III FSK 1158/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Sprawa dotyczyła obowiązku zapłaty za pobyt biologicznego ojca skarżącego w Domu Pomocy Społecznej. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego, w tym art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędne uznanie, że nie zachodzi przypadek szczególny uzasadniający odstąpienie od żądania zwrotu należności. Podnosił również naruszenia przepisów postępowania, w tym k.p.a. i u.p.e.a., wskazując na pominięcie jego trudnej sytuacji rodzinnej, historii relacji z ojcem (znęcanie się, porzucenie, zaległości alimentacyjne) oraz błędne uznanie go za osobę zobowiązaną do zapłaty. Skarżący argumentował również, że postępowanie egzekucyjne powinno zostać wstrzymane do czasu rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne ma charakter wykonawczy i nie służy weryfikacji merytorycznej ostatecznych decyzji administracyjnych. Wskazał, że zarzuty dotyczące zasadności nałożonego obowiązku, jego zakresu, czy też sytuacji rodzinnej skarżącego nie mogą być skutecznie podnoszone w postępowaniu egzekucyjnym. Podkreślono, że oczekiwanie na rozpatrzenie wniosku o ulgę (zwolnienie z opłaty) nie wpływa na wymagalność obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd uznał również, że zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej są chybione, gdyż niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia nie jest równoznaczne z naruszeniem tych zasad, a organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ograniczeń postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności niemożności kwestionowania ostatecznych decyzji administracyjnych i wpływu wniosków o ulgi na bieg egzekucji.
Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji opłat za pobyt w DPS, ale zasady są szersze dla egzekucji administracyjnej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w postępowaniu egzekucyjnym można kwestionować zasadność ostatecznej decyzji administracyjnej nakładającej obowiązek zapłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym i nie jest miejscem do weryfikacji merytorycznej ostatecznych decyzji administracyjnych.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że postępowanie egzekucyjne służy realizacji obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek. Weryfikacja decyzji ostatecznych jest niedopuszczalna w tym postępowaniu.
Czy złożenie wniosku o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS wpływa na wymagalność obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgłoszenie wniosku o ulgę (np. zwolnienie z opłaty) nie wpływa na bieg postępowania egzekucyjnego do czasu, gdy żądanie takie nie zostanie uwzględnione ostateczną decyzją.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że postępowanie w sprawie wniosku o ulgę, dopóki nie zakończy się ostateczną decyzją uwzględniającą żądanie, nie ma wpływu na wymagalność obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, który wynika z ostatecznej decyzji administracyjnej.
Czy trudna sytuacja rodzinna skarżącego (np. brak kontaktu z ojcem, historia znęcania się) może stanowić podstawę do kwestionowania obowiązku zapłaty za pobyt ojca w DPS w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wskazany charakter relacji skarżącego z ojcem nie może stanowić o zasadności zarzutu w sprawie z zakresu egzekucji świadczeń pieniężnych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzuty dotyczące relacji rodzinnych, porzucenia przez pensjonariusza rodziny czy zaległości alimentacyjnych nie mogą być skuteczne w postępowaniu egzekucyjnym, które koncentruje się na realizacji obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji.
Czy prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób zgodny z literalnym brzmieniem przepisów, ale w oderwaniu od ogólnych zasad słuszności i konstytucyjnych, narusza zaufanie do władzy publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia nie jest równoznaczne z naruszeniem obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie. Wymóg ten oznacza przede wszystkim praworządne i sprawiedliwe prowadzenie postępowania.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. nie następuje tylko dlatego, że organ wydał rozstrzygnięcie odmienne od oczekiwanego przez stronę. Kluczowe jest praworządne i sprawiedliwe prowadzenie postępowania, a nie spełnianie oczekiwań strony.
Przepisy (13)
Główne
u.p.s. art. 104 § 4
Ustawa o pomocy społecznej
Przepis ten pozwala na odstąpienie od żądania zwrotu należności w przypadkach szczególnie uzasadnionych, gdy stanowiłoby to nadmierne obciążenie lub niweczyło skutki udzielanej pomocy. Sąd uznał, że okoliczności faktyczne sprawy nie uzasadniały zastosowania tego przepisu w postępowaniu egzekucyjnym.
u.p.e.a. art. 33 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W szczególności pkt 3 (błąd co do zobowiązanego) i pkt 6 lit. c (brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn).
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej, z urzędem badając nieważność postępowania).
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna wyroku WSA oddalającego skargę.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
u.p.e.a. art. 2 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja tytułu wykonawczego.
u.p.e.a. art. 3 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja tytułu egzekucyjnego.
u.p.s. art. 64 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy wniosku o zwolnienie z opłaty za pobyt mieszkańca w DPS.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 104 ust. 4 u.p.s. poprzez błędne uznanie, że nie zachodzi przypadek szczególny. • Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięcie szczególnej sytuacji rodzinnej skarżącego. • Naruszenie art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że skarżący jest zobowiązany do zapłaty za pobyt ojca. • Naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu wymagalności zobowiązania pomimo złożenia wniosku o zwolnienie. • Naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego. • Naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do władzy publicznej.
Godne uwagi sformułowania
Weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest niedopuszczalna. • Postępowanie egzekucyjne jest bowiem postępowaniem wykonawczym względem postępowania rozpoznawczego, zmierzając do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. • W toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny w żadnym wypadku nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek. • Z tych samych względów chybiony jest zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. • Zgłoszenie przez Skarżącego wniosku o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności (zwolnienia z obowiązku jej uregulowania) nie ma wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego do czasu, kiedy żądanie takie nie zostanie uwzględnione. • O naruszeniu art. 8 § 1 k.p.a. [...] nie może stanowić podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę.
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący
Jacek Pruszyński
członek
Krzysztof Przasnyski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ograniczeń postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności niemożności kwestionowania ostatecznych decyzji administracyjnych i wpływu wniosków o ulgi na bieg egzekucji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji opłat za pobyt w DPS, ale zasady są szersze dla egzekucji administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat opłat za pobyt w DPS i trudnych relacji rodzinnych, jednocześnie jasno wyznaczając granice postępowania egzekucyjnego.
“Czy możesz odmówić zapłaty za pobyt rodzica w DPS, bo Cię skrzywdził? Sąd wyjaśnia granice egzekucji administracyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.