IV KA 992/21Uchylenie wyroku naruszenie prawa do obrony
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację obrońcy oskarżonego N. M., uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2021 r. (sygn. akt VIII K 22/20) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Głównym zarzutem, który okazał się zasadny, była obraza przepisów postępowania, w tym art. 6 kpk, poprzez naruszenie prawa oskarżonego do obrony. Rozprawa przed Sądem Rejonowym odbyła się w dniu 1 czerwca 2021 r., kiedy obrońca oskarżonego, adwokat S. J., był niezdolny do pracy z powodu choroby, co potwierdziło zaświadczenie lekarskie. Pracownik kancelarii obrońcy poinformował o tym fakcie inne sądy, jednak do Sądu Rejonowego w sprawie VIII K 22/20 informacja ta dotarła z opóźnieniem, już po zakończeniu rozprawy. Sąd Okręgowy uznał, że zaniechanie to, choć zawinione przez pracownika kancelarii, nie może obciążać oskarżonego i pozbawiać go prawa do obrony. Ponadto, sąd odwoławczy dostrzegł inne istotne uchybienia proceduralne, takie jak naruszenie przepisów dotyczących przesłuchania pokrzywdzonych (art. 185a § 3 kpk i art. 185c § 2 kpk) oraz naruszenie prawa świadka K. K. do odmowy składania zeznań (art. 186 § 1 kpk). W związku z tym, konieczne było uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, z zaleceniem przeprowadzenia przewodu sądowego w całości, zapewnienia pełnej realizacji prawa do obrony, bezpośredniego przesłuchania świadków, odtworzenia nagrań pokrzywdzonych oraz wezwania świadka K. K. z pouczeniem o jej prawach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie prawa do obrony w przypadku nieobecności usprawiedliwionego obrońcy, prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawach karnych, zwłaszcza w zakresie przesłuchania pokrzywdzonych i świadków.
Dotyczy specyficznych naruszeń proceduralnych popełnionych przez sąd pierwszej instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przeprowadzenie rozprawy w obecności nieobecnego obrońcy, który usprawiedliwił swoją nieobecność chorobą, stanowi naruszenie prawa oskarżonego do obrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przeprowadzenie rozprawy w dniu 1 czerwca 2021 r. pod nieobecność obrońcy, który był usprawiedliwiony chorobą, stanowi naruszenie prawa oskarżonego do obrony.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zaniechanie pracownika kancelarii obrońcy w terminowym poinformowaniu sądu o niedyspozycji obrońcy nie może obciążać oskarżonego i pozbawiać go prawa do obrony. Brak wiedzy sądu o przyczynie nieobecności obrońcy nie zmienia faktu naruszenia prawa do obrony.
Czy naruszenie przepisów dotyczących przesłuchania pokrzywdzonych (art. 185a § 3 kpk i art. 185c § 2 kpk) poprzez nieodtworzenie nagrań i nieodczytanie protokołów zeznań, stanowi podstawę do uchylenia wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zaniechanie odtworzenia nagrań i odczytania protokołów zeznań pokrzywdzonych, mimo obowiązku wynikającego z art. 185a § 3 kpk i art. 185c § 2 kpk, stanowi istotne naruszenie postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy nie odtworzył nagrań ani nie odczytał protokołów zeznań pokrzywdzonych A. K. i B. K., co jest obligatoryjne zgodnie z przepisami. Wydanie wyroku bez zachowania zasady bezpośredniości i prawidłowego przeprowadzenia dowodów skutkuje koniecznością uchylenia orzeczenia.
Czy włączenie do materiału dowodowego zeznań świadka (siostry oskarżonego K. K.), który nie został pouczony o prawie do odmowy składania zeznań (art. 186 § 1 kpk), stanowi naruszenie przepisów postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, włączenie do materiału dowodowego zeznań świadka, który nie został pouczony o prawie do odmowy składania zeznań, stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie pouczył K. K. o przysługującym jej prawie do odmowy składania zeznań, co uniemożliwiło jej skorzystanie z tego uprawnienia. Włączenie tych zeznań do materiału dowodowego było zatem wadliwe.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Rejonowa Poznań – Grunwald w Poznaniu | organ_państwowy | prokurator |
| A. K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| B. K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| K. K. | osoba_fizyczna | świadek |
Przepisy (21)
Główne
k.p.k. art. 207 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 197 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 13 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 11 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
Prawo do obrony (materialne i formalne).
kk art. 207 § § 1
Kodeks karny
kk art. 197 § § 1
Kodeks karny
kk art. 13 § § 1
Kodeks karny
kk art. 11 § § 2
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia.
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia.
k.p.k. art. 117 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości.
k.p.k. art. 185c § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasady składania zeznań, ich odczytania i odtworzenia nagrania przesłuchania pokrzywdzonego przestępstwami z art. 197-199 kk.
k.p.k. art. 185a § § 3
Kodeks postępowania karnego
Zasady składania zeznań, ich odczytania i odtworzenia nagrania przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego.
k.p.k. art. 186 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Prawo do odmowy składania zeznań przez najbliższych dla oskarżonego.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa oskarżonego do obrony z powodu prowadzenia rozprawy pod nieobecność usprawiedliwionego obrońcy. • Naruszenie przepisów postępowania dowodowego dotyczących przesłuchania pokrzywdzonych. • Naruszenie prawa świadka do odmowy składania zeznań.
Godne uwagi sformułowania
Nie można było negatywnymi skutkami zaniechania ze strony obrońcy obciążać oskarżonego pozbawiając go realnej możliwości skorzystania z przysługującego mu prawa do obrony. • Sąd Rejonowy nie miał wiedzy na temat niedyspozycji zdrowotnej obrońcy i jego woli by w związku z tym rozprawa została odroczona. • Tymczasem przeprowadzenie w dniu 1 czerwca 2021 r. przed Sądem Rejonowym Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu rozprawy przypadającej na okres niezdolności do pracy obrońcy podsądnego spowodowanej chorobą skutkowało obrazą przepisów proceduralnych art. 6 kpk , tzn. naruszone zostało prawo oskarżonego do obrony, gdyż nie był on reprezentowany na tej rozprawie przez ustanowionego obrońcę. • Sąd Okręgowy stwierdził, że przeprowadzenie dowodów na rozprawie odbyło się z poważnym naruszeniem wyżej wskazanych przepisów procesowych. • Zaznaczyć należy, że obowiązek ten nie doznaje żadnych ograniczeń. • Sąd II instancji uważa, że wspomniany dowód osobowy mógłby zostać wykorzystany gdyby świadek zawiadomiona o terminie rozprawy i pouczona o treści art. 186 § 1 kpk , nie złożyła oświadczenia o odmowie składania zeznań w terminie wyznaczonym przez ten przepis.
Skład orzekający
Hanna Bartkowiak
przewodniczący
Małgorzata Winkler-Galicka
sędzia
Mariusz Sygrela
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie prawa do obrony w przypadku nieobecności usprawiedliwionego obrońcy, prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawach karnych, zwłaszcza w zakresie przesłuchania pokrzywdzonych i świadków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych naruszeń proceduralnych popełnionych przez sąd pierwszej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur prawnych i prawa do obrony, nawet w przypadku błędów popełnionych przez personel kancelarii obrońcy. Podkreśla wagę prawidłowego przeprowadzania dowodów w sprawach karnych.
“Błąd kancelarii obrońcy nie może pozbawić oskarżonego prawa do obrony – Sąd Okręgowy uchyla wyrok.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.