III CA 815/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Łodzi - Widzewa w Łodzi wyrokiem z dnia 9 lutego 2021 roku oddalił powództwo S. B. skierowane przeciwko J. A. o zapłatę. Powód dochodził zwrotu kwoty ponad 7.000 zł tytułem pożyczki, która miała zostać udzielona pozwanemu w grudniu 2015 roku, po tym jak powód zawarł umowę kredytu gotówkowego na kwotę 17.136,47 zł z (...) Bank S.A. i otrzymał na rachunek 11.100 zł. Strony podzieliły się tą kwotą, przy czym pozwany otrzymał 7.000 zł i spłacał raty do kwietnia 2019 roku. Powód twierdził, że pożyczył pozwanemu resztę środków, a pozwany zobowiązał się do spłaty całości kredytu. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, wskazując na niezachowanie przez strony formy dokumentowej dla umowy pożyczki przekraczającej 500 zł (według stanu prawnego z 2015 r.) oraz na brak wystarczających dowodów na istnienie umowy pożyczki w zakresie przekraczającym 7.000 zł. Sąd pominął dowody z zeznań świadków i przesłuchania stron z uwagi na rygor dowodowy. Powód złożył apelację, zarzucając naruszenie art. 74 § 2 k.c. i art. 6 k.c. oraz przepisów procesowych, w tym pominięcie dowodów. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację w trybie uproszczonym, uznał, że apelacja jest niezasadna. Stwierdził, że Sąd Rejonowy błędnie uznał dowody z zeznań świadków i stron za niedopuszczalne, jednakże przeprowadzenie tych dowodów i tak nie wykazałoby twierdzeń powoda ponad kwotę 7.000 zł. Sąd Okręgowy podzielił ocenę Sądu Rejonowego, że powód nie udowodnił zawarcia umowy pożyczki w zakresie przekraczającym 7.000 zł, a nadpłata dokonana przez pozwanego mogła wynikać z innych przyczyn. Wobec tego, apelacja została oddalona na podstawie art. 385 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja i stosowanie art. 74 § 2 k.c. w kontekście dowodzenia umów pożyczki, zwłaszcza w sporach konsument-przedsiębiorca lub gdy fakt dokonania czynności jest uprawdopodobniony dokumentem. Znaczenie ciężaru dowodu w sprawach cywilnych.
Dotyczy stanu prawnego z 2015 r. w zakresie wymogu formy pisemnej dla umów pożyczki powyżej 500 zł. Orzeczenie Sądu Okręgowego w postępowaniu uproszczonym ma ograniczony zakres kontroli.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa pożyczki, której wartość przekracza 500 zł (według stanu prawnego z 2015 r.), zawarta ustnie, może być dowodzona zeznaniami świadków lub przesłuchaniem stron, jeśli fakt jej zawarcia został uprawdopodobniony za pomocą dokumentu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dowód z zeznań świadków lub przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu, nawet jeśli nie zachowano wymaganej formy dokumentowej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że złożone przez pozwanego bankowe potwierdzenia przelewów kwot na rachunek banku udzielającego powodowi kredytu mieszczą się w zakresie rozumianym jako uprawdopodobnienie czynności prawnej, co czyni uzasadnienie takich wpłat prawdopodobnym. W związku z tym, wątpliwości dotyczące zakresu czynności prawnej podlegały weryfikacji w postępowaniu dowodowym, w tym w oparciu o dowody z zeznań świadków i stron.
Czy powód udowodnił zawarcie umowy pożyczki z pozwanym na kwotę przekraczającą 7.000 zł, skoro nie przedstawił umowy ani innych dokumentów potwierdzających jej zawarcie w wymaganej formie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie udowodnił zawarcia umowy pożyczki na kwotę przekraczającą 7.000 zł.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy, a następnie Sąd Okręgowy, uznali, że powód nie sprostał ciężarowi dowodu w zakresie wykazania zawarcia umowy pożyczki na kwotę wyższą niż 7.000 zł. Pomimo dopuszczenia dowodów z zeznań świadków i przesłuchania stron (co było uchybieniem Sądu Rejonowego), ocena tych dowodów nie wykazała twierdzeń powoda. Sąd wskazał, że powód jako pożyczkodawca powinien zadbać o uzyskanie pokwitowania od pozwanego, a zaniedbanie tego obowiązku obciąża jedynie powoda.
Czy błędne pominięcie przez Sąd Rejonowy dowodów z zeznań świadków i przesłuchania stron, mimo że były one dopuszczalne na podstawie art. 74 § 2 k.c., miało wpływ na prawidłowość zaskarżonego wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, błędne pominięcie tych dowodów nie miało wpływu na prawidłowość wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że nawet gdyby dowody z zeznań świadków i przesłuchania stron zostały przeprowadzone i ocenione, nie wykazałyby one twierdzeń powoda ponad kwotę 7.000 zł. Sąd Rejonowy, mimo błędnego poglądu o niedopuszczalności dowodów, faktycznie je przeprowadził i ocenił, dochodząc do wniosku o niewykazaniu roszczenia przez powoda. Ocena ta nie naruszyła zasad swobodnej oceny dowodów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. B. | osoba_fizyczna | powód |
| J. A. | osoba_fizyczna | pozwany |
| (...) Bank Spółka Akcyjna | spółka | kredytodawca |
| (...) S.A. | spółka | pośrednik kredytowy |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na stronie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
k.c. art. 720 § § 2
Kodeks cywilny
Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej. (Uwaga: w chwili zawarcia umowy obowiązywał wymóg stwierdzenia pismem dla umów powyżej 500 zł).
k.c. art. 74 § § 2
Kodeks cywilny
Mimo niezachowania formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej przewidzianej dla celów dowodowych dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu.
k.p.c. art. 232 § zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, siłę przekonywania i wiarygodność poszczególnych dowodów.
Pomocnicze
k.c. art. 74 § § 1
Kodeks cywilny
Niezachowanie wymaganej formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej dla celów dowodowych powoduje niedopuszczalność dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności.
k.p.c. art. 243 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dokumentem jest każdy nośnik zawierający jakąś treść (informację).
k.p.c. art. 308
Kodeks postępowania cywilnego
Dowody z innych dokumentów niż wymienione w art. 243 1 k.p.c., w szczególności zawierające zapis obrazu, dźwięku albo obrazu i dźwięku, sąd przeprowadza, stosując odpowiednio przepisy o dowodzie z oględzin oraz dowodzie z dokumentów.
k.p.c. art. 505 § 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu uproszczonym, jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji utrzyma w mocy zaskarżony wyrok, jeżeli apelacja jest bezzasadna.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód nie udowodnił zawarcia umowy pożyczki na kwotę przekraczającą 7.000 zł. • Niezachowanie formy dokumentowej dla umowy pożyczki powyżej 500 zł (wówczas) uniemożliwia dowodzenie jej istnienia zeznaniami świadków lub przesłuchaniem stron, chyba że spełnione są przesłanki z art. 74 § 2 k.c. • Nawet dopuszczenie dowodów z zeznań świadków i przesłuchania stron nie wykazałoby twierdzeń powoda ponad kwotę 7.000 zł.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 74 § 2 k.c. i art. 6 k.c. oraz przepisów procesowych.
Godne uwagi sformułowania
powód nie sprostał ciężarowi dowodu • rygor formy dokumentowej ad probationem • nie ma potrzeby powtarzania szczegółowych ustaleń faktycznych oraz dokonanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku interpretacji przepisów prawa • apelacja w postępowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony • nie sposób bowiem nie zauważyć, że Sąd Rejonowy jakkolwiek wyraził pogląd o niedopuszczalności dowodzenia w niniejszej sprawie za pomocą zeznań świadków i stron, to jednak dowody te przeprowadził i poddał ocenie ich wiarygodność • nadpłacenie niewielkiej kwoty (...) wynikać mogło z wielu przyczyn, jak choćby pomyłka, czy też zupełnie pomijana przez stronę powodową okoliczność, że pozwany regulował niektóre z rat z opóźnieniem co generowało naliczanie odsetek i powiększenie zadłużenia • To powód jako pożyczkodawca winien zadbać aby w momencie przekazania pieniędzy uzyskać od pozwanego stosowne pokwitowanie, czego zaniedbał.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 74 § 2 k.c. w kontekście dowodzenia umów pożyczki, zwłaszcza w sporach konsument-przedsiębiorca lub gdy fakt dokonania czynności jest uprawdopodobniony dokumentem. Znaczenie ciężaru dowodu w sprawach cywilnych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego z 2015 r. w zakresie wymogu formy pisemnej dla umów pożyczki powyżej 500 zł. Orzeczenie Sądu Okręgowego w postępowaniu uproszczonym ma ograniczony zakres kontroli.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy dowodzenia umów pożyczki, zwłaszcza gdy nie zachowano wymaganej formy. Pokazuje znaczenie ciężaru dowodu i interpretację przepisów dotyczących formy czynności prawnych.
“Pożyczyłeś znajomemu pieniądze? Uważaj, jak to udokumentujesz – inaczej możesz nie odzyskać nic.”
Dane finansowe
WPS: 7589,58 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.