II UZ 11/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie spółki E.C. sp. z o.o. w W. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2022 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy z powodu błędnej wykładni art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c., gdyż decyzja organu rentowego nie mieściła się w katalogu decyzji, wobec których możliwe jest wydanie orzeczenia kasatoryjnego. Spółka w zażaleniu zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania, w tym brak przeprowadzenia postępowania wobec wszystkich podmiotów, które powinny być jego stroną. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, wskazując, że przepis art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. jest wyjątkiem i nie może być stosowany dowolnie szeroko. Podkreślono, że przepis ten adresowany jest do sądu pierwszej instancji i dotyczy wadliwości decyzji administracyjnych, a nie kwestii ustalenia płatnika składek. Sąd Najwyższy zaznaczył, że postępowanie sądowe w sprawach ubezpieczeń społecznych skupia się na wadach prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. Sąd Najwyższy potwierdził, że Sąd Apelacyjny nie mógł naruszyć art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c., ponieważ nie był uprawniony do jego zastosowania, a wydał zaskarżone orzeczenie na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego nastąpiło na podstawie przepisów k.p.c. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i zakres stosowania art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w kontekście decyzji dotyczących ustalenia płatnika składek.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów k.p.c. w sprawach ubezpieczeniowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. może być stosowany przez sąd drugiej instancji w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy z powodu błędnej wykładni tego przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. jest adresowany do sądu pierwszej instancji i nie może być stosowany przez sąd drugiej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. stanowi wyjątek i jest przepisem skierowanym do sądu pierwszej instancji, który może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu w razie rażącego naruszenia przepisów o postępowaniu przed organem rentowym. Sąd drugiej instancji nie był uprawniony do zastosowania tego przepisu.
Czy decyzja organu rentowego ustalająca, że dany podmiot jest płatnikiem składek, może być podstawą do zastosowania art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. nie ma zastosowania do decyzji ustalających płatnika składek, lecz do decyzji dotyczących zobowiązania ubezpieczonego, ustalenia jego wymiaru lub obniżenia świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. ma na uwadze decyzje dotyczące zobowiązania ubezpieczonego, a nie decyzje ustalające płatnika składek. Wskazano, że postępowanie sądowe w sprawach ubezpieczeń społecznych skupia się na wadach prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania.
Czy płatnik składek, będący adresatem decyzji organu rentowego w przedmiocie ustalenia istnienia obowiązku ubezpieczenia, ma status strony w postępowaniu sądowym jako 'ubezpieczony'?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, płatnik składek nie ma statusu 'ubezpieczonego', ale 'innej osoby, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja' wymienionej w art. 477¹¹ § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że płatnik składek nie jest ubezpieczonym w rozumieniu przepisów, a jego status w postępowaniu sądowym jest inny. Podkreślono, że art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. nie znajduje zastosowania w sprawach o objęcie ubezpieczeniem społecznym i określenie wysokości podstawy wymiaru składek.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E.C. sp. z o.o. w W. | spółka | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Warszawie | instytucja | pozwany |
| T.F. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (21)
Główne
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten upoważnia sąd pierwszej instancji do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu tylko w razie wydania decyzji z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym. Nie ma zastosowania do decyzji ustalających płatnika składek.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia przez Sąd Apelacyjny zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.
k.p.c. art. 394 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa procesowa zażalenia.
k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wskazanie, że zażalenie ma podstawę procesową, a nie materialną (jak skarga kasacyjna).
k.p.c. art. 477 § 14a
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w zarzutach zażalenia.
k.p.c. art. 477 § 11
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w zarzutach zażalenia oraz w uzasadnieniu SN.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ogólne zasady postępowania cywilnego.
k.p.c. art. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Ogólne zasady postępowania cywilnego.
k.p.c. art. 477 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strony w postępowaniu cywilnym.
k.p.c. art. 477 § 11 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość wprowadzenia dodatkowego podmiotu jako strony na etapie postępowania sądowego.
u.s.u.s. art. 123
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Stosowanie przepisów k.p.a. w sprawach uregulowanych ustawą systemową, chyba że ustawa stanowi inaczej.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Nie był podstawą decyzji w tej sprawie.
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1 pkt 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakład wydaje decyzje w zakresie ustalenia płatnika składek.
u.s.u.s. art. 38a § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakład wydaje decyzję podmiotowi zgłaszającemu ubezpieczonych oraz płatnikowi składek ustalonemu przez Zakład.
k.p. art. 23 § 1
Kodeks pracy
Nie wypełnia hipotezy normy prawnej w kontekście przejścia pracowników bez przejścia wykorzystywanego przez nich substratu majątkowego.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Traci na znaczeniu przed sądem powszechnym, gdzie obowiązuje procedura cywilna.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 394 § 1 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. nie ma zastosowania do decyzji ustalających płatnika składek. • Przepis art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. jest skierowany do sądu pierwszej instancji. • Postępowanie sądowe w sprawach ubezpieczeń społecznych skupia się na wadach prawa materialnego, a nie wadach postępowania administracyjnego. • Płatnik składek nie ma statusu 'ubezpieczonego' w rozumieniu przepisów.
Odrzucone argumenty
Rażące naruszenie przepisów postępowania przez organ rentowy i Sąd Apelacyjny. • Konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. • Naruszenie art. 38a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie uwzględnił zażaleń skarżącej w podobnych sprawach. • Granice zastosowania art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. były już przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego. • Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. • Nowa regulacja z art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. stanowi wyjątek, który nie może być stosowany dowolnie szeroko. • Celem sądu jest rozpoznanie sprawy (sporu) i taka jest istota zadania ujęta w art. 477¹⁴ § 1 i § 2 k.p.c. • Prymat prawa materialnego wyróżnia rozpoznanie sprawy cywilnej od postępowania administracyjnego. • W art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. chodzi o 'rażące naruszenie' przepisów o postępowaniu przed organem rentowym - ocena ta powinna uwzględniać specyfikę postępowania sądowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Skład orzekający
Robert Stefanicki
przewodniczący-sprawozdawca
Leszek Bielecki
członek
Jarosław Sobutka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i zakres stosowania art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w kontekście decyzji dotyczących ustalenia płatnika składek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów k.p.c. w sprawach ubezpieczeniowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące zakresu stosowania konkretnych przepisów k.p.c. w sprawach ubezpieczeniowych, co jest ważne dla praktyków prawa ubezpieczeniowego.
“Sąd Najwyższy: Kiedy sąd może uchylić decyzję ZUS i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania?”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.