III CZP 5/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem uchwały Sądu Najwyższego było zagadnienie prawne, czy umowa darowizny udziału we współwłasności rzeczy ruchomej na rzecz współwłaściciela tej rzeczy powoduje przejście na obdarowanego uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy, w szczególności uprawnienia do odstąpienia od umowy sprzedaży w całości. Sprawa dotyczyła zakupu samochodu przez dwie osoby, z których jedna następnie darowała swój udział drugiemu. Samochód okazał się wadliwy, a kupujący odstąpił od umowy. Sąd Najwyższy, rozważając wcześniejsze, rozbieżne orzecznictwo, uznał, że w tej specyficznej sytuacji, gdy obdarowany jest jednocześnie jednym z pierwotnych kupujących i staje się wyłącznym właścicielem rzeczy, uprawnienie do odstąpienia od umowy sprzedaży przechodzi na niego. Podkreślono, że nie jest to osoba trzecia w stosunku do pierwotnej umowy, a przejście uprawnień jest uzasadnione funkcją rękojmi i celem umowy darowizny. Wskazano, że obdarowany staje się jedynym uprawnionym do odstąpienia od umowy, żądania zwrotu ceny i zobowiązanym do zwrotu rzeczy sprzedawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPrzejście uprawnień z rękojmi, w tym prawa do odstąpienia od umowy, w drodze darowizny udziału we współwłasności rzeczy ruchomej na rzecz drugiego współwłaściciela.
Dotyczy specyficznej sytuacji darowizny udziału we współwłasności na rzecz drugiego współwłaściciela, który stał się wyłącznym właścicielem. Umowa darowizny może inaczej regulować kwestię przejścia uprawnień.
Zagadnienia prawne (1)
Czy umowa darowizny udziału we współwłasności rzeczy ruchomej na rzecz współwłaściciela tej rzeczy powoduje przejście na obdarowanego uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy w postaci uprawnienia do odstąpienia od umowy sprzedaży w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa darowizny udziału we współwłasności rzeczy ruchomej przez jednego z dwóch współwłaścicieli na rzecz drugiego powoduje, jeżeli umowa darowizny nie stanowi inaczej, przejście na obdarowanego uprawnienia do odstąpienia od umowy sprzedaży, na podstawie której doszło do nabycia współwłasności rzeczy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w specyficznej sytuacji, gdy obdarowany jest jednocześnie jednym z pierwotnych kupujących i staje się wyłącznym właścicielem rzeczy, uprawnienie do odstąpienia od umowy sprzedaży przechodzi na niego. Podkreślono, że obdarowany nie jest osobą trzecią w stosunku do pierwotnej umowy, a przejście uprawnień jest uzasadnione funkcją rękojmi i celem umowy darowizny. Obdarowany staje się jedynym uprawnionym do odstąpienia od umowy, żądania zwrotu ceny i zobowiązanym do zwrotu rzeczy sprzedawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
| ojciec powoda | osoba_fizyczna | darczyńca |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | udział |
Przepisy (16)
Główne
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 556
Kodeks cywilny
k.c. art. 560 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 491 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 380 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 556 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 155 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 535 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 509
Kodeks cywilny
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
k.c. art. 892
Kodeks cywilny
k.c. art. 222 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 519
Kodeks cywilny
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Darowizna udziału we współwłasności rzeczy ruchomej na rzecz drugiego współwłaściciela przenosi uprawnienie do odstąpienia od umowy sprzedaży z powodu wad fizycznych rzeczy. • Obdarowany, będący jednocześnie jednym z pierwotnych kupujących, nie jest osobą trzecią w stosunku do pierwotnej umowy sprzedaży. • Przejście uprawnień jest uzasadnione funkcją rękojmi i celem umowy darowizny. • Obdarowany staje się jedynym uprawnionym do odstąpienia od umowy, żądania zwrotu ceny i zobowiązanym do zwrotu rzeczy sprzedawcy.
Odrzucone argumenty
Uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy nie przechodzą wraz ze sprzedażą rzeczy na kolejnego nabywcę. • Kupujący może jedynie przelać na kolejnego nabywcę uprawnienie do żądania obniżenia ceny, usunięcia wady lub dostarczenia rzeczy wolnej od wad, ale nie może przenieść uprawnienia do odstąpienia od umowy sprzedaży. • Nie jest możliwe, aby kupujący jednostronnym oświadczeniem woli skutecznie doprowadził do przejścia uprawnienia do odstąpienia od umowy na inną osobę. • Przeciwko dopuszczalności przelewu uprawnienia do odstąpienia od umowy przemawia także to, że skorzystanie z tego uprawnienia rodzi po stronie odstępującego uprawnienie do żądania zwrotu ceny, a nie ma podstaw do przyjęcia, że wraz z przelewem uprawnienia do odstąpienia od umowy przechodzi także uprawnienie do żądania zwrotu ceny.
Godne uwagi sformułowania
Darowizna udziału we współwłasności rzeczy ruchomej przez jednego z dwóch współwłaścicieli na rzecz drugiego powoduje - jeżeli umowa darowizny nie stanowi inaczej - przejście na obdarowanego uprawnienia do odstąpienia od umowy sprzedaży, na podstawie której doszło do nabycia współwłasności rzeczy. • Wątpliwości budzi natomiast dopuszczalność przeniesienia wraz z udziałem we współwłasności rzeczy uprawnienia (współuprawnienia) do odstąpienia od umowy sprzedaży z powodu wady fizycznej rzeczy, w sytuacji, gdy w wyniku darowizny udziału, obdarowany stał się wyłącznym właścicielem rzeczy. • Świadczenie sprzedawcy jest więc niepodzielne, podobnie jak wzajemne świadczenie kupujących w razie skorzystania przez nich z prawa odstąpienia od umowy sprzedaży rzeczy ruchomej. • W tej kwestii, jak już wskazano, poglądy doktryny nie są jednolite i także Sąd Najwyższy zajmował rozbieżne stanowiska. • Podzielając stanowisko zajęte w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2004 r., III CZP 96/03, że umowa sprzedaży rzeczy przez kupującego nie powoduje przejścia na nabywcę uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy oraz że kupujący może te uprawnienia przenieść na nabywcę w drodze przelewu zawartego w umowie sprzedaży także w sposób dorozumiany, należy jednak dopuścić możliwość przelewu w ten sposób także uprawnienia do odstąpienia od pierwotnej umowy sprzedaży, jeżeli przeniesienie własności nastąpiło w drodze darowizny i dotyczyło udziału we współwłasności rzeczy, a nabywcą był…
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Irena Gromska-Szuster
sprawozdawca
Jacek Gudowski
członek
Anna Owczarek
członek
Władysław Pawlak
członek
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Mirosława Wysocka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Przejście uprawnień z rękojmi, w tym prawa do odstąpienia od umowy, w drodze darowizny udziału we współwłasności rzeczy ruchomej na rzecz drugiego współwłaściciela."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji darowizny udziału we współwłasności na rzecz drugiego współwłaściciela, który stał się wyłącznym właścicielem. Umowa darowizny może inaczej regulować kwestię przejścia uprawnień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Rozstrzyga złożony problem prawny dotyczący przejścia uprawnień z rękojmi w specyficznej sytuacji darowizny udziału we współwłasności, co ma praktyczne znaczenie dla obrotu prawnego.
“Darowizna udziału w samochodzie a rękojmia: czy możesz odstąpić od umowy sprzedaży?”
Dane finansowe
Sektor
motoryzacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.