Pełny tekst orzeczenia II USKP 72/26

II USKP 72/26

POSTANOWIENIE

Dnia 21 sierpnia 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Robert Stefanicki

w sprawie z odwołania T. B.
przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji w Warszawie
o wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 21 sierpnia 2026 r.,
wniosku pełnomocnika odwołującego się o wyłączenie SSN Jarosława Sobutki od
orzekania w sprawie

oddala wniosek o wyłączenie Sędziego Sądu Najwyższego
Jarosława Sobutki od orzekania w sprawie II USKP 72/26.

UZASADNIENIE

Sędzia Sądu Najwyższego Jarosław Sobutka został wyznaczony do
rozpoznania sprawy II USKP 72/26 (pierwotnie do rozpoznania sprawy o sygn. akt I
USK 453/23, następnie I USKP 188/24) w związku ze skargą kasacyjną
ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 25 maja 2023 r., sygn.
akt III AUa 675/22, w sprawie z odwołania T. B. przeciwko Dyrektorowi Zakładu
Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w
Warszawie o wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej.
W piśmie z 4 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o
ewentualne, na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. oraz art. 48 § 1 k.p.c., w przypadku

II USKP 72/26
2

wylosowania do rozpoznania skargi kasacyjnej, wyłączenie od rozpoznania sprawy
m.in. sędziego Sądu Najwyższego Jarosława Sobutki. Natomiast wniosek o
wyłączenie sędziego z 20 grudnia 2023 r. ubezpieczony uzasadnił przede wszystkim
wątpliwościami artykułowanymi w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka, sądów powszechnych i administracyjnych względem sposobu powołania
sędziów po zmianach wprowadzonych w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie
ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw. Po przywołaniu
orzeczeń pełnomocnik skarżącego podniosła, że w konsekwencji istotne znaczenie
dla argumentacji ubezpieczonego ma uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia
2020 r., BSA I-4110-1/20. Wnioskodawca powołał przepis art. 49 k.p.c. W Jego
ocenie okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego w
następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa
ukształtowaną na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3) oznacza
oczywistą niezgodność z Konstytucją RP.

Przedmiotowy wniosek został przydzielony sędziemu sprawozdawcy do
rozpoznania (załącznik nr 1 – lista wpisów w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych
przydzielonych sędziom Sądu Najwyższego orzekającym w Izbie Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych – KRI 443, 000443).
Sędzia Sądu Najwyższego Jarosław Sobutka w pisemnym wyjaśnieniu
złożonym w trybie art. 52 § 2 k.p.c. przedstawił, że pełnomocnik skarżącego, nie
wskazała żadnych okoliczności związanych z powołaniem go na urząd sędziego
Sądu Najwyższego, ani okoliczności związanych z jego pracą już po powołaniu, które
mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej niezawisłości i bezstronności
jako sędziego przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpatrywany wniosek nie jest zasadny. Sędziowie w sprawowaniu swojego
urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Oznacza to, że wyłączenie sędziego od
rozpoznania sprawy nie może być dowolne. Uchwała Sądu Najwyższego nie ma

II USKP 72/26
3

rangi ustawy jako źródło prawa, dlatego nie zastępuje i nie uzupełnia przepisów
procedury cywilnej dotyczących wyłączenia sędziego z art. 48 k.p.c. i art. 49 § 1 k.p.c.;
nie może być sprzeczna z ustawą zasadniczą. Sama w sobie nie jest też źródłem
prawa powszechnego i dlatego nie zastępuje ustawy (art. 87 ust. 1, art. 176 ust. 2
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Za właściwe należy przyjąć stanowisko, iż
uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, nie
wiąże formalnie sędziów Sądu Najwyższego, natomiast zawarte w niej myśli mogą
być wykorzystywane w praktyce orzeczniczej w granicach normalnych sposobów
wykładni prawa (postanowienia Sądu Najwyższego z 3 listopada 2021 r., IV KO 86/21,
LEX nr 3251718; 20 maja 2025 r., I PSK 60/24, Legalis nr 3221927).
Podkreślić trzeba, że ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed
sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Uchwała Sądu
Najwyższego nie mogła wyłączyć od orzekania określonej grupy sędziów, a tym
bardziej indywidualnego sędziego. Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (tj. z dnia 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 622) wprost stanowi
w art. 29 § 3, iż niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy, a
także inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego
z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru
sprawiedliwości. Natomiast art. 29 § 4 cytowanej ustawy stanowi, że okoliczności
towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej
podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub
kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Przyczyny wyłączenia sędziego
są zawsze indywidualne i konkretne (w danej sprawie), a nie generalne. Podstawy
wyłączenia sędziego od orzekania nie stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a także
powołane we wniosku przepisy prawa międzynarodowego. Kwestie sporne, jakie
wystąpiły w tym zakresie, rozstrzygnęły orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (z: 2
czerwca 2020 r., P 13/19, OTK-A 2020, nr 45; 7 października 2021 r., K 3/21, OTK-
A 2022, nr 65; 24 listopada 2021 r., K 6/21, OTK-A 2022, nr 9; 23 stycznia 2022 r., P
10/19, OTK-A 2022, nr 14; 10 marca 2022 r., K 7/21, OTK-A 2022, nr 24). W
pierwszych z wymienionych wyroków orzeczono, że: art. 49 § 1 k.p.c. w zakresie, w
jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu
podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z

II USKP 72/26
4

art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie spełnia się zatem przesłanka
wyłączenia sędziego z mocy ustawy z art. 49 § 1 i art. 48 k.p.c. Nie jest nią powołanie
sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa (powołane wyżej wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 2 czerwca 2020
r., P 13/19; 23 stycznia 2022 r., P 10/19; 10 marca 2022 r., K 7/21).
Przyczyny wyłączenia sędziego są zawsze indywidualne i konkretne, a nie
generalne - chodzi o wyłączenie sędziego w danej sprawie. Podstawy wyłączenia
sędziego od orzekania nie stanowi m.in. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, czy powołane
we wniosku przepisy prawa międzynarodowego – wskazuje Sąd Najwyższy w
postanowieniu z 26 marca 2026 r. (II USKP 125/26, LEX nr 4096649), podnosząc,
że nie bez znaczenia jest też stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej wyrażone w wyroku z 24 marca 2026 r., C-521/21 – „Artykuł 19 ust. 1
akapit drugi TUE i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy tak
interpretować, że: nie stoją one na przeszkodzie uznaniu za „niezawisły i bezstronny
sąd” składu orzekającego, w którym zasiada jednoosobowo sędzia powołany na
swoje stanowisko w wyniku procedury powołania charakteryzującej się tym, że
po pierwsze, kandydatura tego sędziego została zarekomendowana przez organ,
który nie daje gwarancji niezależności wystarczających do tego, by wykluczyć w
przekonaniu jednostek wszelkie uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości
procedur powoływania sędziów, w których organ ten uczestniczy, a po drugie,
uczestnicy tej procedury nominacyjnej nie mieli prawa do skutecznego środka
prawnego przed sądem, jeżeli nie zachodzą inne istotne okoliczności dotyczące
kontekstu tego postępowania, które miałyby taki charakter i wagę, że rozpatrywane
łącznie mogłyby podważyć niezawisłość lub bezstronność wspomnianego sędziego”.
W związku z powyższym wniosek pełnomocnik skarżącego jako pozbawiony
uzasadnionych podstaw podlegał oddaleniu.

[r.g.]