III FSK 641/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę spółki D. S.A. o wznowienie postępowania, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 4 stycznia 2023 r. (sygn. akt III FSK 1411/21). Skarżąca wniosła o wznowienie, argumentując nieważność postępowania z powodu uczestnictwa w składzie orzekającym osób nieuprawnionych, co miało wynikać z wątpliwości co do bezstronności sędziów NSA (Jacka Pruszyńskiego i Pawła Borszowskiego) w związku z trybem ich powołania przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w nowym porządku prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 281 P.p.s.a., postanowił odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Sąd podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny i wymaga ścisłej interpretacji przesłanek. Wskazał, że skarżąca spółka została zawiadomiona o składzie sądu orzekającego w sprawie III FSK 1411/21 w dniu 20 października 2022 r., co zgodnie z art. 5a § 4 Prawa o ustroju sądów administracyjnych dawało jej możliwość złożenia wniosku o wyłączenie sędziów w terminie tygodnia. Ponieważ skarżąca z tej możliwości nie skorzystała przed uprawomocnieniem się orzeczenia, sąd uznał, że nie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania z art. 271 pkt 1 P.p.s.a. W konsekwencji, skarga została odrzucona, a spółce zwrócono uiszczony wpis.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaWykładnia art. 271 pkt 1 p.p.s.a. w kontekście zarzutów dotyczących składu sądu i art. 5a p.u.s.a. w zakresie możliwości kwestionowania bezstronności i niezawisłości sędziów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarżący miał możliwość proceduralnego działania przed uprawomocnieniem się orzeczenia, ale z niej nie skorzystał.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego może być oparta na zarzucie nieważności postępowania z powodu uczestnictwa w składzie orzekającym osób nieuprawnionych, jeśli skarżący miał możliwość zgłoszenia wniosku o wyłączenie sędziego przed uprawomocnieniem się orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga o wznowienie postępowania nie może być oparta na takiej podstawie, jeśli skarżący, mając wiedzę o składzie sądu, nie skorzystał z możliwości złożenia wniosku o wyłączenie sędziego przed uprawomocnieniem się orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca spółka, zawiadomiona o składzie sądu, miała możliwość złożenia wniosku o wyłączenie sędziów na podstawie art. 5a P.u.s.a. przed uprawomocnieniem się orzeczenia. Brak skorzystania z tej możliwości wyklucza skuteczne powołanie się na art. 271 pkt 1 P.p.s.a. jako podstawę wznowienia postępowania.
Czy zarzut dotyczący trybu powołania sędziów NSA przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 271 pkt 1 P.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sam zarzut dotyczący trybu powołania sędziów, bez wykazania konkretnych okoliczności naruszających niezawisłość lub bezstronność sędziego w danej sprawie i bez skorzystania z dostępnych środków proceduralnych przed uprawomocnieniem się orzeczenia, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 5a P.u.s.a. wprowadził możliwość badania niezawisłości i bezstronności sędziego, ale wymaga to złożenia wniosku w określonym terminie od zawiadomienia o składzie sądu. Skoro skarżąca nie skorzystała z tej możliwości, nie można uznać, że postępowanie było nieważne z powodu nieuprawnionego składu.
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.
p.p.s.a. art. 271 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
p.p.s.a. art. 281
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie.
p.u.s.a. art. 5a § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności.
p.u.s.a. art. 5a § § 4
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Wniosek o wyłączenie sędziego składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia o składzie rozpoznającym sprawę.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 279
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga o wznowienie musi zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie.
p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o zwrocie wpisu.
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Przepisy dotyczące Krajowej Rady Sądownictwa, których tryb powołania sędziów był kwestionowany.
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Nowelizacja P.u.s.a. wprowadzająca art. 5a.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca miała możliwość złożenia wniosku o wyłączenie sędziego przed uprawomocnieniem się orzeczenia, co wyklucza podstawę z art. 271 pkt 1 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu uczestnictwa w składzie orzekającym osób nieuprawnionych, wynikająca z trybu powołania sędziów przez Neo-KRS.
Godne uwagi sformułowania
Skarga o wznowienie postępowania jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, a zatem przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach. • Przesłanki wznowieniowe muszą być interpretowane w sposób ścisły albowiem instytucja ta służy w praktyce obalaniu prawomocnych orzeczeń sądowych, co z kolei zakłóca pewność obrotu prawnego. • Uzyskując stosowną informację odnośnie do składu sądu - bo taka jest właśnie funkcja wymienionego zawiadomienia - strona nie była pozbawiona możliwości zainicjowania, poczynając od tej właśnie daty, równoległego postępowania, którego przedmiot miałoby stanowić zbadanie spełniania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów wyznaczonych do składu sądu rozpoznającego skargę kasacyjną.
Skład orzekający
Krzysztof Winiarski
przewodniczący
Bogusław Dauter
sprawozdawca
Krzysztof Przasnyski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 271 pkt 1 p.p.s.a. w kontekście zarzutów dotyczących składu sądu i art. 5a p.u.s.a. w zakresie możliwości kwestionowania bezstronności i niezawisłości sędziów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarżący miał możliwość proceduralnego działania przed uprawomocnieniem się orzeczenia, ale z niej nie skorzystał.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praworządności i niezależności sądownictwa, choć rozstrzygnięcie jest proceduralne. Pokazuje, jak ważne jest korzystanie z dostępnych środków prawnych w odpowiednim czasie.
“Czy wadliwe powołanie sędziego unieważnia wyrok? NSA wyjaśnia, kiedy można kwestionować skład sądu.”
Dane finansowe
WPS: 7945 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.