III CZ 244/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pozwanych na wyrok Sądu Okręgowego w Ostrołęce, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Wyszkowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie tym, że Sąd Rejonowy nie zbadał podstawy merytorycznej dochodzonego roszczenia, nie przeanalizował całokształtu okoliczności sprawy, nie wyjaśnił przyczyn uwzględnienia powództwa w świetle obrony pozwanych, nie ustalił przebiegu granicy nieruchomości, nie odniósł się do zarzutu zasiedzenia, a także nie zastosował art. 36 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Pozwani wnieśli zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 367 § 3 k.p.c., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej, twierdząc, że sprawę rozpoznano w niewłaściwym składzie. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, stwierdzając, że zażalenie na orzeczenie kasatoryjne służy kontroli procesowych podstaw wydania takiego wyroku, a nie merytorycznej oceny sprawy. Sąd Najwyższy odrzucił argumenty o nieważności postępowania, wskazując, że uchwała III PZP 6/22 nie mogła mieć zastosowania do wyroku wydanego przed jej podjęciem, a ponadto Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do kontroli konstytucyjności ustaw. Sąd Najwyższy podzielił ocenę Sądu Okręgowego co do nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd Rejonowy i zasadności uchylenia wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKontrola orzeczeń kasatoryjnych przez Sąd Najwyższy, zakres kognicji sądu drugiej instancji, nierozpoznanie istoty sprawy, stosowanie uchwał Sądu Najwyższego i kontrola konstytucyjności przez sądy powszechne.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i zarzutów podniesionych w zażaleniu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji może być podstawą do kwestionowania merytorycznych podstaw tego orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zażalenie na orzeczenie kasatoryjne służy jedynie kontroli procesowych podstaw wydania przez sąd drugiej instancji wyroku kasatoryjnego, a nie merytorycznej ocenie sprawy.
Uzasadnienie
Zażalenie na podstawie art. 394¹ § 1¹ k.p.c. jest środkiem służącym rozstrzyganiu kwestii procesowych, a nie materialnoprawnych. Kontroli Sądu Najwyższego podlega jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej podstawie orzeczenia kasatoryjnego.
Czy Sąd Najwyższy może orzec o nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania apelacji w składzie jednego sędziego zamiast trzech, powołując się na uchwałę III PZP 6/22?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie może orzec o nieważności postępowania w oparciu o uchwałę III PZP 6/22, ponieważ uchwała ta obowiązuje od daty jej podjęcia (po wydaniu zaskarżonego wyroku), a ponadto Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do kontroli konstytucyjności ustaw, która jest wyłączną domeną Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Uchwała III PZP 6/22 nie mogła mieć zastosowania wstecz. Sąd Najwyższy nie posiada kompetencji do oceny konstytucyjności ustaw, a jedynie Trybunał Konstytucyjny. Sąd jest związany ustawą, a nie niekonstytucyjnym aktem stosowania prawa.
Czy sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy w postępowaniu o wydanie nieruchomości, gdy nie ustalił przebiegu granicy, nie odniósł się do zarzutu zasiedzenia i nie zastosował przepisów o rozgraniczeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał, że Sąd Rejonowy nie poczynił ustaleń co do przebiegu granicy między działkami, nie odniósł się do zarzutu zasiedzenia i nie zastosował art. 36 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, co uzasadniało uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | powód |
| A. S.1 | osoba_fizyczna | powód |
| E. Ś. | osoba_fizyczna | pozwany |
| H. Ś. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (25)
Główne
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji służy przeprowadzeniu kontroli procesowych podstaw wydania przez ten sąd wyroku kasatoryjnego.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie nie jest środkiem służącym kontroli prawidłowości zastosowania przepisów prawa procesowego, niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem badania Sądu Najwyższego jest istnienie formalnych, procesowych podstaw wydania przez sąd odwoławczy wyroku kasatoryjnego, a nie reformatoryjnego.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy w pierwszej kolejności musi z urzędu rozpatrzyć, czy zaskarżone orzeczenie sądu II instancji nie zostało wydane w warunkach nieważności postępowania.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 398¹⁴ k.p.c. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Do postępowania przed Sądem Najwyższym toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o apelacji, w tym art. 378 § 1 k.p.c. dotyczący nieważności postępowania.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 222 § 1
Kodeks cywilny
p.g.k. art. 36
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 176 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 151
Kodeks cywilny
k.c. art. 153
Kodeks cywilny
ustawa COVID-owa art. 15zzs § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
u.SN art. 82 § 1
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
Konstytucja RP art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 10
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zażalenie na orzeczenie kasatoryjne służy kontroli procesowych podstaw wydania wyroku kasatoryjnego, a nie merytorycznej oceny sprawy. • Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do kontroli konstytucyjności ustaw. • Uchwała III PZP 6/22 nie miała zastosowania wstecz. • Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
Odrzucone argumenty
Wyrok Sądu Okręgowego został wydany w warunkach nieważności postępowania z uwagi na rozpoznanie apelacji w składzie jednego sędziego zamiast trzech. • Zastosowanie uchwały III PZP 6/22 powinno skutkować uchyleniem wyroku Sądu Okręgowego.
Godne uwagi sformułowania
Zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji służy przeprowadzeniu kontroli procesowych podstaw wydania przez ten sąd wyroku kasatoryjnego zamiast – co w postępowaniu cywilnym przed sądami powszechnymi jest zasadą – merytorycznego zakończenia sprawy. • Przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w tym postępowaniu jest ewentualny błąd sądu odwoławczego przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej, powołanej przez ten sąd, podstawie orzeczenia kasatoryjnego. • Sąd Najwyższy w uchwale w istocie dokonał tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustawy, zaś w polskim porządku prawnym ocena hierarchicznej zgodności ustaw z Konstytucją RP stanowi wyłączną kompetencję Trybunału Konstytucyjnego. • Sąd Najwyższy podziela ocenę dokonaną przez Sąd II instancji, zgodnie z którą zasadne było uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy.
Skład orzekający
Kamil Zaradkiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kontrola orzeczeń kasatoryjnych przez Sąd Najwyższy, zakres kognicji sądu drugiej instancji, nierozpoznanie istoty sprawy, stosowanie uchwał Sądu Najwyższego i kontrola konstytucyjności przez sądy powszechne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i zarzutów podniesionych w zażaleniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych, w tym zakresu kontroli Sądu Najwyższego nad orzeczeniami kasatoryjnymi oraz kontrowersyjnej uchwały Sądu Najwyższego dotyczącej składu sądów i kontroli konstytucyjności.
“Czy Sąd Najwyższy może podważać ustawy? Kluczowa sprawa o granice nieruchomości i kontrolę konstytucyjności.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.