III KK 343/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację obrońcy podejrzanego G. M., któremu umorzono postępowanie karne z powodu niepoczytalności i zastosowano środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w tej sprawie. Obrońca zarzucił m.in. rażące naruszenie przepisów k.p.k. dotyczących prawa do obrony, w tym art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 380 k.p.k. i art. 354 pkt 2 k.p.k., wskazując na nieprawidłowe procedowanie sądu pierwszej instancji, który nie zapewnił podejrzanemu możliwości udziału w posiedzeniu, mimo istnienia sprzecznych opinii biegłych co do jego zdolności do udziału w czynnościach procesowych. Sąd Najwyższy uznał, że naruszenie art. 354 § 2 k.p.k. w zakresie obowiązku zapewnienia udziału podejrzanego w posiedzeniu, gdy jego obecność jest obowiązkowa (chyba że opinia biegłych stanowi inaczej), stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia. Okoliczność ta, niedostrzeżona przez sąd odwoławczy, była wystarczająca do uwzględnienia kasacji. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, nakazując uwzględnienie przedstawionych uwag.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku zapewnienia udziału podejrzanego w posiedzeniu sądu w sprawach dotyczących środków zabezpieczających, zwłaszcza przy sprzecznych opiniach biegłych.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z niepoczytalnością i środkami zabezpieczającymi w postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy naruszenie prawa do obrony podejrzanego, polegające na niezapewnieniu mu udziału w posiedzeniu sądu, mimo sprzecznych opinii biegłych co do jego zdolności do udziału w czynnościach procesowych, stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie art. 354 § 2 k.p.k. w zakresie obowiązku zapewnienia udziału podejrzanego w posiedzeniu, gdy jego obecność jest obowiązkowa, stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia zgodnie z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że norma art. 354 pkt 2 k.p.k. przewiduje obowiązek udziału podejrzanego w posiedzeniu, chyba że opinia biegłych stanowi inaczej, a nawet wtedy sąd może uznać jego udział za konieczny. Procedowanie pod nieobecność podejrzanego, gdy jego obecność jest obowiązkowa, jest bezwzględną przyczyną odwoławczą. W niniejszej sprawie istniały sprzeczne opinie biegłych co do zdolności podejrzanego do udziału w czynnościach procesowych, co obligowało sąd do zapewnienia jego obecności lub wykazania, że było to niewskazane.
Czy sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał zarzuty zażalenia dotyczące braku przeprowadzenia dowodów (przesłuchania matki, konfrontacji biegłych, trzeciej opinii) oraz braku analizy proporcjonalności zastosowanego środka zabezpieczającego?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozpoznał tych zarzutów, ponieważ uznał za wystarczające stwierdzenie bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia związanej z naruszeniem prawa do obrony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że okoliczność naruszenia prawa do obrony (art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.) była wystarczająca do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., rozpoznanie pozostałych uchybień podniesionych w kasacji było przedwczesne na tym etapie postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. M. | osoba_fizyczna | podejrzany |
Przepisy (23)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 11 - rozpoznanie sprawy podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa (stosuje się odpowiednio do osoby, której prokurator zarzuca popełnienie czynu zabronionego w stanie niepoczytalności i wnosi o umorzenie postępowania oraz o zastosowanie wobec niej środków zabezpieczających).
k.p.k. art. 380
Kodeks postępowania karnego
Stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 41 k.p.k. do wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środków zabezpieczających.
k.p.k. art. 354
Kodeks postępowania karnego
pkt 2 zdanie drugie - wniosek kieruje się na rozprawę, chyba że popełnienie czynu zabronionego i niepoczytalność nie budzą wątpliwości, a prezes sądu uzna za celowe rozpoznanie sprawy na posiedzeniu z udziałem prokuratora, obrońcy i podejrzanego; podejrzany nie bierze udziału w posiedzeniu, jeżeli z opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane, chyba że sąd uzna jego udział za konieczny. Obecność podejrzanego na posiedzeniu jest obligatoryjna, o ile biegli nie zaopiniują, że byłoby to niewskazane.
Pomocnicze
k.k. art. 200 § 4
Kodeks karny
k.k. art. 31 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 217 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 12 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 424 § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 2 - wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.k. art. 94 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 98 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 93g
Kodeks karny
zasada proporcjonalności stosowania środków zabezpieczających.
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
obowiązek rozpoznania zarzutów zażalenia.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
obowiązek przeprowadzania dowodów.
k.p.k. art. 452 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 452 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 458
Kodeks postępowania karnego
stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem okręgowym.
k.w. art. 140
Kodeks wykroczeń
czyn nieobyczajny.
k.p.k. art. 139 § 1
Kodeks postępowania karnego
doręczenie w trybie zastępczym.
k.p.k. art. 133 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 133 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 436
Kodeks postępowania karnego
rozpoznanie zarzutów kasacji.
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 354 § 2 k.p.k. poprzez niezapewnienie podejrzanemu udziału w posiedzeniu, mimo istnienia sprzecznych opinii biegłych co do jego zdolności do udziału w czynnościach procesowych.
Godne uwagi sformułowania
bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia • prawo do obrony • udział podejrzanego w posiedzeniu jest obligatoryjny • rozpoznanie sprawy podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący
Jarosław Matras
członek
Marek Pietruszyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku zapewnienia udziału podejrzanego w posiedzeniu sądu w sprawach dotyczących środków zabezpieczających, zwłaszcza przy sprzecznych opiniach biegłych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z niepoczytalnością i środkami zabezpieczającymi w postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do obrony w kontekście zastosowania surowego środka zabezpieczającego, jakim jest umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym. Pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur, nawet w sprawach dotyczących osób z zaburzeniami psychicznymi.
“Sąd Najwyższy: Prawo do obrony nadrzędne nawet przy umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.