III PK 131/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń pracownika (M. K.) wobec pracodawcy (K. N.) o zapłatę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe oraz ryczałtów za noclegi. Sąd Rejonowy zasądził znaczną część dochodzonych kwot, a Sąd Okręgowy częściowo zmienił wyrok, uwzględniając dodatkowo roszczenie o ryczałty za noclegi. Pozwany pracodawca wniósł skargę kasacyjną, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 214 § 1 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c.) przez pozbawienie go możności obrony praw, a także zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące wykładni przepisów o ryczałtach za noclegi. Sąd Najwyższy skupił się na zarzucie nieważności postępowania. Stwierdził, że Sąd Okręgowy naruszył art. 214 § 1 k.p.c., oddalając wniosek o odroczenie rozprawy apelacyjnej po zarządzonej przerwie, mimo że pełnomocnik pozwanego miał wcześniej zaplanowane inne obowiązki zawodowe, które uniemożliwiły mu dalszy udział w rozprawie. Nieodroczenie rozprawy i dopuszczenie dowodu z ustnych wyjaśnień biegłego bez obecności pełnomocnika pozwanego zostało uznane za pozbawienie strony możności obrony jej praw, co skutkuje nieważnością postępowania apelacyjnego. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność postępowania w przypadku naruszenia prawa do obrony, zasady dotyczące odraczania rozpraw, interpretacja przepisów o czasie pracy kierowców i ryczałtach za noclegi.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (przerwa w rozprawie apelacyjnej i nieobecność pełnomocnika) oraz kwestii związanych z czasem pracy kierowców.
Zagadnienia prawne (2)
Czy naruszenie przepisów postępowania, polegające na nieodroczeniu rozprawy apelacyjnej mimo usprawiedliwionej nieobecności pełnomocnika strony, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie art. 214 § 1 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy apelacyjnej, gdy nieobecność strony była usprawiedliwiona, a sąd dopuścił dowód z ustnych wyjaśnień biegłego, stanowi pozbawienie strony możności obrony jej praw i skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że prawo strony do udziału w rozprawie obejmuje prawo do osobistego podejmowania czynności procesowych, zwłaszcza gdy sąd odwoławczy prowadzi postępowanie dowodowe z urzędu. Oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy w sytuacji, gdy pełnomocnik strony miał wcześniej zaplanowane inne obowiązki zawodowe, które uniemożliwiły mu udział w rozprawie po jej przerwie, a następnie dopuszczenie nieplanowanego dowodu z ustnych wyjaśnień biegłego, stanowi naruszenie zasad postępowania i pozbawienie strony możności obrony jej praw.
Czy kierowcy przysługuje ryczałt za nocleg, jeśli nie poniósł on faktycznych kosztów noclegu, a jedynie spał w kabinie pojazdu?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ponieważ uchylił wyrok z powodu nieważności postępowania apelacyjnego. Jednakże, analizując zarzuty kasacyjne, wskazał na potrzebę prawidłowej wykładni przepisów rozporządzeń dotyczących ryczałtów za noclegi, w tym uchwały SN II PZP 1/14, która stwierdza, że zapewnienie miejsca do spania w kabinie nie jest równoznaczne z zapewnieniem bezpłatnego noclegu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odniósł się do zarzutów naruszenia prawa materialnego dotyczących ryczałtów za noclegi, wskazując na potrzebę prawidłowej interpretacji przepisów rozporządzeń. Podkreślił, że ryczałt za nocleg ma charakter kompensacyjny i jego wymagalność nie jest uwarunkowana jedynie zapewnieniem miejsca do spania. Wskazał na uchwałę Sądu Najwyższego II PZP 1/14, zgodnie z którą nocleg w kabinie samochodu nie jest równoznaczny z zapewnieniem bezpłatnego noclegu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| K. N. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona obrony swych praw.
k.p.c. art. 214 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozprawa ulega obligatoryjnemu odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu przed sądem drugiej instancji przepis art. 379 mają zastosowanie również wtedy, gdy nieważność z przyczyn tam wskazanych nastąpiła na skutek orzeczenia sądu pierwszej instancji.
Pomocnicze
k.p. art. 151 § § 1
Kodeks pracy
Praca wykonywana ponad obowiązujące normy czasu pracy oraz praca wykonywana w niedziele i święta stanowi pracę w godzinach nadliczbowych.
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
Do czasu pracy kierowców stosuje się przepisy Kodeksu pracy, z uwzględnieniem przepisów ustawy.
k.p. art. 77 § 5
Kodeks pracy
Pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy pracownika, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenia i zarządzenia powinny być wydawane na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie i na tej podstawie powinny być szczegółowo jej przepisy wykonywane.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Nie można czynić ze swego podmiotowego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie strony nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie podlega ochronie.
Dz. U. Nr 236, poz. 1991 ze zm. art. 9 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju
Zapewnienie pracownikowi - kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu.
Dz. U. z 2013 r., poz. 167 ze zm. art. 16 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej
Za nocleg podczas podróży zagranicznej pracownikowi przysługuje zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem, w granicach limitu określonego w poszczególnych państwach w załączniku do rozporządzenia. W razie niezłożenia rachunku za nocleg, pracownikowi przysługuje ryczałt w wysokości 25% limitu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 214 § 1 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. przez pozbawienie pozwanego możności obrony swych praw, wskutek nieodroczenia rozprawy apelacyjnej, pomimo wniosku pełnomocnika pozwanego o takie odroczenie oraz niezawinionej i znanej sądowi przyczyny nieobecności pełnomocnika na przerwanej rozprawie.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów dotyczących ryczałtów za noclegi (choć nie zostały merytorycznie ocenione z powodu uchylenia wyroku).
Godne uwagi sformułowania
pozbawienie strony możności obrony swych praw • nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć • nie można czynić ze swego podmiotowego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego • zapewnienie kierowcy odpowiedniego miejsca do spania w kabinie samochodu nie jest równoważne z zapewnieniem bezpłatnego noclegu
Skład orzekający
Jolanta Strusińska-Żukowska
przewodniczący, sprawozdawca
Dawid Miąsik
członek
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność postępowania w przypadku naruszenia prawa do obrony, zasady dotyczące odraczania rozpraw, interpretacja przepisów o czasie pracy kierowców i ryczałtach za noclegi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (przerwa w rozprawie apelacyjnej i nieobecność pełnomocnika) oraz kwestii związanych z czasem pracy kierowców.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia praktyki prawniczej zagadnienia nieważności postępowania z powodu naruszenia prawa do obrony, co jest kluczowe dla każdego prawnika procesowego. Dodatkowo porusza kwestie związane z czasem pracy kierowców.
“Nieważność postępowania: Kiedy przerwa w rozprawie może zniweczyć całe postępowanie?”
Dane finansowe
wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych: 16 247,9 PLN
ryczałty za noclegi: 62 765,15 PLN
dodatkowe ryczałty za noclegi: 5732,4 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.