IV KA 158/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy rozpoznał apelację wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w części dotyczącej wymierzonej kary. Odrzucono zarzut naruszenia art. 14 § 1 k.p.k. poprzez wyjście poza granice aktu oskarżenia, wskazując, że przestępstwo niealimentacji jest przestępstwem zbiorowym, rozciągniętym w czasie, a modyfikacja ram czasowych czynu do dnia wyroku (4 października 2017 r.) była dopuszczalna i konieczna, zachowując tożsamość czynu. Sąd podkreślił, że choć Sąd Rejonowy uchybił obowiązkowi pouczenia stron o możliwości takiej modyfikacji, nie miało to wpływu na treść orzeczenia, gdyż oskarżony wypowiadał się w tej kwestii, a apelacja pozwoliła na pełną obronę. Sąd odrzucił również argumentację o konieczności zastosowania art. 4 § 1 k.k. (ustawy względniejszej), wskazując, że przestępstwo jest trwałe i wieloczynnościowe, a czas jego popełnienia określa ostatni moment zaniechania działania. Ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego dotyczące sprawstwa i winy uznano za prawidłowe, oparte na wszechstronnej ocenie dowodów. Sąd odwoławczy uwzględnił natomiast zarzut rażącej niewspółmierności kary, zmieniając orzeczone 10 miesięcy pozbawienia wolności na grzywnę w wysokości 300 stawek dziennych po 10 zł. Uzasadniono to dyrektywami wymiaru kary (art. 53 k.k.), zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i preferencją kar łagodniejszych, gdy spełniają one cele kary. Wskazano, że kara grzywny, uwzględniająca starania oskarżonego o kontakt z synem i rozpoczęcie regulowania alimentów, jest wystarczająca dla osiągnięcia celów wychowawczych i zapobiegawczych, a także stanowi realną dolegliwość. W pozostałej części wyrok Sądu Rejonowego utrzymano w mocy, orzekając o kosztach postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja granic aktu oskarżenia w sprawach o przestępstwa zbiorowe, obowiązek informowania stron o zmianach w opisie czynu, zasady wymiaru kary w sprawach o niealimentację, stosowanie art. 4 § 1 k.k.
Dotyczy specyfiki przestępstwa niealimentacji i procedury karnej.
Zagadnienia prawne (6)
Czy rozszerzenie przez sąd ram czasowych czynu niealimentacji poza akt oskarżenia narusza granice oskarżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozszerzenie ram czasowych czynu niealimentacji do dnia wyroku jest dopuszczalne, o ile zachowana jest tożsamość czynu i materiał dowodowy na to pozwala.
Uzasadnienie
Przestępstwo niealimentacji jest przestępstwem zbiorowym, rozciągniętym w czasie. Modyfikacja ram czasowych czynu jest konieczna i dopuszczalna, gdy nie narusza tożsamości czynu, a wyniki przewodu sądowego na to wskazują.
Czy sąd ma obowiązek pouczyć strony o zamiarze rozszerzenia opisu czynu lub jego ram czasowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek lojalności procesowej i powinien uprzedzić o zamiarze wprowadzenia poważniejszych zmian w opisie czynu, które mogą mieć istotne znaczenie dla praw stron.
Uzasadnienie
Obowiązek lojalności procesowej dotyczy także informowania o zamiarze wprowadzenia zmian w opisie czynu, które mogą wpłynąć na interesy procesowe stron, w tym prawo do obrony.
Czy w przypadku przestępstwa niealimentacji można zastosować ustawę względniejszą (art. 4 § 1 k.k.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 4 § 1 k.k. nie ma zastosowania do zmiany ustawy w czasie popełniania przestępstwa trwałego lub wieloczynowego.
Uzasadnienie
Przepis art. 4 § 1 k.k. dotyczy sytuacji, gdy ustawy zmieniają się między czasem popełnienia przestępstwa a czasem orzekania, a nie w trakcie trwania samego przestępstwa.
Czy rażąco niewspółmierna jest kara 10 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo niealimentacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kara 10 miesięcy pozbawienia wolności jest rażąco niewspółmierna; adekwatniejsza jest kara grzywny.
Uzasadnienie
Kara pozbawienia wolności jest najsurowszą ingerencją. W przypadku przestępstw zagrożonych karą do 5 lat, należy ją stosować tylko wtedy, gdy inne kary nie spełnią celów kary. W tej sprawie, uwzględniając okoliczności czynu i osobę sprawcy, kara grzywny jest wystarczająca.
Czy zainteresowanie losem dziecka, kontakty i prezenty mogą być uznane za wypełnianie obowiązku alimentacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie działania nie zastępują obowiązku płacenia zasądzonych alimentów.
Uzasadnienie
Obowiązek alimentacyjny jest jasno określony w wyroku i jego realizacja wymaga płacenia zasądzonych świadczeń, a nie tylko okazywania zainteresowania czy dawania prezentów.
Czy naraził oskarżony małoletniego syna na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych poprzez niepłacenie alimentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, mimo pomocy rodziny matki, niepłacenie alimentów naraziło dziecko na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb.
Uzasadnienie
Fakt zaspokajania potrzeb uprawnionego kosztem wysiłku innej osoby nie wyłącza znamienia narażenia na niemożność zaspokojenia tych potrzeb.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| oskarżony | inne | oskarżony |
| P. D. | inne | oskarżycielka posiłkowa |
| A. K. | inne | pokrzywdzony (syn) |
Przepisy (14)
Główne
k.k. art. 209 § § 1a
Kodeks karny
Przestępstwo niealimentacji.
Pomocnicze
k.p.k. art. 14 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wyjścia poza granice aktu oskarżenia.
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Zastosowanie ustawy względniejszej.
k.k. art. 6 § § 1
Kodeks karny
Czas popełnienia czynu zabronionego.
k.p.k. art. 367 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek pouczenia stron.
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 16
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 399 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek informowania o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu.
k.k. art. 53 § § 1
Kodeks karny
Dyrektywy wymiaru kary.
k.k. art. 58 § § 1
Kodeks karny
Preferencja kar łagodniejszych.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności ograniczeń praw i wolności.
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
Koszty postępowania odwoławczego.
k.p.k. art. 627
Kodeks postępowania karnego
Koszty postępowania.
u.o.k. art. 10
Ustawa o opłatach karnych
Opłaty karne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażąca niewspółmierność orzeczonej kary pozbawienia wolności. • Konieczność zastosowania kary grzywny jako adekwatniejszej do celów kary i warunków sprawcy.
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów prawa procesowego (art. 14 § 1 k.p.k.) poprzez wyjście poza granice aktu oskarżenia. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących czasu popełnienia przestępstwa. • Niewłaściwa ocena dowodów przez Sąd I instancji. • Uznanie zainteresowania losem dziecka, kontaktów i prezentów za wypełnianie obowiązku alimentacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
przestępstwo niealimentacji należy do kategorii ,,przestępstw zbiorowych” • znamię podmiotowo - przedmiotowe ,,uchyla się” oznacza, że musi wystąpić wielokrotność zaniechań na przestrzeni pewnego czasu • jest dopuszczalne przekroczenie norm czasowych czynu zarzuconego oskarżonemu, choć tylko wówczas, gdy ujawniony w toku rozprawy głównej materiał dowodowy upoważnia do takiej modyfikacji, a nadto, gdy nie wykroczy się w ten sposób poza granice tożsamości czynu • obowiązek lojalności procesowej dotyczy także powinności uprzedzenia o zamierzeniu wprowadzenia poważniejszych zmian w opisie czynu • przestępstwo z art. 209 § 1a k.k. jest przestępstwem trwałym i wieloczynnościowym • ustawodawca zrezygnował ze znamienia ,,uporczywości” uchylania się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz wprowadzenia ,,sztywnego” określenia wysokości zaległości alimentacyjnych • dyrektywa pierwszeństwa rodzajowych kar wolnościowych, stanowi realizację konstytucyjnej zasady proporcjonalności reakcji prawnej
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja granic aktu oskarżenia w sprawach o przestępstwa zbiorowe, obowiązek informowania stron o zmianach w opisie czynu, zasady wymiaru kary w sprawach o niealimentację, stosowanie art. 4 § 1 k.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki przestępstwa niealimentacji i procedury karnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu niealimentacji i pokazuje, jak sąd odnosi się do kwestii proceduralnych oraz wymiaru kary, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Sąd zmienił wyrok w sprawie niealimentacji: zamiast więzienia – grzywna. Kluczowe znaczenie miały argumenty obrony i cele kary.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.