III CA 76/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka I. M. domagała się od swoich dzieci, pozwanych M. M. (1) i M. M. (2), zwrotu kwoty 3.565 zł z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, wskazując, że wyegzekwowano od niej alimenty w wyższej kwocie niż ostatecznie zasądzono po zmianie postanowienia o zabezpieczeniu. Sąd Rejonowy w Gliwicach oddalił powództwo, opierając się na art. 411 pkt 2 k.c., uznając, że zwrot świadczenia naruszałby zasady współżycia społecznego, gdyż alimenty zostały zużyte na bieżące potrzeby dzieci, a sytuacja finansowa ojca była trudna. Sąd Rejonowy oddalił również wniosek o ustanowienie kuratora dla małoletniej pozwanej M. M. (1), uznając, że ojciec mógł ją reprezentować. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację powódki i zażalenie pozwanych, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w całości z powodu nieważności postępowania. Stwierdzono, że małoletnia pozwana M. M. (1) nie była należycie reprezentowana przez ojca w sprawie, która toczyła się między nią a matką, co stanowi naruszenie art. 98 § 2 pkt 2 k.r.o. w zw. z art. 99 k.r.o. Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie w stosunku do M. M. (1) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących reprezentacji małoletniego przez rodzica w sprawach cywilnych, zwłaszcza w kontekście spraw rodzinnych i alimentacyjnych, a także kwestia nieważności postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji interesów rodzica i dziecka w sprawie o zwrot świadczeń, a nie standardowych spraw alimentacyjnych czy o ustalenie ojcostwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zwrot świadczenia alimentacyjnego, które zostało wyegzekwowane na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu, a następnie zmienionego przez sąd wyższej instancji, jest dopuszczalny w świetle przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu i zasad współżycia społecznego?
Odpowiedź sądu
Sąd Rejonowy uznał, że zwrot świadczenia nie jest dopuszczalny z uwagi na zasady współżycia społecznego (art. 411 pkt 2 k.c.), ponieważ świadczenie było moralnie uzasadnione i służyło zaspokojeniu potrzeb dzieci. Sąd Okręgowy uchylił wyrok z przyczyn proceduralnych, nie odnosząc się do meritum tej kwestii.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy argumentował, że powódka nie była zobowiązana do zwrotu alimentów, które zostały zużyte na bieżące potrzeby dzieci, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji finansowej ojca i ograniczonego kontaktu matki z dziećmi. Podkreślono, że świadczenie to przyczyniło się do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb małoletnich.
Czy ojciec może reprezentować małoletnie dziecko w sprawie o zwrot świadczeń alimentacyjnych dochodzonych od matki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał, że ojciec nie mógł reprezentować małoletniej córki w sprawie o zwrot świadczeń alimentacyjnych dochodzonych od matki, gdyż stanowi to naruszenie art. 98 § 2 pkt 2 k.r.o. w zw. z art. 99 k.r.o., co skutkuje nieważnością postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego (III CZP 1/2008), zgodnie z którą rodzic nie może reprezentować dziecka w sprawach toczących się między nim a drugim rodzicem, z wyjątkiem bezpłatnego przysporzenia na rzecz dziecka lub świadczeń alimentacyjnych dochodzonych od drugiego rodzica. Sprawa o zwrot świadczeń od matki nie mieści się w tych wyjątkach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | pozwana |
| M. M. (2) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego.
k.c. art. 411 § 2
Kodeks cywilny
Wyłączenie obowiązku zwrotu świadczenia, jeżeli jego spełnienie czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
k.r.o. art. 133 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci.
k.r.o. art. 98 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ograniczenia w reprezentacji dziecka przez rodzica (kolizja interesów).
k.r.o. art. 98 § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Stosowanie przepisów o reprezentacji dziecka do postępowań sądowych.
k.r.o. art. 99
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ustanowienie kuratora dla dziecka.
k.p.c. art. 379 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu braku należytej reprezentacji strony.
k.p.c. art. 386 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie wyroku i zniesienie postępowania w przypadku stwierdzenia nieważności.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji (uwzględnienie nieważności z urzędu).
Pomocnicze
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu wzbogacenia (zużycie lub utrata korzyści).
k.p.c. art. 1026 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zaliczenie sumy wydzielonej wierzycielowi w postępowaniu egzekucyjnym.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w zakresie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozostawienie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego sądowi pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa reprezentacja małoletniego pozwanego przez ojca w sprawie, która dotyczy zwrotu świadczeń od matki, co skutkuje nieważnością postępowania.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Rejonowego dotyczące zasad współżycia społecznego jako podstawy oddalenia powództwa o zwrot alimentów. • Argumenty powódki dotyczące naruszenia przepisów k.r.o. i k.c. przez Sąd Rejonowy.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżony wyrok w całości, znosi postępowanie w całości w stosunku do pozwanej M. M. (1) i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania • Postępowanie przed Sądem Rejonowym dotknięte jest jedną z podstaw nieważności postępowania, bowiem pozwana M. M. (1) ... nie była należycie reprezentowana, gdyż przedstawicielem ustawowym w sprawie z powództwa jej matki o zapłatę nie mógł być jej ojciec. • Wyłączenie to ma charakter bezwzględny, jednak ustawodawca przewiduje od niego dwa wyjątki - gdy chodzi o czynność prawną polegającą na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka oraz o czynność prawną dotyczą należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania.
Skład orzekający
Katarzyna Banko
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących reprezentacji małoletniego przez rodzica w sprawach cywilnych, zwłaszcza w kontekście spraw rodzinnych i alimentacyjnych, a także kwestia nieważności postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji interesów rodzica i dziecka w sprawie o zwrot świadczeń, a nie standardowych spraw alimentacyjnych czy o ustalenie ojcostwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z reprezentacją małoletnich w sądzie, która może mieć istotne konsekwencje dla przebiegu postępowań. Pokazuje, jak błąd formalny może doprowadzić do uchylenia wyroku.
“Błąd w reprezentacji małoletniego doprowadził do uchylenia wyroku. Czy ojciec mógł reprezentować córkę w sporze z matką?”
Dane finansowe
WPS: 3565 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.