IV CSKP 92/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa (...) Bank S.A. przeciwko D. M. o zapłatę kwoty 123 089,11 zł z tytułu niespłaconego kredytu mieszkaniowego. Sąd Okręgowy w T. oddalił powództwo, uznając wypowiedzenie umowy kredytu przez bank za przedwczesne z powodu naruszenia art. 75c ustawy Prawo bankowe. Sąd pierwszej instancji ustalił, że bank nie wezwał pozwanego do zapłaty w odpowiednim terminie i nie poinformował o możliwości restrukturyzacji zadłużenia przed wypowiedzeniem umowy. Sąd Apelacyjny w (...) utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, oddalając apelację banku. Sąd Apelacyjny nie podzielił zarzutu nieważności postępowania podniesionego przez bank, ale potwierdził materialnoprawną nieskuteczność wypowiedzenia umowy z powodu niedochowania procedury z art. 75c Prawa bankowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną banku, oddalił ją. Sąd Najwyższy uznał, że zarzut naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. nie był zasadny, gdyż bank nie został pozbawiony możliwości obrony swoich praw. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy stosują prawo materialne z urzędu i nie miały obowiązku pouczania profesjonalnego pełnomocnika banku o brakach w dowodach. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stanowisko Sądu Najwyższego co do interpretacji art. 75c Prawa bankowego. Sąd Najwyższy stwierdził, że niedochowanie przez bank procedury wezwania do zapłaty i umożliwienia restrukturyzacji przed wypowiedzeniem umowy kredytu czyni to wypowiedzenie bezskutecznym, a nie nieważnym w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. Sąd Najwyższy wyjaśnił również kwestię relacji między art. 75c Prawa bankowego a ustawą Prawo restrukturyzacyjne, wskazując, że art. 75c ma zastosowanie do wszystkich umów kredytu, z wyjątkiem tych, których zadłużenie jest objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym. Sąd Najwyższy potwierdził również, że art. 75c Prawa bankowego ma zastosowanie do umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji, jeśli zadłużenie powstało po terminie dostosowawczym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie konieczności przestrzegania procedury z art. 75c Prawa bankowego przed wypowiedzeniem umowy kredytu, interpretacja relacji między Prawem bankowym a Prawem restrukturyzacyjnym, oraz stosowanie art. 75c do starszych umów.
Dotyczy głównie umów kredytowych konsumentów i sytuacji, gdy nie toczy się postępowanie restrukturyzacyjne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie przez bank procedury określonej w art. 75c Prawa bankowego (wezwanie do zapłaty i umożliwienie restrukturyzacji) skutkuje nieważnością wypowiedzenia umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie procedury z art. 75c Prawa bankowego czyni wypowiedzenie umowy kredytu bezskutecznym, a nie nieważnym w rozumieniu art. 58 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy Prawa bankowego nie przewidują sankcji nieważności za naruszenie art. 75c, jednakże pominięcie tej obowiązkowej procedury przez bank czyni wypowiedzenie przedwczesnym i tym samym bezskutecznym. Celem regulacji jest zapewnienie kredytobiorcy możliwości kontynuowania umowy poprzez restrukturyzację.
Jaka jest relacja między art. 75c Prawa bankowego a przepisami Prawa restrukturyzacyjnego w kontekście wypowiadania umów kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 75c Prawa bankowego ma zastosowanie do wszystkich umów kredytu, z wyjątkiem tych, których zadłużenie jest objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym prowadzonym na podstawie Prawa restrukturyzacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że Prawo restrukturyzacyjne jest ustawą szczególną, a jego przepisy mają pierwszeństwo w przypadkach objętych jego zakresem. W pozostałych przypadkach, w tym dla konsumentów, stosuje się art. 75c Prawa bankowego.
Czy naruszenie art. 379 pkt 5 k.p.c. (pozbawienie możności obrony praw) miało miejsce w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, strona powodowa nie została pozbawiona możności obrony swoich praw.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sądy stosują prawo materialne z urzędu, a profesjonalny pełnomocnik banku powinien był sam zadbać o udowodnienie przesłanek skuteczności wypowiedzenia. Brak inicjatywy strony w tej kwestii nie stanowił wadliwości procesowej pozbawiającej możności obrony.
Czy art. 75c Prawa bankowego ma zastosowanie do umów kredytowych zawartych przed wejściem w życie nowelizacji z dnia 25 września 2015 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 75c Prawa bankowego ma zastosowanie również do umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji, jeśli zadłużenie powstało po upływie terminu dostosowawczego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 12 noweli, banki miały 30 dni na dostosowanie działalności do art. 75c. W analizowanej sprawie zadłużenie objęte wypowiedzeniem powstało po tym terminie, co uzasadnia stosowanie art. 75c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. | spółka | powód |
| D. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
pr. bank. art. 75c
Ustawa - Prawo bankowe
Przepis nakłada na banki obowiązek wezwania kredytobiorcy opóźniającego się ze spłatą do zapłaty w określonym terminie (nie krótszym niż 14 dni roboczych) oraz poinformowania o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Niedochowanie tej procedury czyni wypowiedzenie umowy bezskutecznym.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
pr. bank. art. 75 § 1
Ustawa - Prawo bankowe
W przypadku niedotrzymania warunków umowy lub utraty zdolności kredytowej, bank może wypowiedzieć umowę, z zastrzeżeniem art. 75c.
k.p.c. art. 379 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. w przypadku pozbawienia strony możności obrony jej praw.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
pr. restruk.
Ustawa - Prawo restrukturyzacyjne
Ustawa szczególna w stosunku do Prawa bankowego, regulująca postępowania restrukturyzacyjne. W przypadkach objętych tą ustawą, wypowiedzenie umowy kredytu podlega jej przepisom, a nie art. 75c Prawa bankowego.
pr. bank. art. 12
Ustawa - Prawo bankowe
Przepis noweli z dnia 25 września 2015 r., nakładający na banki obowiązek dostosowania działalności do art. 75c w terminie 30 dni od wejścia w życie noweli. Potwierdza stosowanie art. 75c do umów zawartych przed nowelizacją, jeśli zadłużenie powstało po terminie dostosowawczym.
k.p.c. art. 386 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku stwierdzenia nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem strony, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może uznać za ustalone fakty, o których strona miała możność wypowiedzieć się, a zaniechała tego.
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może uznać za ustalone fakty, których nie узnał za udowodnione, jeżeli ma to uzasadnienie w innych ustalonych faktach.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona konsumentów.
k.c. art. 687
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący wypowiedzenia umowy najmu.
k.c. art. 703
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący wypowiedzenia umowy zlecenia.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może przeprowadzić dowody i uzupełnić podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, jeżeli przemawia za tym potrzeba.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez bank procedury z art. 75c Prawa bankowego czyni wypowiedzenie umowy kredytu bezskutecznym. • Art. 75c Prawa bankowego ma zastosowanie do wszystkich umów kredytu, z wyjątkiem tych objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym. • Art. 75c Prawa bankowego ma zastosowanie do umów zawartych przed nowelizacją, jeśli zadłużenie powstało po terminie dostosowawczym.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 379 pkt 5 k.p.c. przez pozbawienie strony powodowej możności obrony praw. • Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 75c Prawa bankowego, skutkujące nieważnością wypowiedzenia. • Zmiana art. 75 ust. 1 Prawa bankowego z dniem 1 stycznia 2016 r. wyklucza stosowanie art. 75c.
Godne uwagi sformułowania
pominięcie tej obowiązkowej procedury przez bank czyni dokonane wypowiedzenie kredytu bezskutecznym • brak podjęcia przez bank ustawowo przewidzianych czynności, które poprzedzają wypowiedzenie, czynią wypowiedzenie przedwczesnym • art. 75c pr. bank. stosuje się bezpośrednio [do kredytobiorców, do których pr. restrukt. nie ma zastosowania] • inicjatywa w uruchomieniu tej procedury spoczywa na banku a nie kredytobiorcy
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Anna Owczarek
członek
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności przestrzegania procedury z art. 75c Prawa bankowego przed wypowiedzeniem umowy kredytu, interpretacja relacji między Prawem bankowym a Prawem restrukturyzacyjnym, oraz stosowanie art. 75c do starszych umów."
Ograniczenia: Dotyczy głównie umów kredytowych konsumentów i sytuacji, gdy nie toczy się postępowanie restrukturyzacyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe obowiązki banków przy wypowiadaniu umów kredytowych, co jest istotne dla wielu konsumentów i profesjonalistów. Pokazuje, jak formalne wymogi procesowe wpływają na skutki materialnoprawne.
“Bank musi przestrzegać procedury przed wypowiedzeniem kredytu – Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 123 089,11 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.