III OSK 2388/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga kasacyjna Fundacji [...] od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę Fundacji na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza dotyczącej braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia "Punkt zbierania odpadów". Fundacja argumentowała, że decyzja była wadliwa m.in. ze względu na błędne usytuowanie przedsięwzięcia i niekompletną podstawę prawną. Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że Fundacja nie wykazała związku między swoimi celami statutowymi a przedmiotem sprawy, a także nie brała udziału w pierwotnym postępowaniu. WSA podtrzymał to stanowisko, wskazując, że organizacja społeczna nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania nieważnościowego, jeśli nie brała udziału w postępowaniu zwykłym. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, nie są uzasadnione, ponieważ sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 i 120 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu legitymacji procesowej organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych, w tym w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku udziału organizacji w postępowaniu pierwotnym i związku jej celów statutowych z przedmiotem sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organizacja społeczna, która nie brała udziału w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją administracyjną, posiada legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organizacja społeczna nie posiada legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli nie brała udziału w postępowaniu zwykłym, chyba że zachodzą szczególne okoliczności wskazane w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie nieważnościowe dotyczy tego samego stosunku materialnoprawnego co postępowanie zwykłe, a krąg stron jest zasadniczo taki sam. Brak udziału w postępowaniu zwykłym pozbawia organizację legitymacji do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego, nawet jeśli jej cele statutowe są związane z przedmiotem sprawy.
Czy rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym, zamiast na rozprawie, stanowi naruszenie przepisów postępowania, jeśli nie było ku temu podstaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 i 120 p.p.s.a., nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, nawet jeśli strony wnioskowały o rozprawę.
Uzasadnienie
Sąd NSA stwierdził, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym jest dopuszczalne w przypadku zaskarżenia postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie lub które kończy postępowanie. Jest to wyjątek od zasady jawności, zgodny z Konstytucją, a decyzja o rozpoznaniu sprawy w tym trybie należy do wyłącznej kompetencji sądu.
Czy cele statutowe organizacji społecznej muszą być bezpośrednio zbieżne z przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, aby organizacja uzyskała legitymację do żądania jego wszczęcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, cele statutowe organizacji społecznej muszą być zbieżne z przedmiotem postępowania, aby organizacja mogła uzyskać legitymację do żądania jego wszczęcia na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd potwierdził stanowisko organów administracji, że między celami statutowymi Fundacji (ochrona środowiska, racjonalne gospodarowanie wodą) a przedmiotem kwestionowanej decyzji (odstąpienie od oceny oddziaływania na środowisko dla punktu zbierania odpadów) nie było wystarczającego związku prawnego, aby uzasadnić dopuszczenie organizacji do postępowania.
Przepisy (30)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.o.ś. art. 3 § 15
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
k.p.a. art. 31 § 1-3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.o.ś. art. 3 § 39
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
rozp. o opłatach adwokackich art. 14 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
rozp. o opłatach adwokackich art. 14 § 2b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
p.p.s.a. art. 90 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 122
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym jest zgodne z przepisami p.p.s.a. (art. 119, 120). • Organ i Sąd I instancji prawidłowo uznały brak legitymacji procesowej Fundacji do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 90 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy nie na rozprawie. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. oraz 151 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową kontrolę działalności organu. • Pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu. • Niewłaściwe zastosowanie art. 15zzs4 ustawy COVID-19.
Godne uwagi sformułowania
brak jest racjonalnych podstaw by twierdzić, że organizacje społeczne powinny mieć większe uprawnienia procesowe już po wydaniu decyzji w sprawie (np. w postępowaniu nieważnościowym), niż w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie. • zasadniczo krąg osób będącymi stronami w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym pokrywa się z kręgiem osób będących stronami w postępowaniu w trybie nadzwyczajnym. • zasadą jest jawność postępowania, zaś rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest możliwe tylko wówczas, gdy stanowi tak przepis szczególny. • pojęcie "jawności postępowania sądowego" oznacza jawność dla publiczności, jak również jawność dla stron (uczestników) postępowania w dopuszczeniu do udziału w czynnościach procesowych.
Skład orzekający
Teresa Zyglewska
przewodniczący
Jerzy Stelmasiak
sędzia
Sławomir Pauter
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu legitymacji procesowej organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych, w tym w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku udziału organizacji w postępowaniu pierwotnym i związku jej celów statutowych z przedmiotem sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia legitymacji procesowej organizacji pozarządowych w postępowaniach administracyjnych, co jest istotne dla wielu podmiotów. Interpretacja przepisów k.p.a. i p.p.s.a. ma praktyczne znaczenie.
“Czy organizacja ekologiczna może kwestionować decyzje środowiskowe, jeśli nie brała udziału w pierwotnym postępowaniu?”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.