III CA 740/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWyrokiem z dnia 25 stycznia 2019 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu zasądził od pozwanej J. S. na rzecz powoda (...) Spółki Akcyjnej kwotę 1.614,20 zł wraz z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części. Sąd Rejonowy zasądził również od powoda na rzecz pozwanej część kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Obie strony wniosły apelacje. Powód zaskarżył wyrok w części dotyczącej oddalenia powództwa co do kwoty 2000 zł oraz w zakresie kosztów, zarzucając naruszenie przepisów k.p.c. (art. 102, art. 233 § 1) i prawa materialnego (art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, art. 385¹ § 1 k.c.). Twierdził, że opłaty przygotowawcza i administracyjna nie są klauzulami abuzywnymi. Pozwana zaskarżyła wyrok w części zasądzającej roszczenie oraz w zakresie nie rozłożenia go na raty, powołując się na art. 5 k.c., art. 82 k.c. i art. 320 k.p.c. w związku ze swoją trudną sytuacją życiową, majątkową i zdrowotną. Sąd Okręgowy oddalił obie apelacje jako bezzasadne. Potwierdził, że Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie naruszył art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy zgodził się z Sądem pierwszej instancji, że opłaty przygotowawcza (300 zł) i administracyjna (1700 zł) w umowie pożyczki konsumenckiej stanowią klauzule abuzywne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., ponieważ były rażąco wygórowane, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interesy konsumenta, nie mając uzasadnienia w rzeczywistych kosztach. Sąd uznał, że limity pozaodsetkowych kosztów kredytu określone w ustawie o kredycie konsumenckim nie wyłączają możliwości oceny poszczególnych postanowień pod kątem ich abuzywności. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 102 k.p.c. przez Sąd Rejonowy, uznając, że odstąpienie od obciążenia pozwanej kosztami było uzasadnione jej sytuacją. Apelacja pozwanej została oddalona, ponieważ Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił wysokość zobowiązania, a trudna sytuacja pozwanej nie zwalnia jej z obowiązku spłaty. Sąd Okręgowy uznał również, że brak było podstaw do rozłożenia zasądzonej kwoty na raty, biorąc pod uwagę postawę pozwanej i brak dowodów na jej zdolność do terminowej spłaty w systemie ratalnym. Sąd Okręgowy zniósł koszty postępowania apelacyjnego między stronami i przyznał pełnomocnikowi pozwanej wynagrodzenie za pomoc prawną z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że nawet jeśli suma pozaodsetkowych kosztów kredytu mieści się w ustawowych limitach, poszczególne opłaty mogą być uznane za abuzywne, jeśli są rażąco wygórowane i naruszają interes konsumenta. Wskazanie na kryteria oceny zasadności rozłożenia świadczenia na raty.
Dotyczy umów pożyczek konsumenckich zawieranych z przedsiębiorcami, gdzie stosuje się przepisy o ochronie konsumentów. Ocena abuzywności opłat jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy opłaty przygotowawcza i administracyjna w umowie pożyczki konsumenckiej, naliczone przez przedsiębiorcę, mogą być uznane za klauzule abuzywne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opłaty te mogą być uznane za klauzule abuzywne, jeśli są rażąco wygórowane, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta, nawet jeśli ich suma nie przekracza ustawowych limitów pozaodsetkowych kosztów kredytu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć ustawa o kredycie konsumenckim określa limity pozaodsetkowych kosztów kredytu, nie wyłącza to możliwości oceny poszczególnych postanowień umownych pod kątem ich abuzywności. Opłaty przygotowawcza i administracyjna, naliczone w wysokości równej kwocie pożyczki, zostały uznane za rażąco wygórowane i nie mające uzasadnienia w rzeczywistych kosztach, co narusza równowagę kontraktową i interesy konsumenta.
Czy w przypadku trudnej sytuacji życiowej, majątkowej lub zdrowotnej dłużnika, sąd powinien rozłożyć zasądzone świadczenie na raty zgodnie z art. 320 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozłożenie świadczenia na raty jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy jednorazowa spłata jest niemożliwa lub bardzo utrudniona, a jednocześnie istnieją realne możliwości wywiązania się z zobowiązania w systemie ratalnym i ochrona usprawiedliwionego interesu wierzyciela.
Uzasadnienie
Mimo trudnej sytuacji finansowej pozwanej, sąd odmówił rozłożenia zasądzonej kwoty na raty, ponieważ pozwana nie wykazała realnych możliwości spłaty zobowiązania, a jej dotychczasowa postawa (brak wpłat od półtora roku) nie świadczyła o woli wywiązania się z obowiązku. Ochrona interesu wierzyciela wymaga pewności co do przyszłej spłaty.
Czy odstąpienie od obciążenia pozwanej kosztami postępowania było uzasadnione w świetle art. 102 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odstąpienie od obciążenia pozwanej kosztami było uzasadnione jej sytuacją życiową, majątkową oraz postawą w toku procesu, która nie zmierzała do przedłużenia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy wystąpił wypadek szczególnie uzasadniony, pozwalający na zastosowanie art. 102 k.p.c. i odstąpienie od obciążenia pozwanej kosztami procesu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | powód |
| J. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definiuje klauzule niedozwolone (abuzywne) w umowach z konsumentami, które kształtują prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta.
Pomocnicze
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwala na odstąpienie od obciążenia strony kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów; naruszenie następuje przy wadliwej ocenie materiału dowodowego, sprzecznej z logiką lub doświadczeniem życiowym.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakazuje nadużywania prawa podmiotowego.
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Dotyczy braku świadomości lub swobody powzięcia decyzji i wyrażania woli przy zawieraniu umowy.
k.c. art. 320
Kodeks cywilny
Umożliwia sądowi rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
u.k.k. art. 36a § ust. 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Określa maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego.
u.k.k. art. 2
Ustawa o kredycie konsumenckim
Definiuje pojęcie kredytu konsumenckiego.
k.p.c. art. 505 § 10
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje rozpoznanie apelacji w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przez jednego sędziego.
k.p.c. art. 505 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zakres podstaw apelacji w postępowaniu uproszczonym.
k.p.c. art. 505 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymogi uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji w postępowaniu uproszczonym.
k.c. art. 720
Kodeks cywilny
Reguluje umowę pożyczki.
k.c. art. 58 § § 1 i 3
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłaty przygotowawcza i administracyjna w umowie pożyczki konsumenckiej są klauzulami abuzywnymi, ponieważ są rażąco wygórowane, sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszają interesy konsumenta. • Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna pozwanej nie stanowi wystarczającej podstawy do rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty, gdy brak jest dowodów na realną możliwość spłaty i ochronę interesu wierzyciela. • Odstąpienie od obciążenia pozwanej kosztami postępowania było uzasadnione jej sytuacją życiową i majątkową.
Odrzucone argumenty
Opłaty przygotowawcza i administracyjna nie są klauzulami abuzywnymi, ponieważ ich wysokość nie przekracza ustawowych limitów pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego. • Zasądzone świadczenie powinno zostać rozłożone na raty ze względu na trudną sytuację życiową, majątkową i zdrowotną pozwanej. • Sąd Rejonowy naruszył art. 102 k.p.c. nieobciążając pozwanej kosztami postępowania.
Godne uwagi sformułowania
nie można było nie dostrzec braku równowagi kontraktowej stron • dodatkowe opłaty za czynności administracyjne zdecydowanie poza te granice wykraczają • nie można ich rozpatrywać w oderwaniu od konkretnej umowy pożyczki zawartej z konsumentem • postawa pozwanej nie świadczy o woli wywiązania się z ciążącego na niej obowiązku
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że nawet jeśli suma pozaodsetkowych kosztów kredytu mieści się w ustawowych limitach, poszczególne opłaty mogą być uznane za abuzywne, jeśli są rażąco wygórowane i naruszają interes konsumenta. Wskazanie na kryteria oceny zasadności rozłożenia świadczenia na raty."
Ograniczenia: Dotyczy umów pożyczek konsumenckich zawieranych z przedsiębiorcami, gdzie stosuje się przepisy o ochronie konsumentów. Ocena abuzywności opłat jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nadmiernych opłat w umowach pożyczkowych i pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi praktykami. Rozstrzygnięcie w kwestii rozkładania długu na raty jest również praktyczne.
“Czy opłaty za pożyczkę mogą być wyższe niż sama pożyczka? Sąd odpowiada!”
Dane finansowe
WPS: 3614,2 PLN
zapłata: 1614,2 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.