Orzeczenie · 2023-08-03

III USK 437/22

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2023-08-03
SNubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚrednianajwyższy
emerytura policyjnasłużba w PRLustawa represyjnaSąd Najwyższyskarga kasacyjnaIPNUBSBprawo emerytalne

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną A.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie oddalający odwołanie od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA w sprawie wysokości emerytury policyjnej. Sąd Okręgowy ustalił, że A.S. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa w okresie od 16 sierpnia 1976 r. do 31 lipca 1990 r., co skutkowało obniżeniem wysokości jego emerytury. Sąd Apelacyjny w pełni podzielił ustalenia i rozważania Sądu Okręgowego. Skarżący zarzucił m.in. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących służby na rzecz państwa totalitarnego. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparto na przesłankach istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących rozbieżności w orzecznictwie oraz oczywistej zasadności skargi. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że skarżący nie wykazał spełnienia żadnej z tych przesłanek, w szczególności brak było uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, a zarzuty dotyczące rozbieżności w orzecznictwie nie znalazły potwierdzenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował wykładnię przepisów zgodną z uchwałą Sądu Najwyższego III UZP 1/20, oceniając kryterium służby na rzecz totalitarnego państwa na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, a nie tylko formalnej przynależności do służb.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja kryteriów oceny służby na rzecz państwa totalitarnego przy ustalaniu emerytur policyjnych oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej kategorii emerytur policyjnych i oceny służby w okresie PRL. Wymogi formalne skargi kasacyjnej są ogólne.

Zagadnienia prawne (3)

Czy sąd powszechny jest związany informacją z IPN o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa totalitarnego przy ustalaniu prawa do emerytury policyjnej i jej wysokości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd powszechny nie jest związany informacją z IPN co do faktów i kwalifikacji prawnej okresu służby, a do jego wyłącznej kompetencji należy ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie

Sąd ubezpieczeń społecznych samodzielnie ustala podstawę faktyczną rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa do emerytury policyjnej i jej wysokości, a także dokonuje odpowiedniej kwalifikacji prawnej ustalonych faktów, nie będąc związanym informacją z IPN.

Jakie konkretne zachowania funkcjonariusza świadczą o pełnieniu służby na rzecz państwa totalitarnego w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Pełnienie służby na rzecz państwa totalitarnego ocenia się na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka, a nie tylko formalnej przynależności do służb.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny ocenił służbę A.S. w Wydziale II i Wydziale Inspekcji SB jako świadome wykonywanie pracy operacyjnej realizującej cele SB, co stanowiło podstawę do obniżenia emerytury. Sąd uznał, że nawet pozytywne wyrażanie się o opozycji nie spełnia definicji czynnego wspierania działań na rzecz niepodległego Państwa Polskiego.

Czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne i merytoryczne do jej przyjęcia do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych, w szczególności nie wykazano istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących rozbieżności w orzecznictwie ani oczywistej zasadności skargi.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, wskazując na brak uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi, brak wykazania istotnego zagadnienia prawnego oraz brak rozbieżności w orzecznictwie, które wymagałyby wykładni. Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował wykładnię zgodną z uchwałą SN III UZP 1/20.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
Dyrektor Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWIA

Strony

NazwaTypRola
A.S.osoba_fizycznaskarżący
Dyrektor Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWIAorgan_państwowyorgan rentowy

Przepisy (12)

Główne

u.z.e.f.p. art. 13b § 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Kryterium 'służby na rzecz totalitarnego państwa' powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

u.z.e.f.p. art. 15c § 1-3

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Przepisy dotyczące przeliczenia (obniżenia) wskaźnika podstawy wymiaru policyjnej emerytury za okres służby na rzecz państwa totalitarnego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 387 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 16

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 231

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego. • Skarżący nie wykazał potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. • Brak uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących służby na rzecz państwa totalitarnego. • Zarzuty naruszenia prawa procesowego. • Twierdzenie o odmiennej wykładni przepisów przez Sąd Apelacyjny niż wynikająca z uchwały SN III UZP 1/20.

Godne uwagi sformułowania

sąd ubezpieczeń społecznych nie jest związany, w przeciwieństwie organu rentowego, treścią informacji z IPN o służbie na rzecz totalitarnego państwa • Do wyłącznej kompetencji Sądu należy ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa do emerytury policyjnej i jej wysokości oraz odpowiedniej kwalifikacji prawnej (subsumcji) ustalonych faktów • kryterium „służby na rzecz totalitarnego państwa” powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka • powoływanie się na zasadę praw nabytych, które w istocie rzeczy zmierza do utrzymania przywilejów (...) nabytych niesłusznie, niegodnie lub niegodziwie (...) nie stanowi prawnej (...) podstawy do kontestowania zgodnej z Konstytucją (...) legalności zmian ustawodawczych zmierzających do zrównoważenia uprawnień

Skład orzekający

Romuald Dalewski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja kryteriów oceny służby na rzecz państwa totalitarnego przy ustalaniu emerytur policyjnych oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kategorii emerytur policyjnych i oceny służby w okresie PRL. Wymogi formalne skargi kasacyjnej są ogólne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu oceny służby w organach bezpieczeństwa PRL i jej wpływu na emerytury, a także procedury kasacyjnej przed Sądem Najwyższym.

Czy służba w SB oznacza niższe emerytury? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst