II ZK 58/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła radcy prawnego L. P., który został obwiniony o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na przyjęciu pełnomocnictwa od członka zarządu spółki i uznaniu powództwa w procesie, w którym ta sama osoba występowała jako powódka. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny wymierzył karę pieniężną, a Wyższy Sąd Dyscyplinarny utrzymał to orzeczenie w mocy, zmieniając jedynie rozstrzygnięcie o kosztach. Obrońca obwinionego wniósł kasację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów procesowych oraz rażące naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisów Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Sąd Najwyższy uznał pierwszy i drugi zarzut kasacji za bezzasadny, jednak przychylił się do trzeciego zarzutu, dotyczącego nieprecyzyjnej kwalifikacji prawnej czynu. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, na które powołały się sądy dyscyplinarne, są klauzulami generalnymi i wymagały doprecyzowania w opisie czynu. Co więcej, Sąd Najwyższy stwierdził, że nastąpiło przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego, ponieważ od popełnienia czynu (czerwiec/lipiec 2019 r.) do dnia rozpoznania kasacji upłynęło ponad pięć lat. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenia obu instancji i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 74^1 pkt. 1 ustawy o radcach prawnych umorzył postępowanie. Kosztami postępowania obciążono Okręgową i Krajową Izbę Radców Prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPrecedensowe ustalenie, że nieprecyzyjna kwalifikacja prawna czynu dyscyplinarnego narusza gwarancje procesowe radcy prawnego oraz potwierdzenie stosowania przepisów o przedawnieniu w sprawach dyscyplinarnych.
Dotyczy specyfiki postępowania dyscyplinarnego wobec radców prawnych i interpretacji przepisów Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie prawa procesowego, polegające na rozpoznaniu sprawy co do istoty pomimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela, stanowi podstawę do umorzenia postępowania dyscyplinarnego?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wniosek o ukaranie został złożony przez uprawnionego rzecznika dyscyplinarnego, a czyn przypisany jest tożsamy z zarzuconym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w niniejszej sprawie rzecznik dyscyplinarny miał legitymację do zainicjowania postępowania, a zmiana kwalifikacji prawnej czynu na etapie wniosku o ukaranie, na równorzędną lub łagodniejszą, nie stanowiła naruszenia prawa obwinionego do obrony ani nie zmieniała przedmiotu postępowania.
Czy rzecznik dyscyplinarny może modyfikować kwalifikację prawną zarzucanego czynu na etapie wniosku o ukaranie bez wydawania postanowienia o zmianie zarzutów?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli zmiana jest na równorzędną lub łagodniejszą i nie ma znaczenia dla obrony obwinionego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że rzecznik dyscyplinarny może dokonać takiej modyfikacji, jeśli nie wpływa ona na możliwość obrony i nie zmienia przedmiotu postępowania. W tej sprawie okoliczności faktyczne nie uległy zmianie.
Czy zastosowanie ogólnych przepisów Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (art. 6 i art. 11 ust. 2 KERP) bez wskazania konkretnych norm naruszonych przez radcę prawnego, stanowi podstawę do odpowiedzialności dyscyplinarnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie są one doprecyzowane w opisie czynu i nie wskazują konkretnych naruszonych zasad etyki lub godności zawodu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy te są klauzulami generalnymi i wymagają konkretyzacji w opisie czynu oraz wskazania konkretnych norm KERP. Brak precyzji w kwalifikacji prawnej czynu narusza gwarancyjną funkcję przepisów procesowych.
Czy przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego radcy prawnego następuje po upływie pięciu lat od czasu popełnienia czynu, jeśli postępowanie zostało wszczęte przed upływem trzech lat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, karalność ustaje, jeśli od czasu popełnienia czynu upłynęło pięć lat.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że czyn przypisany obwinionemu miał miejsce w czerwcu/lipcu 2019 r., a karalność ustała z dniem 17 lipca 2024 r., czyli przed rozpoznaniem kasacji. To stanowiło podstawę do umorzenia postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| r. pr. L. P. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| L. K. | osoba_fizyczna | Główny Rzecznik Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych |
| M. S. | osoba_fizyczna | obrońca obwinionego |
| J. P. | osoba_fizyczna | obrońca obwinionego |
| D. S. | osoba_fizyczna | członek zarządu [...] sp. z o.o., powódka |
| [...] sp. z o.o. | spółka | pokrzywdzony/strona w sprawie pierwotnej |
| Okręgowa Izba Radców Prawnych | instytucja | organ dyscyplinarny |
| Krajowa Izba Radców Prawnych | instytucja | organ dyscyplinarny |
Przepisy (18)
Główne
u.r.p. art. 64 § 1
Ustawa o radcach prawnych
KERP art. 6
Kodeks Etyki Radcy Prawnego
KERP art. 11 § 2
Kodeks Etyki Radcy Prawnego
u.r.p. art. 70
Ustawa o radcach prawnych
Pomocnicze
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
u.r.p. art. 74
Ustawa o radcach prawnych
k.p.k. art. 10
Kodeks postępowania karnego
u.r.p. art. 67 § 1
Ustawa o radcach prawnych
KERP art. 8
Kodeks Etyki Radcy Prawnego
KERP art. 44 § 2
Kodeks Etyki Radcy Prawnego
k.p.k. art. 332 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 394
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 399 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 413 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 529
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieprecyzyjna kwalifikacja prawna czynu dyscyplinarnego, która nie wskazuje konkretnych naruszonych norm etyki zawodowej. • Przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 74^1 pkt. 1 ustawy o radcach prawnych (brak skargi uprawnionego oskarżyciela). • Zarzuty dotyczące naruszenia art. 10 k.p.k. w zw. art. 67^1 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych (modyfikacja kwalifikacji prawnej czynu).
Godne uwagi sformułowania
O rażącym charakterze obrazy prawa nie decyduje bowiem oczywistość jego naruszenia, ale istotny wpływ na przebieg postępowania dyscyplinarnego lub prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. • Granice oskarżenia zakreśla oskarżyciel przez wniesienie skargi. • Nie istnieje konieczność sporządzenia postanowienia o zmianie zarzutów, w sytuacji, kiedy oskarżyciel dostrzeże konieczność zmiany kwalifikacji prawnej na równorzędną lub łagodniejszą na etapie postępowania przygotowawczego a zmiana taka nie będzie miała znaczenia dla obrony oskarżonego. • Sądy dyscyplinarne są predystynowane do diagnozowania zjawisk negatywnie oddziałujących na funkcjonowanie i wizerunek korporacji radcowskiej. • Wymaganie określone w stosowanym odpowiednio w postępowaniu dyscyplinarnym radców prawnych art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., z treści którego wynika by orzeczenie, zawierało dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną, ma charakter gwarancyjny. • Karalność przewinienia dyscyplinarnego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło pięć lat.
Skład orzekający
Marek Motuk
przewodniczący
Paweł Wojciechowski
sprawozdawca
Zbigniew Korzeniowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Precedensowe ustalenie, że nieprecyzyjna kwalifikacja prawna czynu dyscyplinarnego narusza gwarancje procesowe radcy prawnego oraz potwierdzenie stosowania przepisów o przedawnieniu w sprawach dyscyplinarnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania dyscyplinarnego wobec radców prawnych i interpretacji przepisów Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu dyscyplinarnym wobec radców prawnych, w tym znaczenia precyzyjnej kwalifikacji prawnej czynu i wpływu przedawnienia na możliwość ukarania.
“Radca prawny unika kary dyscyplinarnej dzięki przedawnieniu i błędnej kwalifikacji prawnej czynu.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.