Orzeczenie · 2026-07-21

III OSK 755/26Odmowa renty w drodze wyjątku brak szczególnych okoliczności 29

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-07-21

NSAUbezpieczenia społeczneŚredniansa

renta z tytułu niezdolności do pracyniezdolność do pracydroga wyjątkuszczególne okolicznościubezpieczenie społecznestaż ubezpieczeniowyniepełnosprawnośćZUSskarga kasacyjna

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., a także naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zarzucając jego zawężającą wykładnię. NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, w tym historię zatrudnienia i stan zdrowia skarżącego, a także prawidłowo zinterpretował przepis art. 83 ust. 1 ustawy, uznając, że przesłanka "szczególnych okoliczności" nie została spełniona. Sąd podkreślił, że renta w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, a jej przyznanie wymaga wykazania, że niezdolność do pracy uniemożliwiała nabycie uprawnień w trybie zwykłym. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przesłanki "szczególnych okoliczności" w kontekście przyznawania renty w drodze wyjątku, zwłaszcza przy nieznacznym niedoborze stażu ubezpieczeniowego i czasowej niezdolności do pracy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji konkretnego przepisu, może być mniej przydatne w sprawach o innym charakterze.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przesłanka "szczególnych okoliczności" uzasadniająca przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku jest spełniona, gdy wnioskodawca nie nabył uprawnień w trybie zwykłym z powodu nieznacznego niedoboru wymaganego stażu ubezpieczeniowego, a jego niezdolność do pracy ma charakter czasowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przesłanka "szczególnych okoliczności" nie została spełniona, ponieważ niedobór stażu ubezpieczeniowego był znaczący, a czasowy charakter niezdolności do pracy nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia w przyszłości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że niedobór stażu ubezpieczeniowego (prawie 1 rok i 4 miesiące) nie był nieznaczny, a czasowy charakter niezdolności do pracy nie wyklucza perspektyw na skompletowanie warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Renta w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym przyznawanym wyłącznie według potrzeb.

Czy naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, uzasadnienie wyroku Sądu I instancji spełnia wymogi formalne, a Sąd prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby wpłynąć na wynik sprawy.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do kontroli instancyjnej, a zarzuty dotyczące zebrania materiału dowodowego i oceny dowodów przez Sąd I instancji nie znalazły potwierdzenia. Sąd prawidłowo ocenił, że materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia relewantnych okoliczności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (12)

Główne

u.e.r. FUS art. 83 § ust. 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis ten dotyczy przyznawania renty w drodze wyjątku, wymaga spełnienia przesłanki "szczególnych okoliczności" i ma charakter uznaniowy, jednakże uznaniowość nie oznacza całkowitej swobody organu. Świadczenie to może być przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych, ale nie jest świadczeniem socjalnym.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 141 § § 4