III CA 1493/23

Sygn. akt III Ca 1493/23 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2023 r. Sąd Rejonowy w Pabianicach: 1. zasądził od Towarzystwa (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz T. B. kwotę 4.070,50 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia 17 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty; 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie, 3. zasądził od Towarzystwa (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz T. B. kwotę 1.317 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 917zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. (wyrok k: 70) Apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwana zaskarżając go w części tj. 1. w zakresie punktu 1 co do kwoty 3.013,93 (tj. ponad kwotę 1.056,57zł) zł wraz z ustawowymi odsetkami z opóźnienie od dnia 17 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty, 2. w zakresie punktu 3 w całości. Skarżący wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1. naruszenie art. 233§1 kpc w wyniku dokonania niewszechstronnej i dowolnej oceny materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez: a) nienadanie odpowiedniego znaczenia wiadomości mailowej z dnia 01 czerwca 2021 roku skierowanej do powoda wraz z załączoną informacja o możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego, wysokością akceptowalnej i proponowanej dobowej stawki najmu czy nazwami i danymi kontaktowymi wypożyczalni współpracujących, skutkująca przyjęciem, iż dokumenty te nie stanowią dowodu służącego wykazaniu stawki za jaką pozwany mógłby zapewnić poszkodowanemu pojazd zastępczy, w sytuacji, gdy zaproponowana przez pozwanego stawka jest stawką realną i gwarantowaną oraz nie obejmuje żadnych dodatkowych opłat dla poszkodowanego, w sytuacji gdy dokumenty te wykazują stawkę za jaką pozwana byłaby w stanie zapewnić poszkodowanemu pojazd zastępczy, a to powód nie wykazał, aby przyjęta przez niego dobowa stawka najmu jest celowa i ekonomicznie uzasadniona, b) nieprawidłowe przyjęcie, iż powód wykazał zasadność i wysokość roszczenia przedłożoną fakturą, w sytuacji gdy jest to dokument prywatny, który pozwany zakwestionował, a faktura stanowi jedynie dowód tego, na jakich warunkach powód umówił się z poszkodowanym na najem pojazdu zastępczego i nie można wyłącznie w oparciu o nie stwierdzić, że stawka określona przez powoda była ekonomicznie uzasadniona, c) nienadanie odpowiedniego znaczenia faktowi, iż stawka powoda w kwocie 220zł, obejmowała cenę bazową brutto 140zł zaś ze zniesieniem udziału własnego wynosiła już 220zł co uwzględniało dodatkowe opłaty, co oznacza, iż najem pojazdu u powoda był niekorzystny dla poszkodowanego, wiązał się z dodatkowymi opłatami, które nie byłyby naliczane u pozwanego, d) nieuwzględnienie faktu, iż powód nie udowodnił aby pojazd poszkodowanego posiadał ubezpieczenie AC, a zatem poszkodowany wynajmując pojazd u powoda ze zniesionym udziałem własnym miał de facto korzystniejsze warunki niż gdyby korzystał z własnego pojazdu, a ubezpieczyciel nie ma obowiązku dopłacać do czegoś, co nie było przedmiotem szkody. 2. naruszenie prawa materialnego tj.: a) art. 6 kc w zw. z art. 232 zd. 1 kpc poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące dokonaniem błędnego rozkładu ciężaru dowodu i przyjęciem, że to na pozwanym spoczywa ciężar wykazania wymiaru tych kosztów, podczas gdy to powód winien wykazać wysokość i zakres szkody, w tym zasadność przyjętej stawki najmu i jej celowość oraz ekonomiczną zasadność, b) art. 6 kc w zw. z art. 232 zd. 1 kpc poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące dokonaniem błędnego rozkładu ciężaru dowodu i przyjęciem, że nie sposób uznać za wystarczającą inicjatywę dowodową pozwanego polegającą na powołaniu się na poinformowanie poszkodowanego o maksymalnej wysokości akceptowanych stawek najmu, w sytuacji gdy proponowana stawka była realna i gwarantowana, a poszkodowany nawet nie zainteresował się propozycją pozwanego, c) art. 6 kc w zw. z art. 232 zd. 1 kpc poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące dokonaniem błędnego rozkładu ciężaru dowodu i przyjęciem, że pozwana nie zaoferowała żadnego dowodu służącego wykazaniu stawki za jaką mogłaby zapewnić poszkodowanemu pojazd zastępczy od wypożyczalni współpracujących, w sytuacji gdy pozwana poinformowała powoda o możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego a poszkodowany nie zainteresował się propozycją ubezpieczyciela, a ponadto w sytuacji gdy to powód winien wykazać iż zastosowana przez niego stawka jest celowa i ekonomicznie uzasadniona, d) art. 362 kc w zw. z art. 354§2 kc w zw. z art. 826§1 kc i art. 16 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) w zw. z art. 361 kc poprzez błędną interpretację a w konsekwencji niezastosowanie i nieuwzględnienie zasady współpracy wierzyciela z pozwanym oraz zasady minimalizacji szkody, co skutkowało uznaniem stawki dobowej najmu pojazdu zastosowanej przez powoda w sytuacji gdy pozwany zaproponował zorganizowanie najmu za stawkę znacznie korzystniejszą, e) art. 822§1 kc w zw. z art. 824 1 §1 kc poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie za uzasadnione nadmiernych w istocie kosztów najmu pojazdu zastępczego przez poszkodowanego w stawce dobowej 220zł przez okres 31 dni, f) art. 481 kc w zw. z art. 817§1 kc poprzez niezastosowanie skutkujące błędnym uznaniem, że pozwany pozostawał w opóźnieniu już od 17.08.2022r podczas gdy dochodzone kwoty miały charakter sporny do chwili wyrokowania. W konsekwencji zgłoszonych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części z rozliczeniem kosztów procesu za I instancję oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego (apelacja k: 85-88). W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego (k: 106-110). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest uzasadniona i prowadzi do zmiany zaskarżonego wyroku z mocy art. 386§1 kpc , choć nie wszystkie powołane w niej zarzuty okazały się trafne. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, w związku z czym zgodnie z art. 505 9 § 1 1 kpc apelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast stosownie do art. 505 13 § 2 kpc , jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić należy, iż w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 roku, OSNC Nr 6 z 2008 r. poz. 55). Na wstępie wskazać należy, iż Sąd II instancji podziela wszelkie ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz dokonaną ocenę prawną wyrażoną w pisemnych motywach rozstrzygnięcia i przyjmuje je za własne, co skutkuje równocześnie ograniczeniem uzasadnienia do rozpoznania przedstawionych w apelacji zarzutów dotyczących prawa procesowego i materialnego ( art. 387§2 1 p. 1 kpc ). W ramach analizy zarzutów naruszenia prawa procesowego już w tym miejscu wskazać należy, iż całkowicie niezasadny był zarzut naruszenia normy art. 232 kpc (łączony z zarzutem naruszenia art. 6 kc ), albowiem przepis ten jest skierowany do stron procesu i nie statuuje żadnych obowiązków Sądu rozpoznającego sprawę. Nie ma również racji skarżący powołując się na naruszenie normy art. 233§1 kpc . Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, ustalając na jego podstawie stan faktyczny sprawy. Zaprezentowana ocena dowodów ma pełne walory swobodności w rozumieniu wskazanego przepisy, zaś skierowane ku niej zarzuty są całkowicie chybione. Z dowodów zaoferowanych przez stronę pozwaną w szczególności powoływanej wiadomości e-mail z dnia 01.06.2021r nie można skutecznie wysnuć wniosku, iż powoływana w niej stawka dobowa najmu, do której pozwany zamierzał ograniczyć swoją odpowiedzialność wobec poszkodowanego była realna do uzyskania, skoro nie przedstawiono na tą okoliczność żadnej umowy z wypożyczalnią zewnętrzną i obowiązujących w tym zakresie cenników. Powoływana wiadomość stanowi jedynie twierdzenie strony i nie może być mylone z dowodem na okoliczność możliwości wynajęcia pojazdu za wskazaną tam stawkę. Ustalenia faktyczne na podstawie faktury wystawionej przez powoda są zgodne z treścią przedmiotowego dokumentu a zatem stawianie zarzutu błędnej oceny dowodów w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Czym innym jest przy tym możliwość rozstrzygnięcia sprawy na podstawie spornego dokumentu pod względem ciężaru dowodu wynikającego z art. 6 kc , co winno być przecież domeną zarzutu naruszenia prawa materialnego nie zaś procesowego. Pozostałe zarzuty w omawianym zakresie wskazywały na fakty nie mające żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 227 kpc ) a zatem nie ma podstaw do uznania, aby brak poczynienia w tym zakresie ustaleń faktycznych przez Sąd I instancji naruszało zasady prawidłowej oceny dowodów. Za nieuzasadnione uznać zarzuty prawa materialnego postawione przez skarżącego w postaci art. 361 § 1 k.c. , art. 826 § 1 k.c. , art. 354 § 2 k.c. i art. 362 k.c. Jak wynika wszak z uzasadnienia skarżonego wyroku Sąd I instancji dokonał prawidłowej subsumpcji wskazanych przepisów pod stan faktyczny sprawy uznając, iż poszkodowany naruszył co do zasady obowiązek współdziałania z pozwanym jako dłużnikiem przy najmie pojazdu zastępczego od strony powodowej. Ocena ta była prawidłowa i jest w całości podzielana przez Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym apelację, który nie widzi również podstaw do jej powielania. Rzecz jednak w tym, iż Sąd I instancji przyjął, że nie ma możliwości ingerencji w stawkę najmu pojazdu przyjętą przez powoda albowiem pozwany nie wykazał po pierwsze za jaką faktycznie stawkę mógł wynająć pojazd poszkodowanemu a po drugie aby stawki oferowane przez powoda nie miały charakteru niecelowych i ekonomicznie nieuzasadnionych. Okoliczności te czynią stawiane zarzuty zupełnie chybionymi, podobnie jak w konsekwencji zarzuty naruszenia norm art. 822§1 kc w zw. z art. 824 1 §1 kc w kształcie określonym w rozpoznawanej apelacji. Nieuzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 p. 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, gdyż bezspornie wymogi oraz skutki ich niewypełnienia wymienione w tym przepisie obejmuje zachowania na miejscu zdarzenia, nie zaś w trakcie procesu likwidacji szkody. Za uzasadniony uznać należy natomiast zarzut naruszenia normy art. 6 kc i błędne przyjęcie ciężaru dowodu w niniejszym postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, iż strona powodowa nabyła wierzytelność względem pozwanego o odszkodowanie z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego w związku ze szkodą wyrządzoną na skutek związanej z wypadkiem komunikacyjnym z dnia 29 maja 2021 roku. Nie może zatem budzić wątpliwości okoliczność, iż powód wstąpił we wszelkie prawa i obowiązki poszkodowanego z mocy art. 509§2 kc. Skoro zatem do obowiązków poszkodowanego należy wykazanie okoliczności powstania szkody oraz jej wysokość to ten sam zakres obowiązków procesowych leży po stronie powodowej zgodnie z normą art. 6 kc. Samo przedstawienie wystawionej faktury ze wskazaniem zastosowanej stawki dobowej najmu, która ma charakter wyłącznie dokumentów prywatnych stanowią jedynie dowód złożenia oświadczeń w nich zawartych przez określoną osobę ( art. 245 kpc ). Tak analizowana faktura nie stanowi natomiast w razie sporu dowodu celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów najmu pojazdu zastępczego, co słusznie wskazał skarżący. Na marginesie zwrócić należy uwagę na okoliczność, iż zgodnie z art. 253 zd. 1 kpc jeżeli strona zaprzecza prawdziwości dokumentu prywatnego lub twierdzi, iż zawarte w nim oświadczenie nie pochodzi o wystawcy, powinna okoliczności te udowodnić. W przepisie tym chodzi jednak o autentyczność wystawionego dokumentu (że nie jest on dokumentem ani podrobionym ani przerobionym) oraz, iż złożone w nim oświadczenie pochodzi od jego wystawcy (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 25.09.2013r III AUa 63/13). Obie okoliczności w znaczeniu pozytywnym co do autentyczności i autora oświadczenia na gruncie niniejszego postępowania nie były kwestionowane przez pozwanego. Inaczej rozkłada się natomiast ciężar dowodu co do wysokości kwoty uwidocznionej na fakturze. Skoro bowiem strona powodowa jest wystawcą faktury, która miała obrazować uzasadnionych kosztów poniesionych w związku z najmem pojazdu, to obowiązek wykazania tego twierdzenia (powtórzonego w pozwie) spoczywał właśnie na stronie powodowej jako nabywcy wierzytelności o odszkodowanie ( art. 6 kc ). Nie ma zatem żadnych podstaw, aby to pozwany wykazywał twierdzenia negatywne polegające na zaprzeczeniu zasadności wniesionego powództwa pod względem wysokości a tym samym, aby dowodził, iż wskazane przez powoda stawki nie miały charakteru celowych i ekonomicznie uzasadnionych. Reasumując, stwierdzić należy, iż to na stronie powodowej spoczywał obowiązek wykazania uzasadnionych stawek najmu pojazdu przyjętych w ramach umowy zawartej z poszkodowanym i wskazanych następnie w wystawionej fakturze. Ponieważ powód obowiązkowi temu nie sprostał, to brak było podstaw do uwzględnienia powództwa w całości z uwzględnieniem stawki dobowej najmu w kwocie 220zł. Wprawdzie pozwany – jak słusznie ocenił Sąd Rejonowy – nie wykazał, aby miał możliwość wynajęcia pojazdu za stawkę 126zł w rozliczeniu z wypożyczalnią współpracującą, jednakże na potrzeby rozstrzygnięcia właśnie taką stawkę należy przyjąć do dalszych wyliczeń skoro była ona akceptowalna przez apelanta. Tym samym powód winien uzyskać kwotę najmu pojazdu w łącznej wysokości 3.906zł (31 dni razy 126zł). Ponieważ pozwany wypłacił już kwotę 3.024zł do wyrównania pozostaje kwota 882zł. Tym samym Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 poprzez przyjęcie, iż zasądzeniu na rzecz powoda podlega kwota 1.056,57zł (882zł z tytułu najmu pojazdu oraz niezaskarżona kwota z tytułu holowania w wysokości 174,57zł) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie zgodnie z przyjętym stanowiskiem Sądu Rejonowego za okres od dnia 17 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty. Chybiony w tym zakresie jest bowiem zarzut naruszenia art. 481§1 kc w zw. z art. 817§1 kc. Nie ulega wątpliwości, iż zakład ubezpieczeń ma ustawowy obowiązek zakończenia postępowania dotyczącego likwidacji szkody komunikacyjnej z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia szkody. Wymagalność roszczenia o wyrównanie odszkodowania ma zatem charakter ustawowy i następuje po upływie terminu określonego przepisami art. 817§1 kc w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) niezależnie od jakichkolwiek późniejszych wezwań do zapłaty ze strony uprawnionego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20.11.2015r I ACa 727/15). Tym samym Sąd I instancji prawidłowo określił datę początkową naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie, zaś tezy apelanta o konieczności ich ustalenia od daty wyrokowania uznać należy za contra legem. W związku ze zmianę orzeczenia co do meritum sprawy koniecznym było również orzeczenie reformatoryjne co do kosztów procesu, które winno być oparte na normie art. 100 kpc poprzez ich stosunkowe rozdzielenie. Uwzględniając zmianę zaskarżonego wyroku co do meritum sprawy, powód wygrał postępowanie przed Sądem I instancji w 26%. Ponieważ koszty procesu wyniosły łącznie 2.234zł powód winien ponieść 74% z nich a zatem kwotę 1.653zł. Ponieważ poniósł koszty postępowania w wysokości 1.317zł do zwrotu na rzecz powoda przypadała różnica w wysokości 336zł, co skutkowało zmianą rozstrzygnięcia o kosztach procesu. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98§1 i 1 1 kpc w zw. z art. 391§1 kpc i §2 p . 3 w zw. z §10 ust. 1 p. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądzając na rzecz pozwanego kwotę 650zł kosztów postępowania odwoławczego na które złożyły się kwoty 450zł kosztów zastępstwa procesowego i 200zł opłaty od apelacji. W związku z powyższym Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.