III FSK 641/24

III FSK 641/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter /sprawozdawca/
Krzysztof Przasnyski
Krzysztof Winiarski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
III FSK 1411/21 - Wyrok NSA z 2023-01-04
III SA/Wa 2354/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-04-16
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 270, art. 271 pkt 1, art. 281
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi D. S.A. z siedzibą w D. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1411/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej D. S.A. z siedzibą w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2354/18 w sprawie ze skargi D. S.A. z siedzibą w D. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 lipca 2018 r. nr BON.III.5220.402.2.2016.MH/KKA w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za maj 2015 r. postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2) zarządza zwrot ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego na rzecz D. S.A. z siedzibą w D. kwoty 7945 (słownie: siedem tysięcy dziewięćset czterdzieści pięć) złotych uiszczonej tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 stycznia 2023 r., III FSK 1411/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. S.A. z siedzibą w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2019 r., III SA/Wa 2354/18, w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 24 lipca 2018 r. w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za maj 2015 r.
Pismem z 24 maja 2024 r. skarżąca spółka wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 stycznia 2023 r., III FSK 1411/21. Jako podstawę wznowienia skarżąca wskazała art. 271 pkt 1 p.p.s.a. tj. ze względu na nieważność postępowania polegającą na tym, że w składzie orzekającym w sprawie III FSK 1411/21 uczestniczyły osoby nieuprawnione.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego i uchylenie wyroku NSA, uchylenie wyroku WSA w Warszawie z 16 kwietnia 2019 r., III SA/Wa 2354/18, oraz umorzenie postępowania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka nieważności postępowania wskazująca, że w składzie sądu uczestniczyły osoby nieuprawnione, gdyż skarżąca powzięła uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów NSA: Jacka Pruszyńskiego oraz Pawła Borszowskiego, wynikające z braku posiadania legitymacji formalnej do orzekania na stanowisku sędziego w NSA, wobec nieprawidłowego trybu powołania na urząd sędziego NSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), tzw. Neo-KRS. Okoliczność ta, również ze względu na uzasadnione wątpliwości co do niezależności i bezstronności sędziego, w ocenie skarżącej, stanowi przesłankę nieważności określoną w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. uzasadniającą wznowienie postępowania.
Pismem z 25 listopada 2024 r. skarżąca uzupełniła argumentację podniesioną w skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga o wznowienie postępowania sądowadministracyjnego podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Stosownie do art. 281 p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie.
Należy wskazać, że skarga o wznowienie musi zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, bo tak stanowi art. 279 ab initio p.p.s.a. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.p.s.a. samo przez się nie oznacza oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że wskazana podstawa w istocie nie zachodzi. Podobnie należy ocenić sytuację, gdy ocena akt sprawy prowadzi do przekonania, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia.
Wymaga przy tym zaznaczenia, że zgodnie z art. 270 p.p.s.a. wznowienie postępowania jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, a zatem przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, określanych mianem podstaw wznowieniowych. Skoro jest to instytucja nadzwyczajna, to w procesie badania dopuszczalności wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest możliwe stosowanie wykładni rozszerzającej. Przesłanki wznowieniowe muszą być interpretowane w sposób ścisły albowiem instytucja ta służy w praktyce obalaniu prawomocnych orzeczeń sądowych, co z kolei zakłóca pewność obrotu prawnego (por. np. postanowienie NSA z 16 listopada 2005 r., I OZ 299/05; postanowienie NSA z 2 lutego 2017 r., I GSK 1231/16).
Jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca wskazała art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Strona wskazała na okoliczność, że w składzie sądu uczestniczyły osoby nieuprawnione. Skarżąca wyjaśniła, że powzięła wątpliwości co do bezstronności sędziów NSA: Jacka Pruszyńskiego oraz Pawła Borszowskiego, wynikające z braku posiadania legitymacji formalnej do orzekania na stanowisku sędziego w NSA, wobec nieprawidłowego trybu powołania na urząd sędziego NSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Stosownie do art. 271 pkt 1 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Tymczasem, co jest bezsporne, skarżąca została z wyprzedzeniem zawiadomiona o składzie sądu wyznaczonego do rozpoznania sprawy III FSK 1411/21. Z akt sprawy, której wznowienia domaga się spółka wynika bowiem, że pełnomocnik skarżącej otrzymał zawiadomienie o terminie posiedzenia niejawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz informację o składzie orzekającym w sprawie w dniu 20 października 2022 r. Zawiadomienie to spełniło funkcję zawiadomienia, o którym stanowi art. 5a § 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm., dalej: "p.u.s.a"). Uzyskując stosowną informację odnośnie do składu sądu - bo taka jest właśnie funkcja wymienionego zawiadomienia - strona nie była pozbawiona możliwości zainicjowania, poczynając od tej właśnie daty, równoległego postępowania, którego przedmiot miałoby stanowić zbadanie spełniania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziów wyznaczonych do składu sądu rozpoznającego skargę kasacyjną, a więc innymi słowy, nie była pozbawiona możliwości złożenia wniosku, o którym stanowi art. 5a § 1 p.u.s.a. Z tej jednak możliwości nie skorzystała. Artykuł 5a p.u.s.a. został dodany do ustawy w wyniku nowelizacji p.u.s.a. dokonanej na mocy ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1259). Zgodnie z tym przepisem dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Stosownie do treści art. 5a § 4 p.u.s.a. wniosek taki składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Sąd przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie zawiadamia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a przy każdym kolejnym - jeżeli skład rozpoznający sprawę uległ zmianie.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2023 r., I FSK 842/23, w którym Sąd ten stwierdził, że jeżeli w zawiadomieniu o rozprawie poinformowano stronę, że w składzie rozpoznającym sprawę będzie uczestniczył określony sędzia, to strona miała możliwość wnieść wniosek o wyłączenie sędziego przed wydaniem wyroku i uznał, że nie zachodzi zatem podstawa do stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe na uwadze, skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Strona skarżąca przed uprawomocnieniem się orzeczenia miała możliwość domagać się wyłączenia. Skarżąca była uprawniona do złożenia wniosku, o którym stanowi art. 5a § 1 p.u.s.a., z czego jednak nie skorzystała. W konsekwencji uzasadnione było odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 281 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Krzysztof Winiarski sędzia del. WSA Krzysztof Przasnyski