III OSK 4985/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który częściowo uwzględnił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. WSA zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosku z marca 2017 r. w terminie 14 dni, stwierdził rażące naruszenie prawa przez przewlekłość, przyznał skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia i oddalił skargę w pozostałym zakresie. Skarżący złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania poprzez rażąco zaniżoną kwotę zadośćuczynienia (1000 zł) oraz niepodjęcie czynności zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w kontekście wysokości tej kwoty. Domagał się przyznania 12 000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał jej zasadność. Sąd podkreślił, że przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny, represyjny i prewencyjny. W ocenie NSA, kwota 1000 zł przyznana przez WSA była rażąco niska i nie spełniała tych funkcji, zwłaszcza biorąc pod uwagę ponad czteroletni okres przewlekłości postępowania, który rozpoczął się po zebraniu przez organ materiału dowodowego. NSA uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej zadośćuczynienia i przyznał J.M. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w wysokości 10 000 zł, uznając ją za adekwatną do spełnienia funkcji kompensacyjnej dla strony oraz represyjno-prewencyjnej dla organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości zadośćuczynienia za przewlekłe postępowanie administracyjne, funkcje sumy pieniężnej przyznawanej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., odpowiedzialność organów za przewlekłość postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przewlekłości postępowania administracyjnego i ustalania wysokości zadośćuczynienia w ramach skargi kasacyjnej. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie nie występuje tak rażąca przewlekłość lub gdzie nie jest składana skarga kasacyjna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przyznana przez sąd administracyjny suma pieniężna zadośćuczynienia za przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego jest adekwatna do czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przyznana przez sąd pierwszej instancji kwota 1000 zł była rażąco zaniżona i nie spełniała funkcji kompensacyjnej, represyjnej ani prewencyjnej. Odpowiednią kwotą jest 10 000 zł.
Uzasadnienie
NSA uznał, że kwota 1000 zł przyznana przez WSA była niewystarczająca do zrekompensowania ponad czteroletniej przewlekłości postępowania, która rozpoczęła się po zebraniu materiału dowodowego. Podkreślono, że suma pieniężna ma funkcję kompensacyjną dla strony oraz represyjno-prewencyjną dla organu, a kwota 10 000 zł lepiej spełnia te cele.
Jaki jest charakter i cel sumy pieniężnej przyznawanej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Suma pieniężna ma charakter kompensacyjny (zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą z przewlekłości), represyjny (dyscyplinujący organ) i prewencyjny (zapobiegający przyszłym przewłokom).
Uzasadnienie
NSA wskazał, że suma pieniężna nie jest odszkodowaniem ani zadośćuczynieniem w rozumieniu prawa cywilnego, ale specyficznym środkiem mającym na celu zrekompensowanie stronie negatywnych skutków przewlekłości oraz zdyscyplinowanie organu. Jej wysokość powinna być ustalana z uwzględnieniem tych funkcji.
Czy organ administracji publicznej może usprawiedliwiać zwłokę w postępowaniu trudnościami obiektywnymi, takimi jak złożoność sprawy czy konieczność kwerendy akt?
Odpowiedź sądu
Nie, trudności obiektywne nie zwalniają organu z obowiązku działania wnikliwie i szybko, a strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań po stronie organu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że realizacja kompetencji organu jest jego obowiązkiem, a kwestie związane z trudnościami proceduralnymi czy brakiem zasobów nie usprawiedliwiają przewlekłości postępowania.
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania.
ustawa zaopatrzeniowa art. 8a § 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Podstawa wniosku skarżącego o wydanie decyzji.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 154 § 6
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa maksymalną wysokość grzywny, która stanowi punkt odniesienia dla ustalenia maksymalnej wysokości sumy pieniężnej.
p.p.s.a. art. 154 § 7
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa maksymalną wysokość grzywny, która stanowi punkt odniesienia dla ustalenia maksymalnej wysokości sumy pieniężnej.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi w pozostałym zakresie.
k.p.a. art. 7
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów w sposób wnikliwy i szybki.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie materiału dowodowego, czy strona nabyła prawa.
ustawa zaopatrzeniowa art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis, którego stosowania skarżący domagał się wyłączenia.
ustawa zaopatrzeniowa art. 22a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis, którego stosowania skarżący domagał się wyłączenia.
ustawa zaopatrzeniowa art. 24a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepis, którego stosowania skarżący domagał się wyłączenia.
Ustawa o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
Ustawa nadająca nowe brzmienie przepisom ustawy zaopatrzeniowej.
k.p.a. art. 35 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 36 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwota 1000 zł zadośćuczynienia przyznana przez WSA była rażąco zaniżona i nie spełniała funkcji kompensacyjnej, represyjnej i prewencyjnej. • Ponad czteroletni okres przewlekłości postępowania, zwłaszcza po zebraniu materiału dowodowego, uzasadnia przyznanie wyższej kwoty zadośćuczynienia. • Suma pieniężna powinna mieć charakter represyjno-prewencyjny wobec organu, mobilizujący do wydania decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Suma pieniężna ma znaczenie kompensacyjne. • Przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej. • Sama informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania. • Realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne. • Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. • Suma pieniężna powinna mieć też charakter represyjno-prewencyjny względem organu, mobilizujący do wydania decyzji.
Skład orzekający
Dariusz Chaciński
sprawozdawca
Małgorzata Masternak - Kubiak
członek
Olga Żurawska - Matusiak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia za przewlekłe postępowanie administracyjne, funkcje sumy pieniężnej przyznawanej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., odpowiedzialność organów za przewlekłość postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przewlekłości postępowania administracyjnego i ustalania wysokości zadośćuczynienia w ramach skargi kasacyjnej. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie nie występuje tak rażąca przewlekłość lub gdzie nie jest składana skarga kasacyjna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może znacząco zwiększyć kwotę zadośćuczynienia za przewlekłe postępowanie administracyjne, co jest istotne dla obywateli i prawników. Podkreśla wagę terminowości działań administracji.
“Sąd przyznał 10 000 zł zadośćuczynienia za przewlekłe postępowanie – ponad dziesięciokrotnie więcej niż sąd niższej instancji!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.