarczająca analiza faktyczna dotycząca celu działania oskarżonego.
Godne uwagi sformułowania
rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisów prawa procesowego • pogorszeniu sytuacji procesowej oskarżonego poprzez dokonanie zmiany ustaleń faktycznych • zakaz reformationis in peius • nie pomijania żadnego zarzutu podniesionego w środku odwoławczym, lecz także rzetelnego, a więc wnikliwego, wyczerpującego, ustosunkowania się do każdego z zarzutów • nie sposób bowiem za takową uznać argumentację zamieszczoną na k. 639 uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia • zmianą niekorzystną dla oskarżonego będzie np. modyfikacja opisu czynu
Skład orzekający
Igor Zgoliński
przewodniczący-sprawozdawca
Adam Roch
członek
Ryszard Witkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zakazu reformationis in peius w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście zmiany ustaleń faktycznych przez sąd odwoławczy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie apelacja była wniesiona wyłącznie na korzyść oskarżonego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa procesowego karnego – zakazu pogarszania sytuacji oskarżonego po wniesieniu apelacji na jego korzyść. Pokazuje, jak istotne jest rzetelne uzasadnienie wyroku i jak sąd najwyższej instancji kontroluje pracę sądów niższych instancji.
“Sąd Najwyższy: Apelacja na korzyść nie może pogorszyć sytuacji skazanego!”
Sektor
IT/technologie
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.