III OSK 6371/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie od wyroku WSA w Rzeszowie, który uchylił decyzję organu odmawiającą wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop policjantowi A.D. Sąd I instancji uznał, że organy Policji błędnie zinterpretowały art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, naruszając tym samym normę prawną zrekonstruowaną na podstawie tych przepisów. Skarżący organ zarzucił Sądowi I instancji błędną wykładnię prawa materialnego, kwestionując przyjęcie, że zrekonstruowana norma prawna pozwala na ustalenie stawki procentowej ekwiwalentu oraz brak uwzględnienia, że stan prawny obligowałby do odmowy przyznania świadczenia ze względu na datę zwolnienia ze służby. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zważył, że kluczowa jest interpretacja skutków prawnych wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15). Sąd podkreślił, że część art. 115a ustawy o Policji została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy orzekania. NSA podzielił prokonstytucyjną wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w związku z art. 115a ustawy o Policji, wskazując, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. należy ustalać na zasadach obowiązujących przed tą datą, ale z uwzględnieniem wyroku TK. Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, która uniemożliwia zastosowanie zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu wobec funkcjonariuszy ubiegających się o ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r., jest nieprawidłowa. Przyjęcie takiej wykładni przez organ oznaczałoby ograniczenie zakresu zastosowania wyroku Trybunału, co narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK. NSA stwierdził, że wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed tą datą, co implikuje obowiązek obliczenia go według zasad ukształtowanych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Prawidłowe jest posłużenie się współczynnikiem ekwiwalentu wynoszącym 1/21, co realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej i jest zgodne z art. 66 ust. 2 i art. 81 Konstytucji RP. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zasady ustalania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla służb mundurowych, skutki prawne orzeczeń TK.
Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów i ekwiwalentu za urlop, ale zasady interpretacji przepisów przejściowych i skutków orzeczeń TK mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Jak należy interpretować przepisy przejściowe (art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej) dotyczące wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop policjanta w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego eliminującego z obrotu prawnego część art. 115a ustawy o Policji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy przyjąć prokonstytucyjną wykładnię przepisów przejściowych, która pozwala na stosowanie zasad obliczania ekwiwalentu zgodnych z Konstytucją RP, nawet za okres przed datą publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalna wykładnia przepisów przejściowych, która uniemożliwia zastosowanie zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu za okres przed datą publikacji wyroku TK, jest nieprawidłowa. Ograniczenie zakresu zastosowania wyroku TK narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK. Ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. należy ustalać na zasadach obowiązujących przed tą datą, ale z uwzględnieniem wyroku TK, co oznacza zastosowanie współczynnika 1/21.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego eliminujący z obrotu prawnego część przepisu (np. współczynnik 1/30) ma skutek retroaktywny i wyłącza stosowanie 'zwykłych' norm intertemporalnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutek wyłączający stosowanie 'zwykłych' norm intertemporalnych, jeśli próbuje się nimi ograniczyć zakres zastosowania wyroku TK lub przywrócić normę uznaną za niekonstytucyjną.
Uzasadnienie
Derogacja trybunalska, umocowana w Konstytucji RP, wyłącza ogólny reżim intertemporalny obejmujący zmiany przepisów dokonywane przez prawodawcę. Do jej przełamania nie wystarczy zwykła regulacja ustawowa. Stosowanie przepisów przejściowych powinno uwzględniać skutki wyroku Trybunału, a próba ograniczenia jego zakresu prowadzi do wtórnej niekonstytucyjności.
Przepisy (12)
Główne
u.o. Policji art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Przepis dotyczący ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Część przepisu w brzmieniu uwzględniającym współczynnik 1/30 została wyeliminowana z obrotu prawnego na mocy wyroku TK K 7/15. Nowe brzmienie (1/21) stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. oraz do policjantów zwolnionych po tej dacie. Ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach obowiązujących przed tą datą, ale z uwzględnieniem wyroku TK.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
ustawa nowelizująca art. 9 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw
Przepis o charakterze intertemporalnym regulujący zasady stosowania znowelizowanego art. 115a ustawy o Policji. Sąd przyjął prokonstytucyjną wykładnię, która pozwala na stosowanie zasad obliczania ekwiwalentu zgodnych z Konstytucją RP, nawet za okres przed datą publikacji wyroku TK.
u.o. Policji art. 33 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
u.o. Policji art. 114 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Enumeratywnie wyliczone przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
p.p.s.a. art. 193 § zd. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału o niezgodności z Konstytucją RP aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia. Stosowanie wyroku TK jedynie na przyszłość, z wyłączeniem skutku retroaktywnego, narusza ten przepis.
Konstytucja RP art. 66 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz prawo do wypoczynku.
Konstytucja RP art. 81
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy jest obowiązany dbać o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie.
k.p.a. art. 145a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Nadzywczajny tryb wznowienia postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prokonstytucyjna wykładnia przepisów przejściowych, która pozwala na stosowanie zasad obliczania ekwiwalentu zgodnych z Konstytucją RP, nawet za okres przed datą publikacji wyroku TK. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego eliminujący z obrotu prawnego część przepisu ma skutek wyłączający stosowanie 'zwykłych' norm intertemporalnych, jeśli próbuje się nimi ograniczyć zakres zastosowania wyroku TK.
Odrzucone argumenty
Zarzut błędnej wykładni art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu ustalonym przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 7/15, przez przyjęcie, że zrekonstruowana norma prawna była przepisem prawa materialnego pozwalającym na ustalenie stawki procentowej ekwiwalentu. • Zarzut błędnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, przez brak uwzględnienia, że stan prawny obligowałby organ do odmowy przyznania żądanego świadczenia (z punktu widzenia współczynnika ekwiwalentu 1/21) ze względu na datę zwolnienia ze służby.
Godne uwagi sformułowania
niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzekania w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału czy też zaistniałego po tej dacie. • zabieg taki implicite prowadzi do wtórnej niekonstytucyjności, czyli powtarzania przez ustawodawcę rozwiązań normatywnych (zakresu normowania) już raz uznanych za niekonstytucyjne. • Wyrok Trybunału pełni funkcję prejudykatu dla składu orzekającego, który związany jest nie tylko sentencją rozstrzygnięcia, lecz także jego uzasadnieniem. • Derogacja trybunalska, znajdująca swoje umocowane w Konstytucji RP, wyłącza ogólny reżim intertemporalny obejmujący zmiany przepisów dokonywane przez prawodawcę.
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Kobak
członek
Rafał Stasikowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zasady ustalania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla służb mundurowych, skutki prawne orzeczeń TK."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów i ekwiwalentu za urlop, ale zasady interpretacji przepisów przejściowych i skutków orzeczeń TK mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów przejściowych w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, co ma znaczenie dla wielu funkcjonariuszy służb mundurowych i pokazuje, jak sądy stosują prawo w zgodzie z Konstytucją.
“Jak wyrok TK zmienia zasady wypłaty ekwiwalentu za urlop policjanta?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.