Orzeczenie · 2026-06-02

III SA/Gd 709/25Oddalenie sprzeciwu kształcenie specjalne udział rodzicow

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Miejsce
Gdańsk
Data
2026-06-02
NSAAdministracyjneWysokawsa
oświatakształcenie specjalneprawo oświatowepostępowanie administracyjneprawo rodzicielskieudział stronzasada dwuinstancyjnościdecyzja kasacyjnazespół orzekającyporadnia psychologiczno-pedagogiczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał sprzeciw N. S. od decyzji Pomorskiego Kuratora Oświaty, która uchyliła orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dla syna skarżącej i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia Zespołowi Orzekającemu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Słupsku. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz wadliwe zastosowanie art. 138 k.p.a. przez organ odwoławczy. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji kasacyjnej, skupił się na ocenie, czy istniały przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Stwierdzono, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, nie zapewniając czynnego udziału ojcu dziecka, P. Ż., w postępowaniu, mimo że jego władza rodzicielska została jedynie ograniczona, a nie pozbawiona, co dawało mu legitymację do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka, w tym edukacji. Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że brak należytej staranności w wyjaśnieniu okoliczności i zapewnieniu udziału rodziców w postępowaniu miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd podkreślił, że w takiej sytuacji organ odwoławczy nie może rozstrzygać merytorycznie, aby nie naruszyć zasady dwuinstancyjności postępowania, gwarantowanej przez art. 15 k.p.a. i art. 78 Konstytucji RP. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. było zatem uzasadnione, a sąd nie dopatrzył się uchybień w zaskarżonej decyzji kasacyjnej. W konsekwencji, sprzeciw został oddalony.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w sprawach, gdzie organ pierwszej instancji naruszył zasadę czynnego udziału stron, a organ odwoławczy nie może rozstrzygnąć merytorycznie z uwagi na zasadę dwuinstancyjności. Interpretacja praw rodziców do udziału w postępowaniach dotyczących ich dzieci.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego trybu postępowania w przedmiocie sprzeciwu od decyzji kasacyjnej w sądzie administracyjnym.

Zagadnienia prawne (2)

Czy organ odwoławczy zasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a. uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, gdy organ pierwszej instancji nie zapewnił czynnego udziału wszystkim stronom postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy zasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji (brak zapewnienia czynnego udziału rodzica) miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a organ odwoławczy nie mógł rozstrzygnąć sprawy merytorycznie bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny ocenił, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji nie zapewnił czynnego udziału ojcu dziecka w postępowaniu, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy nie mógł rozstrzygnąć sprawy merytorycznie, aby nie naruszyć zasady dwuinstancyjności.

Czy oboje rodzice, nawet przy ograniczonej władzy rodzicielskiej jednego z nich, mają legitymację do czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka i kwestionowania wydanych orzeczeń?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, oboje rodzice, o ile nie zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, posiadają legitymację do czynnego udziału w postępowaniu i kwestionowania orzeczeń, zwłaszcza gdy dotyczą one istotnych spraw dziecka, takich jak wybór kierunku nauki.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, oboje rodzice mają prawo do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka. Ograniczenie władzy rodzicielskiej nie pozbawia tego prawa, a decyzja o potrzebie kształcenia specjalnego jest istotną sprawą dziecka. Dlatego oboje rodzice są stronami postępowania i muszą mieć zapewniony czynny udział.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono sprzeciw od decyzji Pomorskiego Kuratora Oświaty, która uchyliła orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

p.p.s.a. art. 64a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

p.p.s.a. art. 151a § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Dz.U. 2017 poz 1743 § § 9 ust. 5

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych

Przewodniczący zespołu, na prośbę wnioskodawcy nieuczestniczącego w posiedzeniu, informuje o przebiegu posiedzenia i rozstrzygnięciu.

Dz.U. 2017 poz 1743 § § 5 ust. 1

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych

Zespoły wydają orzeczenia i opinie na pisemny wniosek rodzica dziecka lub ucznia lub na pisemny wniosek pełnoletniego ucznia.

k.r.o. art. 93 § § 1

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom i każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.

k.r.o. art. 97 § § 1-2

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy

O istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

k.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji obowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla wyniku sprawy okoliczności.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji obowiązany jest do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.

p.p.s.a. art. 64b § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

p.p.s.a. art. 64d § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie 30 dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji.

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy zasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a. z uwagi na naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji (brak zapewnienia czynnego udziału rodzica), co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. • Organ odwoławczy nie mógł rozstrzygnąć sprawy merytorycznie, aby nie naruszyć zasady dwuinstancyjności.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące wadliwego zastosowania art. 138 k.p.a. i naruszenia przepisów k.p.a. przez organ odwoławczy nie zostały uwzględnione.

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie 30 dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji. • zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający • organ odwoławczy nie był bowiem uprawniony, wbrew stanowisku reprezentowanemu w sprzeciwie do wydania decyzji orzekającej ad meriti. • naczelna zasada postępowania administracyjnego, a mianowicie zasada dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a).

Skład orzekający

Jolanta Sudoł

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w sprawach, gdzie organ pierwszej instancji naruszył zasadę czynnego udziału stron, a organ odwoławczy nie może rozstrzygnąć merytorycznie z uwagi na zasadę dwuinstancyjności. Interpretacja praw rodziców do udziału w postępowaniach dotyczących ich dzieci."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania w przedmiocie sprzeciwu od decyzji kasacyjnej w sądzie administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności zasady dwuinstancyjności i prawa rodziców do udziału w postępowaniu dotyczącym ich dzieci. Jest to istotne dla prawników procesualistów i specjalistów prawa oświatowego.

Kiedy sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie? Kluczowa rola zasady dwuinstancyjności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst