III OSK 615/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu. Sprawa dotyczyła postępowania w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Skarżący złożył wniosek do Wójta Gminy Limanowa o wykonanie przepustu melioracyjnego, który miał odprowadzać wodę z jego działki. Po przeprowadzeniu wizji lokalnej i zebraniu dokumentacji, Wójt odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego. Po uchyleniu tej decyzji przez SKO i ponownym rozpatrzeniu, organ gminy zawiesił postępowanie, uznając, że skarżący nie jest właścicielem ani posiadaczem samoistnym działki, na której nastąpiła szkoda. SKO utrzymało w mocy postanowienie o zawieszeniu, wskazując na toczące się przed sądem cywilnym postępowanie o ustanowienie służebności drogi koniecznej. WSA w Krakowie oddalił skargę skarżącego, uznając, że choć skarżący nie jest właścicielem nieruchomości, na której wystąpiła szkoda, to jednak posiadanie tymczasowego zabezpieczenia roszczenia o służebność drogi nie uprawnia go do inicjowania postępowania w sprawie szkód wodnych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że legitymację do wszczęcia postępowania w trybie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego posiada właściciel nieruchomości, samoistny posiadacz lub użytkownik wieczysty nieruchomości, na której wystąpiła szkoda. Sąd wskazał, że tymczasowe zabezpieczenie roszczenia o ustanowienie służebności gruntowej, uzyskane przez skarżącego, ma charakter procesowy i tymczasowy, nie dając mu takich samych uprawnień jak właścicielowi czy posiadaczowi samoistnemu. Zabezpieczenie to określa jedynie zakres korzystania z działki na czas trwania postępowania cywilnego i nie uprawnia do inicjowania postępowania administracyjnego w sprawie szkód wodnych. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu podmiotów uprawnionych do inicjowania postępowań w sprawach dotyczących zmian stosunków wodnych na gruncie, w szczególności w kontekście posiadania tymczasowego zabezpieczenia roszczenia o służebność.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie kluczowe jest rozróżnienie między prawem rzeczowym a tymczasowym zabezpieczeniem roszczenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podmiot, który uzyskał sądowe zabezpieczenie roszczenia o ustanowienie służebności gruntowej, posiada legitymację do inicjowania postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podmiot, który uzyskał jedynie tymczasowe zabezpieczenie roszczenia o ustanowienie służebności gruntowej, nie posiada legitymacji do inicjowania postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, gdyż nie jest właścicielem, samoistnym posiadaczem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na której wystąpiła szkoda.
Uzasadnienie
Legitymację do wszczęcia postępowania w trybie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego posiada właściciel, samoistny posiadacz lub użytkownik wieczysty nieruchomości, na której wystąpiła szkoda. Tymczasowe zabezpieczenie roszczenia ma charakter procesowy i tymczasowy, nie przyznaje takich samych praw jak prawo rzeczowe. Interes prawny skarżącego jest wyznaczony treścią postanowienia zabezpieczającego, które nie uprawnia do inicjowania postępowania o przywrócenie stanu wody na gruncie.
Czy posiadanie samoistne służebności jest prawem, które podlega badaniu przez organy administracji publicznej w ramach postępowania w przedmiocie przywrócenia stanu wody na gruncie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie samoistne służebności nie jest prawem, lecz stanem faktycznym, który nie podlega badaniu przez organy administracji publicznej w ramach postępowania prowadzonego w reżimie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.
Uzasadnienie
Posiadanie samoistne służebności jest stanem faktycznym, a nie prawem rzeczowym, które mogłoby stanowić podstawę do inicjowania postępowania administracyjnego w sprawie szkód wodnych.
Przepisy (17)
Główne
Prawo wodne art. 234 § ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 17 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 145 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 289 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 251
Kodeks cywilny
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.c. art. 730 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 7301 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 755 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Tymczasowe zabezpieczenie roszczenia o ustanowienie służebności gruntowej nie uprawnia do inicjowania postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie. • Posiadanie samoistne służebności jest stanem faktycznym, a nie prawem, które podlega badaniu przez organy administracji w tym trybie.
Odrzucone argumenty
Skarżący posiadał interes prawny do inicjowania postępowania w sprawie szkód wodnych ze względu na uzyskane zabezpieczenie roszczenia o służebność drogi. • Skarżący był posiadaczem w zakresie służebności odpowiadającej zabezpieczeniu ustanowionemu przez sąd.
Godne uwagi sformułowania
Udzielenie zabezpieczenia roszczenia ma charakter procesowy i tymczasowy. • Posiadanie samoistne służebności nie jest prawem, lecz stanem faktycznym, który nie podlega badaniu przez organy administracji publicznej w ramach postępowania prowadzonego w reżimie art. 234 ust. 3 prawa wodnego.
Skład orzekający
Maciej Kobak
sprawozdawca
Małgorzata Masternak - Kubiak
członek
Wojciech Jakimowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do inicjowania postępowań w sprawach dotyczących zmian stosunków wodnych na gruncie, w szczególności w kontekście posiadania tymczasowego zabezpieczenia roszczenia o służebność."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej, gdzie kluczowe jest rozróżnienie między prawem rzeczowym a tymczasowym zabezpieczeniem roszczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące legitymacji procesowej w postępowaniach administracyjnych dotyczących stosunków wodnych, co jest ważne dla praktyków prawa wodnego i administracyjnego.
“Tymczasowe zabezpieczenie drogi nie wystarczy do ochrony przed szkodami wodnymi – NSA wyjaśnia granice legitymacji procesowej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.