Orzeczenie · 2026-08-21

II USKP 72/26Oddalenie wniosku o wykluczenie sędziego SN 2

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2026-08-21
SNUbezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokanajwyższy
Sąd Najwyższywyłączenie sędziegoKrajowa Rada Sądownictwaniezawisłość sędziowskapraworządnośćemerytura policyjnarenta inwalidzkapostępowanie incydentalneKonstytucja RPTSUE

W sprawie z odwołania T. B. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o wysokość emerytury policyjnej, pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Jarosława Sobutki od orzekania. Jako podstawę wniosku wskazano wątpliwości dotyczące sposobu powołania sędziów po zmianach w ustawie o Krajowej Radzie Sądownictwa, odwołując się do orzecznictwa ETPCz, sądów powszechnych i administracyjnych oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu niejawnym, oddalił go. W uzasadnieniu wskazano, że sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, a wyłączenie sędziego nie może być dowolne. Podkreślono, że uchwała Sądu Najwyższego nie ma rangi ustawy i nie może być sprzeczna z Konstytucją. Zwrócono uwagę na przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, które stanowią, że niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena zgodności z prawem powołania sędziego, a okoliczności towarzyszące powołaniu nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego. Sąd powołał się również na orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które stwierdziły niezgodność art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie dopuszczającym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania z art. 179 Konstytucji RP. Wskazano, że przyczyny wyłączenia sędziego są zawsze indywidualne i konkretne, a nie generalne. Powołano się także na wyrok TSUE z 24 marca 2026 r., C-521/21, który dopuszcza uznanie składu orzekającego za niezawisły i bezstronny, nawet jeśli procedura powołania sędziego budziła pewne wątpliwości, o ile nie zachodzą inne istotne okoliczności podważające niezawisłość lub bezstronność.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w kontekście tzw. reformy sądownictwa i powołania sędziów.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN w kontekście jego powołania.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wątpliwości dotyczące sposobu powołania sędziego, wynikające ze zmian w ustawie o KRS, mogą stanowić podstawę do jego wyłączenia od orzekania w sprawie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wątpliwości dotyczące sposobu powołania sędziego, wynikające ze zmian w ustawie o KRS, nie stanowią podstawy do jego wyłączenia od orzekania, jeśli nie ma indywidualnych i konkretnych okoliczności dotyczących jego pracy, które podważałyby jego niezawisłość i bezstronność.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Wyłączenie sędziego nie może być dowolne. Uchwała SN nie ma rangi ustawy i nie może być sprzeczna z Konstytucją. Ustawa o Sądzie Najwyższym wyłącza możliwość oceny zgodności z prawem powołania sędziego, a okoliczności towarzyszące powołaniu nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego. Powołano się na orzeczenia TK i TSUE.

Jaka jest moc prawna uchwały Sądu Najwyższego dotyczącej wyłączenia sędziego w kontekście przepisów proceduralnych i Konstytucji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Uchwała Sądu Najwyższego nie ma rangi ustawy i nie zastępuje przepisów procedury cywilnej ani Konstytucji. Może być wykorzystywana w praktyce orzeczniczej w granicach normalnych sposobów wykładni prawa, ale nie może być sprzeczna z ustawą zasadniczą ani wyłączać sędziego od orzekania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że uchwała składu połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r. nie wiąże formalnie sędziów SN, a jej postanowienia mogą być wykorzystywane jedynie w granicach normalnych sposobów wykładni prawa. Podkreślono, że ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie określają ustawy, a uchwała SN nie może wyłączyć sędziego od orzekania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
T. B.osoba_fizycznaodwołujący się
Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracjiinstytucjaprzeciwnik

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 49 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dopuszczenie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek KRS jest niezgodne z art. 179 Konstytucji RP.

k.p.c. art. 48 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przyczyny wyłączenia sędziego są zawsze indywidualne i konkretne, a nie generalne.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.

u.SN art. 29 § § 3

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

u.SN art. 29 § § 4

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego SN nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.

Konstytucja RP art. 179

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa zasady powoływania sędziów.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 176 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podstawy wyłączenia sędziego muszą być indywidualne i konkretne. • Uchwała SN nie ma rangi ustawy i nie może być sprzeczna z Konstytucją. • Ustawa o SN wyłącza ocenę zgodności z prawem powołania sędziego. • Orzecznictwo TK i TSUE potwierdza, że wątpliwości co do procedury powołania sędziego nie zawsze prowadzą do jego wyłączenia.

Odrzucone argumenty

Wątpliwości co do sposobu powołania sędziego po zmianach w ustawie o KRS stanowią podstawę do jego wyłączenia. • Uchwała SN z dnia 23 stycznia 2020 r. wiąże sędziów SN i stanowi podstawę do wyłączenia sędziego.

Godne uwagi sformułowania

Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. • Wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy nie może być dowolne. • Uchwała Sądu Najwyższego nie ma rangi ustawy jako źródło prawa, dlatego nie zastępuje i nie uzupełnia przepisów procedury cywilnej dotyczących wyłączenia sędziego z art. 48 k.p.c. i art. 49 § 1 k.p.c.; nie może być sprzeczna z ustawą zasadniczą. • Niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy ... zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. • Przyczyny wyłączenia sędziego są zawsze indywidualne i konkretne (w danej sprawie), a nie generalne.

Skład orzekający

Robert Stefanicki

przewodniczący

Jarosław Sobutka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w kontekście tzw. reformy sądownictwa i powołania sędziów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN w kontekście jego powołania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezawisłości sędziowskiej i sposobu powoływania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i szerszej publiczności.

“Czy wątpliwości co do powołania sędziego SN wystarczą do jego wyłączenia? Sąd Najwyższy odpowiada.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst