III KK 605/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez obrońcę A. B., podejrzanego o popełnienie czynu z art. 190a § 1 k.k. (stalking). Postępowanie karne zostało umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. z uwagi na stwierdzoną chorobę psychiczną podejrzanego, która zniosła mu zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Jednocześnie orzeczono wobec niego środek zabezpieczający w postaci pobytu w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym (art. 93a § 1 pkt 4 k.k.). Sąd Okręgowy w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie sądu rejonowego. Obrońca złożył kasację, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 201 i 202 § 5 k.p.k., wskazując na niepełność opinii sądowo-psychiatrycznej w zakresie uzasadnienia ustaleń dotyczących stopnia społecznej szkodliwości czynu i wysokiego prawdopodobieństwa popełnienia kolejnego czynu zabronionego. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że kasacja może być wniesiona jedynie z powodu uchybień o charakterze bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innego rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a nie służy do ponownej kontroli instancyjnej. Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzuty obrońcy stanowiły powtórzenie argumentacji z zażalenia i nie wykazały, aby sąd odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa przy kontroli instancyjnej. Sąd Najwyższy odniósł się również do kwestii podniesionej w uzasadnieniu kasacji, dotyczącej niejasności opinii w zakresie zniesionej zdolności rozpoznania znaczenia czynu, wskazując, że sąd odwoławczy prawidłowo ocenił, iż zaburzenia psychiczne podejrzanego warunkowały popełnienie czynu i zniosły mu zdolność rozumienia jego znaczenia, co potwierdziły ustne opinie uzupełniające. W konsekwencji kasację oddalono, a A. B. obciążono kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do zakresu kontroli kasacyjnej, roli opinii biegłych w postępowaniu karnym oraz oceny przesłanek stosowania środków zabezpieczających.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z umorzeniem postępowania i zastosowaniem środka zabezpieczającego z powodu choroby psychicznej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy opinia sądowo-psychiatryczna jest wystarczająco uzasadniona w zakresie oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu prognozowanego i prawdopodobieństwa popełnienia kolejnego czynu zabronionego, aby stanowić podstawę do zastosowania środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opinia sądowo-psychiatryczna, wraz z ustnymi opiniami uzupełniającymi, dostarczyła wystarczających informacji dla sądu do oceny przesłanek zastosowania środka zabezpieczającego, a ocena społecznej szkodliwości czynu jest kategorią prawną należącą do sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty obrońcy dotyczące niepełności opinii w zakresie oceny społecznej szkodliwości czynu nie wykazały rażącego naruszenia prawa przez sąd odwoławczy. Podkreślono, że opinia biegłych ma dostarczyć informacji specjalistycznych, a ostateczna ocena prawna, w tym stopnia społecznej szkodliwości, należy do sądu. Sąd odwoławczy prawidłowo ocenił, że zaburzenia psychiczne podejrzanego warunkowały popełnienie czynu i zniosły mu zdolność rozumienia jego znaczenia.
Czy kasacja może być podstawą do ponownej kontroli instancyjnej orzeczenia sądu odwoławczego w zakresie oceny dowodów i ustaleń faktycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kasacja nie służy do ponownej kontroli instancyjnej, a jedynie do badania zgodności z prawem orzeczenia sądu odwoławczego w granicach określonych przez przepisy k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że kasacja nie jest środkiem służącym do ponawiania kontroli instancyjnej dokonanej przez sąd odwoławczy. Zarzuty podnoszone w kasacji muszą dotyczyć uchybień sądu odwoławczego, a nie sądu pierwszej instancji, chyba że wykazano, iż uchybienie sądu pierwszej instancji przeniknęło do orzeczenia sądu odwoławczego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| K. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
Przepisy (17)
Główne
k.k. art. 190a § § 1
Kodeks karny
Dotyczy czynu uporczywego nękania (stalkingu).
k.k. art. 31 § § 1
Kodeks karny
Określa przesłanki wyłączenia lub ograniczenia poczytalności z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych.
k.k. art. 93a § § 1
Kodeks karny
Określa katalog środków zabezpieczających, w tym umieszczenie w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.
k.k. art. 93b § § 1
Kodeks karny
Określa przesłanki orzekania środków zabezpieczających, w tym wysokie prawdopodobieństwo popełnienia czynu zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości.
k.k. art. 93g § § 1
Kodeks karny
Dotyczy stosowania środków zabezpieczających w postaci pobytu w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa negatywne przesłanki procesowe, w tym brak społecznej szkodliwości czynu lub brak winy.
k.p.k. art. 201
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu zlecenia ponownego przesłuchania biegłego lub powołania innych biegłych, gdy opinia jest niepełna lub niejasna.
k.p.k. art. 202 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sytuacji, gdy opinia biegłego nie wyjaśnia wszystkich istotnych okoliczności.
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
Określa katalog orzeczeń podlegających zaskarżeniu w trybie kasacji.
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki dopuszczalności kasacji.
k.p.k. art. 535 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy trybu posiedzenia w przedmiocie kasacji.
Pomocnicze
k.p.k. art. 324 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wniosku prokuratora o umorzenie postępowania i zastosowanie środka zabezpieczającego.
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Określa obowiązek sądu odwoławczego do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w środku odwoławczym.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Określa wymogi uzasadnienia postanowienia sądu odwoławczego.
k.p.k. art. 632 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obciążenia kosztami postępowania.
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja nie służy do ponownej kontroli instancyjnej. • Zarzuty obrońcy nie wykazały rażącego naruszenia prawa przez sąd odwoławczy. • Opinia biegłych dostarcza informacji specjalistycznych, a ocena prawna należy do sądu. • Sąd odwoławczy prawidłowo ocenił kwestię zniesionej poczytalności i jej związku z chorobą psychiczną.
Odrzucone argumenty
Niepełność opinii sądowo-psychiatrycznej w zakresie oceny społecznej szkodliwości czynu prognozowanego. • Brak uzasadnienia przez biegłych wysokiego prawdopodobieństwa popełnienia kolejnego czynu zabronionego.
Godne uwagi sformułowania
Kasacja nie służy bowiem do ponawiania kontroli instancyjnej dokonanej przez sąd odwoławczy. • Owo „wykazanie” powinno nastąpić zarówno poprzez powołanie przepisów, które sąd odwoławczy naruszył dopuszczając do „przeniesienia” tego uchybienia do swojego orzeczenia, jak i poprzez stosowną argumentację. • Opinia sądowo-psychiatryczna ma dostarczać organowi procesowemu informacji i ocen specjalistycznych, które są relewantne z punktu widzenia przesłanek stosowania środków zabezpieczających – rozważanych następnie przez sąd orzekający na podstawie całokształtu okoliczności danej sprawy. • Ewaluacja stopnia społecznej szkodliwości czynu jest kategorią prawną, nie zaś medyczną, stąd też uzasadnienie ustaleń w tej sferze spoczywa na sądzie orzekającym.
Skład orzekający
Marek Motuk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do zakresu kontroli kasacyjnej, roli opinii biegłych w postępowaniu karnym oraz oceny przesłanek stosowania środków zabezpieczających."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z umorzeniem postępowania i zastosowaniem środka zabezpieczającego z powodu choroby psychicznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stosowania środków zabezpieczających w przypadkach umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Stalking i choroba psychiczna: kiedy umorzenie postępowania prowadzi do zamkniętego zakładu psychiatrycznego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.